Ευρωπαϊκή οικονομία: «Σοκ στασιμοπληθωρισμού» και προετοιμασία νέου γύρου επίθεσης στον λαό

«Στασιμοπληθωριστικό σοκ» πλήττει την ευρωπαϊκή οικονομία, προειδοποίησε ο Επίτροπος Οικονομίας της ΕΕ, Βάλντις Ντομπρόβσκις, λίγες ημέρες πριν τη δημοσιοποίηση των Εαρινών Προβλέψεων της Κομισιόν, οι οποίες αναμένεται να επιβεβαιώσουν την επιδείνωση του οικονομικού κλίματος και για την ελληνική οικονομία. Η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται εν αναμονή των εκτιμήσεων που θα δουν το φως της δημοσιότητας την Πέμπτη 21 Μάη, σε ένα περιβάλλον όξυνσης των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών και αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, με τη μάχη για τις ενεργειακές και άλλες υποδομές να αποτελούν κομμάτι και επίδικό του, με όλες τις σχετικές συνέπειες για τους λαούς στους οποίους στέλνουν τον λογαριασμό του πολέμου.

Μιλώντας στο CNBC στο περιθώριο της Συνόδου των υπουργών Οικονομικών του G7 στο Παρίσι, ο Β. Ντομπρόβσκις ανέφερε ότι οι εαρινές προβλέψεις θα αποτυπώνουν αναθεώρηση της ανάπτυξης προς τα κάτω και του πληθωρισμού προς τα πάνω. «Αντιμετωπίζουμε ένα στασιμοπληθωριστικό σοκ», δήλωσε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι τα περιθώρια δράσης των ασκούντων πολιτικής είναι πλέον πιο περιορισμένα, αφήνοντας λίγο χώρο για μαζικές δημοσιονομικές παρεμβάσεις όπως αυτές της πανδημίας.

Βασική αιτία της επιδείνωσης είναι ο παρατεταμένος πόλεμος στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, που διατηρούν τις τιμές του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΙΕΑ) προειδοποίησε ότι τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου μειώνονται με ρεκόρ ταχύτητας, με ορατό τον κίνδυνο φυσικών ελλείψεων στην Ευρώπη έως το τέλος του μήνα. Ο Β. Ντομπρόβσκις επιβεβαίωσε ότι η αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων από την ΕΕ βρίσκεται σε εξέλιξη, ενώ τόνισε πως τα μέτρα στήριξης πρέπει να είναι προσωρινά και στοχευμένα, χωρίς να συντηρούν την υψηλή ζήτηση ορυκτών καυσίμων.

Ενεργειακός πληθωρισμός... 22%

Σε αυτό το φόντο, η ελληνική κυβέρνηση αναμένει τις αναθεωρημένες προς τα κάτω προβλέψεις της Κομισιόν. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η ανάπτυξη για το τρέχον έτος αναθεωρείται πτωτικά, από το 2,4% στο 2%, με κύριο μοχλό την ιδιωτική κατανάλωση, η οποία εκτιμάται ότι θα κινηθεί ανοδικά κατά 1,7%. Μεσοπρόθεσμα, η εικόνα παραμένει συγκρατημένη. Οι προβολές της Κομισιόν για την περίοδο 2027-2028 κάνουν λόγο για ρυθμούς ανάπτυξης οριακά κάτω από το 2%.

Το μεγαλύτερο πλήγμα αφορούν βέβαια οι τιμές της Ενέργειας και των καυσίμων, με την εξάρτηση από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο να μεταφράζεται σε άμεσες πληθωριστικές πιέσεις, με τον δείκτη τιμών καταναλωτή να διαμορφώνεται τον Απρίλιο στο υψηλό 5,4%. Θυμίζουμε πως σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, τις μεγαλύτερες ανατιμήσεις κατέγραψαν κατηγορίες όπως τα άλλα καύσιμα (27,4%), το πετρέλαιο θέρμανσης (24,6%), το πετρέλαιο κίνησης (22,8%), οι αεροπορικές μεταφορές επιβατών (22%) κ.ά.

