Ο έλεγχος της πληροφορίας όπλο του πολέμου

Καθώς κλιμακώνονται οι ιμπεριαλιστικές συγκρούσεις, η πληροφορία και η μετάδοσή της γίνονται ακόμα περισσότερο μέρος των ανταγωνισμών. Η πολεμική προπαγάνδα δεν αρκεί να κατασκευάζει το «αφήγημα». Πρέπει ταυτόχρονα να περιορίζει, να καθυστερεί ή να εξαφανίζει την πληροφορία που μπορεί να το διαψεύσει. Δίπλα λοιπόν στους μηχανισμούς παραγωγής και διάχυσης της επίσημης προπαγάνδας, αναπτύσσονται μηχανισμοί ελέγχου, αποκλεισμού και εκφοβισμού της άλλης άποψης, ακόμα κι αν αυτή εκφράζεται στο πλαίσιο ενδοαστικών αντιθέσεων, προωθώντας ένα ανταγωνιστικό σχέδιο της ίδιας αστικής πολιτικής. Σε κάθε περίπτωση, όσο γενικεύονται οι πολεμικές συγκρούσεις και βαθαίνουν οι ρωγμές στην ευρωατλαντική συμμαχία, όσο μεγαλώνει η λαϊκή απέχθεια για τα εγκλήματα των ιμπεριαλιστών, τόσο αυτοί οι μηχανισμοί βγαίνουν στην επιφάνεια και γκρεμίζουν σαν τραπουλόχαρτα τα αστικά ιδεολογήματα περί «αντικειμενικότητας», «πλουραλισμού» και «ελευθερίας του Τύπου».

Χαρακτηριστική είναι η αποκάλυψη ότι η Κεντρική Διοίκηση των αμερικάνικων Ενόπλων Δυνάμεων (CENTCOM) διατηρεί μυστική λίστα δημοσιογράφων των οποίων οι ερωτήσεις πρέπει να αγνοούνται. Η «μαύρη λίστα» αποκαλύφθηκε όταν ο Richard Allee, αξιωματούχος του γραφείου Δημοσίων Υποθέσεων της CENTCOM, προειδοποίησε δημοσιογράφο ότι, αν συνέχιζε να τηλεφωνεί επίμονα και να ζητάει απαντήσεις για τις πολεμικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, θα μπορούσε να βρεθεί σε μια λίστα «ανθρώπων που πρέπει να αγνοούνται». Και όταν ρωτήθηκε ευθέως αν η CENTCOM διατηρεί μια τέτοια λίστα, η απάντησή του ήταν καταφατική...

* * *

Η υπόθεση της «μαύρης λίστας» δεν είναι μεμονωμένη. Αποκαλύπτει έναν ευρύτερο μηχανισμό, μέσα από τον οποίο η αμερικανική πολεμική μηχανή επιχειρεί να ελέγξει απόλυτα όχι μόνο ό,τι δημοσιεύεται, αλλά και ποιος έχει πρόσβαση στην πληροφορία. Τα πολεμικά χαρακτηριστικά του κράτους και του πολιτικού συστήματος των ΗΠΑ βαθαίνουν, όσο οξύνεται η μάχη για την πρωτοκαθεδρία στο παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό σύστημα. Κι όταν στεγνώσουν τα προσχήματα, αναδύεται σε όλο της το μεγαλείο η κάλπικη για τον λαό «δημοκρατία» της αστικής τάξης και του κράτους της. Για παράδειγμα, τον Μάη του 2025, ο υπουργός Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ επέβαλε περιορισμούς στους διαπιστευμένους δημοσιογράφους, απαγορεύοντάς τους την πρόσβαση στο μεγαλύτερο μέρος του Πενταγώνου χωρίς ειδική άδεια και συνοδεία. Παράλληλα, ΜΜΕ που επί χρόνια διέθεταν ειδικούς χώρους για ανταποκρίσεις μέσα από το κτίριο, εκδιώχθηκαν, με πρόσχημα μια «αναδιάρθρωση».

