ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: «Ακροβασία» στο τεντωμένο σκοινί του πολέμου, των ανταγωνισμών και μιας νέας κρίσης

Αυτό που έχει φτάσει πραγματικά «στα όριά του» είναι η υπερσυσσώρευση κεφαλαίου, που οδηγεί σε νέες κρίσεις. Γι' αυτό στην έκθεση δεν μπορεί να κρυφτεί η ανησυχία του κεφαλαίου για την αβεβαιότητα που μεγαλώνει στη σκιά του ιμπεριαλιστικού πολέμου.

Οι πηγές «ευαλωτότητας» άλλωστε, που εντοπίζει το Ταμείο για την παγκόσμια οικονομία, δείχνουν όλες προς αυτή την κατεύθυνση, περιγράφοντας ως «πηγές κινδύνου»:

- Τις τιμές της Ενέργειας ως αποτέλεσμα της συνέχισης και κλιμάκωσης του ιμπεριαλιστικού πολέμου σε Ουκρανία και Μ. Ανατολή. Αλλά και το ενδεχόμενο μιας σειράς άλλων «διαταραχών» από τους εμπορικούς πολέμους και τους περιορισμούς των εξαγωγών, όπως σε τρόφιμα, λιπάσματα, κρίσιμες πρώτες ύλες κ.ο.κ. Ακόμη στοιχεία όπως οι κυβερνοεπιθέσεις που συνδέονται με τα λεγόμενα «υβριδικά» στοιχεία του ιμπεριαλιστικού πολέμου. Χαρακτηριστικό είναι πως στην έκθεση περιλαμβάνεται και ένα - κάθε άλλο παρά «εξωπραγματικό» - δυσμενέστερο σενάριο, με τις ενεργειακές «διαταραχές» και ελλείψεις εξαιτίας του πολέμου να συνεχίζονται έως τα μέσα του 2027, το οποίο θα έχει προφανώς πολύ μεγαλύτερες συνέπειες στη διεθνή καπιταλιστική οικονομία, της τάξης του -0,5% στην ανάπτυξη το 2027, ενώ ο πληθωρισμός θα έφτανε στο 5,2%.

- Το ενδεχόμενο τα τεράστια συσσωρευμένα κεφάλαια που επενδύονται στην Τεχνητή Νοημοσύνη να οδηγήσουν σε νέο αδιέξοδο, να μην «αποδώσουν» τα αναμενόμενα κέρδη τουλάχιστον σε ένα «εύλογο» για τους καπιταλιστές διάστημα. Αλλά και να μην μπορέσουν να μεταφραστούν σε γενική «άνοδο της παραγωγικότητας» - ένταση δηλαδή της εκμετάλλευσης, δίνοντας και έτσι «διέξοδο» στα αδιέξοδα του καπιταλιστικού συστήματος. Οπως λέγεται: «Εάν οι προσδοκίες για κερδοφορία και αύξηση της παραγωγικότητας που βασίζονται στην Τεχνητή Νοημοσύνη αποδειχθούν υπερβολικά αισιόδοξες, οι επενδύσεις σε υποδομές και τεχνολογία που σχετίζονται με την Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορούσαν να επιβραδυνθούν απότομα». Και εδώ το ΔΝΤ θέτει εξάλλου και μια σειρά πρόσθετες παραμέτρους, όπως το ζήτημα της εξάρτησης της ΤΝ από την Ενέργεια, αλλά και ζητήματα «περιορισμού παραγωγικής δυναμικότητας», δηλαδή ότι για μια σειρά απαραίτητα στοιχεία (τσιπ, δίκτυα, ακίνητα κ.ο.κ.) η οικονομία δεν μπορεί να ανταποκριθεί στο σημερινό «σοκ ζήτησης», μεταξύ άλλων τροφοδοτώντας παραπέρα και τον πληθωρισμό. Παράλληλα επισημαίνει πως «οι επενδύσεις που σχετίζονται με την τεχνολογία, ενώ αποτελούν σημαντικό πλεονέκτημα έναντι του ενεργειακού σοκ, συγκεντρώνουν τους κινδύνους: Με τα κέρδη να συγκεντρώνονται σε έναν μικρό αριθμό επιχειρήσεων, τομέων και οικονομιών, η παγκόσμια επέκταση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από ένα στενό σύνολο τεχνολογιών και οικονομικών συνθηκών», μεγαλώνοντας δηλαδή ακόμα περισσότερο την «ευαλωτότητα» για την παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία, από μια «διαταραχή» σε λίγες μόνο εταιρείες, με το ΔΝΤ να επισημαίνει πως αν οι χρηματιστηριακές αποτιμήσεις των λίγων εταιρειών της ΤΝ υποχωρήσουν απότομα, αυτό θα έχει αλυσιδωτές συνέπειες σε μια σειρά προμηθευτές και οικονομίες που εξαρτώνται από την παραγωγή τεχνολογικού εξοπλισμού.

- Την ανισομετρία που μεγαλώνει παντού με επιταχυνόμενους ρυθμούς, από τα κράτη και τις ιμπεριαλιστικές ενώσεις μέχρι και τις επιμέρους επιχειρήσεις, οξύνοντας τις αντιθέσεις και τους ανταγωνισμούς, δημιουργώντας νέες εστίες ανταγωνισμών και εντάσεων. Χαρακτηριστικό είναι ότι μέχρι τον περασμένο Απρίλη, 54 οικονομίες αντιπροσώπευαν το 95% της παγκόσμιας ανάπτυξης. Σήμερα έχουν περιοριστεί στις 32, ενώ το Ταμείο σημειώνει πως «γενικότερα, η ανθεκτικότητα ήταν άνιση και ποίκιλε σημαντικά ανάλογα με την έκθεση των οικονομιών στον πόλεμο και την άνθηση της ΤΝ, προκαλώντας αποκλίνοντα αποτελέσματα».