Αυτά, την ώρα που η κυβέρνηση «πανηγυρίζει» για τα ρεκόρ κερδοφορίας που κάνουν τα δύο διυλιστήρια της χώρας, για τις εξαγωγές Ενέργειας και για τις συμφωνίες για τον «Κάθετο Διάδρομο» στα πλαίσια των σχεδίων «ενεργειακής κυριαρχίας» των ΗΠΑ, ενώ κλείνει και τον τελευταίο λιγνιτικό σταθμό στο πλαίσιο των πράσινων «μπίζνες».

Στο δημοσιονομικό πεδίο και πάντα σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, η Επιτροπή αναμένεται πως εκτιμά ότι το μέσο πρωτογενές πλεόνασμα θα παραμείνει λίγο πάνω από το 3% του ΑΕΠ την τριετία 2026-2028, με τη φορολογικά αφαίμαξη να συνεχίζεται «σταθερά» για να γεμίζει τα ταμεία των ομίλων και του αστικού κράτους που τους υπηρετεί.

Γκρίνιες για το Ταμείο Ανάκαμψης

Την ίδια ώρα αυξάνονται και οι ανησυχίες για την πορεία των περιβόητων επενδύσεων, με δεδομένη και τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης που βρίσκεται μπροστά, ενώ «βγαίνουν και τα μαχαίρια» για την όποια νέα μοιρασιά των πόρων.

Κατά την παρουσία του χτες στο φόρουμ του Βενιζέλου, ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, κ. Βέττας, ανέφερε ότι οι επενδύσεις αυξήθηκαν με πιο αργούς ρυθμούς, φτάνοντας περίπου στα δύο τρίτα του ετήσιου στόχου, ενώ σημείωσε ότι σημαντικό μέρος της οικονομικής ανάπτυξης καταλήγει σε εισαγωγές. Οπως εξήγησε, χωρίς τη συμβολή του Ταμείου Ανάκαμψης, η ανάπτυξη θα ήταν κατά περίπου 1% χαμηλότερη κάθε χρόνο, ενώ αν αφαιρεθεί και η θετική επίδραση του τουρισμού των τελευταίων ετών, γίνεται σαφές ότι δεν υπήρξε κάποιος ιδιαίτερα ισχυρός αναπτυξιακός μοχλός, παρά το γεγονός ότι λειτούργησαν οι «δεξαμενές» της καπιταλιστικής οικονομίας, που «άρμεξαν» από τον λαό. Ενώ και αυτός ζήτησε την «αλλαγή παραγωγικού μοντέλου» όπως και την αξιοποίηση εγχώριων αποταμιεύσεων για επενδύσεις. Οπως τόνισε, η χώρα χρειάζεται ένα σταθερό αναπτυξιακό σχέδιο που να μην επηρεάζεται από τις εκλογικές αναμετρήσεις.

Στο μεταξύ, μιλώντας στο ίδιο συνέδριο και ο διευθύνων σύμβουλος της Eurobank, Φ. Καραβίας, έλεγε πως το τελευταίο διάστημα ο συντονισμός μεταξύ πολιτείας - τραπεζών - επιχειρηματιών δεν ήταν ο καλύτερος δυνατός, με αποτέλεσμα επενδυτικά σχέδια 6-8 δισ. ευρώ να μένουν εκτός του Ταμείου, δηλαδή περίπου 3-4 δισ. δανείων του Ταμείου. Σύμφωνα με όσα γράφονται στον οικονομικό Τύπο, τα σχέδια αυτά αφορούσαν μεγάλα ενεργειακά project, τουριστικά και εμπορικά έργα ή real estate από μεγάλες επιχειρήσεις που έσπευσαν να καταθέσουν προτάσεις ενόψει τις πιθανής ανόδου των επιτοκίων (και σύμφωνα με τις τράπεζες να πάρουν προέγκριση για αυτές), αλλά τελικά έμειναν εκτός λόγω της μεταφοράς περίπου 2 δισ. ευρώ στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, προκειμένου αυτά να μην «χαθούν» λόγω της λήξης του Ταμείου.

• Αναδημοσίευση από τον «Ριζοσπάστη», Τετάρτη 20 Μάη 2026