Το γραφείο Δημοσίων Υποθέσεων του Πενταγώνου χαρακτηρίστηκε «χώρος διαβαθμισμένων πληροφοριών» και περιορίστηκε πολύ η πρόσβαση σ' αυτό. Το Πεντάγωνο επιχείρησε να δεσμεύσει τους δημοσιογράφους ότι δεν θα αναζητούν, συλλέγουν ή κατέχουν πληροφορίες που δεν έχουν εγκριθεί για δημοσιοποίηση, ακόμα και αν αυτές δεν είναι διαβαθμισμένες, με απειλή την αφαίρεση της διαπίστευσής τους. Το μέτρο προκάλεσε αντιδράσεις και προσωρινά αναστάλθηκε. Συνεχίζεται όμως κανονικά ο εκφοβισμός, που στρέφεται όχι μόνο προς τον Τύπο, αλλά και προς όσους μπορούν να αποτελέσουν πηγές του, με σχέδια για υποχρεωτικές συμφωνίες εμπιστευτικότητας και εκτεταμένη χρήση πολυγραφικών τεστ σε στρατιωτικούς και πολιτικούς υπαλλήλους, σε μια προσπάθεια να περιοριστούν οι πληροφορίες που διαρρέουν.

* * *

Η εικόνα αυτή μόνο ξένη δεν είναι στον στενότερο σύμμαχο των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Στο Ισραήλ, που οι ευρωατλαντικές κυβερνήσεις παρουσιάζουν ως τη «μοναδική δημοκρατία της Μέσης Ανατολής», ο έλεγχος της πληροφορίας έχει αποκτήσει εδώ και δεκαετίες θεσμοθετημένη μορφή. Στις σημερινές συνθήκες του πολέμου, έχει φτάσει στο απόγειο. Δίπλα στον τεράστιο μηχανισμό προπαγάνδας του κράτους - δολοφόνου, λειτουργεί το Γραφείο λογοκρισίας του ισραηλινού στρατού, στο οποίο τα Μέσα υποχρεούνται να υποβάλλουν προς έγκριση υλικό που αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες θεμάτων. Ολα αυτά τα χρόνια χιλιάδες ειδήσεις έχουν λογοκριθεί πλήρως ή εν μέρει, ενώ έχουν καταγγελθεί πιέσεις για την αποτροπή δημοσιεύσεων ακόμα και σε περιπτώσεις που δεν μπορούσε να σταθεί ούτε το πρόσχημα της «εθνικής ασφάλειας».

Ακόμα πιο αποτελεσματικός είναι ο μηχανισμός αυτολογοκρισίας των δημοσιογράφων, που λειτουργεί πριν φτάσει καν η είδηση στο γραφείο του λογοκριτή. Σε πολλές περιπτώσεις, οι δημοσιογράφοι γνωρίζουν εκ των προτέρων ποια θέματα μπορεί να συναντήσουν εμπόδια και τις περισσότερες φορές, δεν επιχειρούν καν να τα αναδείξουν. Ετσι, η πληροφορία γίνεται ολοένα και περισσότερο όπλο του πολέμου και της προετοιμασίας για γενίκευσή του. Οι λαοί βομβαρδίζονται καθημερινά με την «επίσημη» εκδοχή των γεγονότων, ενώ εμποδίζεται ή φιμώνεται κάθε φωνή που μπορεί να την αμφισβητήσει... Πόσο μάλλον να αποκαλύψει τις πραγματικές αιτίες και τους ενόχους των βρώμικων πολέμων και ανταγωνισμών, να προβάλει την αναγκαιότητα της πάλης για την ανατροπή της καπιταλιστικής βαρβαρότητας.

• Το άρθρο αναδημοσιεύεται από τη στήλη «Αποκαλυπτικά» του «Ριζοσπάστη», Παρασκευή 28 Αυγούστου 2026

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.

Επόμενο άρθρο

Τίμημα