- Τις σχετικά μικρότερες δυνατότητες που έχουν τα αστικά κράτη για να διαχειριστούν τις νέες κρίσεις, αφού όπως λέγεται «οι περιορισμοί πολιτικής είναι πιο δεσμευτικοί τώρα», εξαιτίας του ακριβότερου χρήματος, των τεράστιων χρεών, αλλά και του γεγονότος ότι «τα δημοσιονομικά αποθέματα ασφαλείας (...) έχουν χρησιμοποιηθεί για να απορροφήσουν τα επαναλαμβανόμενα σοκ», αποτέλεσμα της προηγούμενης διαχείρισης και της πολεμικής προετοιμασίας. Παράλληλα, κάθε κίνηση - για παράδειγμα προς μια περισσότερο περιοριστική πολιτική ή αντίθετα με κάποιες «στοχευμένες και προσωρινές» κρατικές ενισχύσεις - πρέπει να «ζυγίζεται» όπως περιγράφει το Ταμείο, ώστε το «φάρμακο» για το ένα πρόβλημα (τα κρατικά χρέη) να μη γίνεται «φαρμάκι» για το άλλο (την καπιταλιστική ανάπτυξη). Ενα τέτοιο αδιέξοδο άλλωστε περιγράφει και το Ταμείο όταν λέει ότι «γενικότερα, η ανθεκτικότητα της παγκόσμιας οικονομίας στα μεγάλα σοκ των τελευταίων ετών έχει συνδεθεί στενά με τη χρήση του δημοσιονομικού χώρου (...) Αυτό εκθέτει περαιτέρω τις κυβερνήσεις σε κινδύνους αναχρηματοδότησης και διακυμάνσεις των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων, ιδίως εν μέσω αυξανόμενων πιέσεων για δαπάνες, μεταξύ άλλων στον τομέα της άμυνας». Σημειώνει ακόμη πως «η αλληλεπίδραση του υψηλότερου κόστους χρηματοδότησης με τα αυξημένα επίπεδα χρέους εκθέτει ένα βασικό περιθώριο ευπάθειας» και ότι «απαιτούνται ισχυρές και σκόπιμες ενέργειες, για την ανοικοδόμηση αποθεμάτων ασφαλείας και την ενίσχυση της ικανότητας αντοχής σε μελλοντικά σοκ - νέα ή ίδια». Οπου «ισχυρότερες και σκόπιμες ενέργειες» φυσικά η ένταση της φοροληστείας για τους λαούς, η επιδρομή στις αποταμιεύσεις και τα ασφαλιστικά ταμεία όπως π.χ. στην περίπτωση της ΕΕ, οι περικοπές στις όποιες κοινωνικές δαπάνες, ώστε να δημιουργηθούν και πάλι τα «αποθέματα ασφαλείας».

Πιο συγκεκριμένα, το ΔΝΤ προβλέπει ανάπτυξη 3,1% για την παγκόσμια οικονομία το 2026 και 3,4% το 2027, με τον πληθωρισμό στο 4,7% και 4,1% αντίστοιχα.

Για την Ευρωζώνη εκτιμά ανάπτυξη 1,1% το 2026 και 1,2% το 2027. Για τις μεγαλύτερες οικονομίες της, οι προβλέψεις για το 2026 είναι Γερμανία 1,3%, Γαλλία 0,4%, Ιταλία 0,8% και Ισπανία 2,5%, ενώ για το 2027 διαμορφώνονται σε 1,1%, 0,7%, 0,6% και 1,8% αντίστοιχα.

Για την Ελλάδα, προβλέπει ανάπτυξη 1,8% και τα δύο έτη, πληθωρισμό 4,2% το 2026 και 3,9% το 2027, ανεργία 8% και 7,6% αντίστοιχα, καθώς και έλλειμμα ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών 6,6% και 5,9% του ΑΕΠ.

Στο δυσμενές σενάριο, εάν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή παραταθεί έως τα τέλη Ιουνίου 2027, με τις τιμές του πετρελαίου να φτάνουν τα 130 δολάρια το βαρέλι από το τέταρτο τρίμηνο του 2026 έως το πρώτο τρίμηνο του 2027, η παγκόσμια ανάπτυξη θα ήταν χαμηλότερη κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες το 2026 και 0,5 μονάδες το 2027 σε σχέση με τη βασική πρόβλεψη. Ο παγκόσμιος πληθωρισμός θα ήταν υψηλότερος κατά 1,1 μονάδα το 2027, φτάνοντας το 5,2%. Παράλληλα, το ΔΝΤ επισημαίνει ότι μια απότομη υποχώρηση των επενδύσεων στην Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορούσε να μειώσει το παγκόσμιο ΑΕΠ κατά 1,1% έως το 2028.

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.

Προηγούμενο άρθρο

ΣΥΝΟΔΟΣ ΚΟΡΥΦΗΣ ΤΗΣ ΕΕ: Παζάρια σε κλίμα σφοδρής αντιπαράθεσης για την πολεμική προετοιμασία και το μοίρασμα της «πίτας»

Επόμενο άρθρο

Νέα πτώση των μετοχών ομίλων της Τεχνητής Νοημοσύνης, προειδοποιήσεις για «φούσκα» και ο «ελέφαντας στο δωμάτιο»