Μαθήτριες της Βέροιας (μέσα και έξω από τη σχολική αίθουσα) κατά τη διάρκεια της 7χρονης Δικτατορίας (ντοκουμέντο)

Του Αλέκου Χατζηκώστα *

Από την πρώτη στιγμή επιβολής της, η 7χρονη διδακτορία προσπάθησε  να διαμορφώσει και να πειθαρχήσει (με διάφορους μεθόδους, «Καρότο-μαστίγιο») τη συμπεριφορά των μαθητών και μαθητριών στα ιδεώδη του περίφημου τρίπτυχου «Πατρίς-Θρησκεία-Οικογένεια» μέσα και έξω από το σχολείο.

Στον Αναγκαστικό Νόμο 129/1967 διαβάζουμε:  «Άρθρον 1. Η Γενική Εκπαίδευσις, παρέχουσα αγωγήν επί τη βάσει των ιδεωδών του ελληνοχριστιανικού πολιτισμού, αποσκοπεί να καταστήση τους εκπαιδευομένους ικανούς όπως εκπληρώσι τας υποχρεώσεις των ως άνθρωποι και πολίται και ανταποκρίνωνται εντός της πολιτικής κοινότητος του ελληνικού έθνους εις τας επιβαλλομένας απαιτήσεις υπό της συγχρόνου ζωής…»

Ένα χρόνο μετά ο Γ. Παπαδόπουλος, ως πρωθυπουργός και υπουργός εθνικής παιδείας και θρησκευμάτων, στη χαιρετιστήρια εγκύκλιό του με την έναρξη του σχολικού έτους 1969-70, αναφερόμενος στο έργο του εκπαιδευτικού, τονίζει τη στενή συνεργασία που πρέπει να έχει ο εκπαιδευτικός  με την εκκλησία, τις αρχές και την οικογένεια. «Αποτελεί ύψιστον χρέος του εκπαιδευτικού κόσμου η εξ απαλών ονύχων διαπαιδαγώγισις των νέων, πέραν της παροχής των απαραιτήτων γνώσεων και η μόρφωσίς των εις ωλοκληρωμένας ηθικάς προσωπικότητας επί τη βάσει των ελληνοχριστιανικών ιδεωδών ως ταύτα έχουν σαφώς τεθή υπό της Εθνικής Κυβερνήσεως. Η διάπλασις ανθρώπων ‘καλών καγαθών’ και αληθών χριστιανών θ’ αποτελούν τον σκελετόν της διαπαιδαγωγήσεως των νέων μας. Τούτο θα επιτευχθή διά σειράς μέτρων, τα οποία οι διδάσκαλοι θα λάβουν» (αριθ. εγκ. 153675/7-11-69.

Ο Γ. Παπαδόπουλος , ως πρωθυπουργός και υπουργός Παιδείας, ορίζει εξ αρχής το πλαίσιο της συμπεριφοράς και εμφάνισης των μαθητών/τριών στο πλαίσιο  καταρτισμού του σχολικού κανονισμού. «Οι μαθηταί οφείλουν να έχουν κόμην ευπρεπή και κοσμίαν ήτοι περιποιημένην και λελογισμένον μέγεθος αναλόγως της ηλικίας αυτών, εν ουδεμία δε περιπτώσει κεκομμένην εν χρω (διά μηχανής), όπερ αποτελεί υπερβολήν και διά λόγους παιδαγωγικούς δεν νοείται ουδέ ως επιβολή ποινής» (αριθ. εγκ.1213/54/1-9-72

Στο ντοκουμέντο που παρουσιάζουμε (είναι του 1971 και αφορά «κανονισμό του γυμνασίου θηλέων» της Βέροιας) εμφανίζονται ανάγλυφα μια σειρά «κανόνες» και απαγορεύσεις για τις μαθήτριες της εποχής . Τα επίπεδα παρέμβασης του αφορούν τόσο στην εσωσχολική συμπεριφορά και εμφάνιση, όσο και στην εξωσχολική ζωή των μαθητών/τριών.

Φυσικά υπάρχουν και ξεκάθαρα οι ιδεολογικές στοχεύσεις «…Να αποκρούη μετά βδελυγμίας και να ίσταται μακράν πάσης ιδελογίας και προπαγάνδας, αποσκοπούσης ως γνωστόν, εις εξυπηρέτησιν επικινδύνων διά τα ιδεώδη της φυλής μας..»

Το ντοκουμέντο

«ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΗΛΕΩΝ ΒΕΡΟΙΑΣ

Εκάστη μαθήτρια διά της εγγραφής της εις το Γυμνάσιον, γενομένης τη συγκαταθέσει του πατρός ή κηδεμόνος αυτής, υποβάλλεται εκουσίως εις απάσας τας εκ των σχολικών νόμων, πηγαζούσας κάτωθι υποχρεώσεις

1. Να παρευρίσκεται τουλάχιστον 10’ προ της κρούσεως του κώδωνος εις το προαύλιον του Σχολείου και να παρίσταται εις την προσευχήν.
2. Κατά την είσοδον εις τας αιθουσας διδασκαλίας να τηρή απόλυτον τάξιν και ησυχίαν.
3. Οφείλει να φοιτά τακτικώς και ανελιπώς εις το Σχολείον καθ’ όλον το Σχολικόν έτος και να παρακολουθή άπαντα τα εις τη τάξιν αυτής διδασκόμενα μαθήματα.
4. Προς της κρούσεως του κώδωνος και κατά τα διαλείμματα ουδεμία μαθήτρια παραμένει εν τη τάξει εκτός των επιμελητριών, αι οποίαι φροντίζουσι δια τον αερισμόν της αιθούσης, την καθαριότητα αυτής και την προμήθειαν σπόγγου, κιμωλιών, οργάνων κλπ.
5. Να απονέμη τον προσήκοντα χαιρετισμόν εις τους καθηγητάς διά ζώσης φωνής, να σέβεται και να υπακούη εις τους γονείς της, τους καθηγητάς, τους μεγαλυτέρους, τους αναπήρους.
6. Η προς αλλήλας συμπεριφορά των μαθητριών να είναι ευγενής και αδελφική, η δε διαγωγή αυτών εντός και εκτός του Σχολείου χρηστή και σεμνή, αρμόζουσα προς την μαθητικών αυτών ιδιότητα.
7. Μαθήτρια η οποία θα απουσιάση έστω και κατά μίαν ώραν, δεν θα γίνεται δεκτή, εάν δεν προσέλθη και ο κηδεμών της και δικαιολογήση την απουσίαν της. Εις περίπτωσιν δε ασθενείας επανερχομένη εις το Σχολείον θα προσκομίζη ιατρικήν βεβαίωσιν περί της ασθενείας της, μετ’ αιτήσεως του πατρός ή κηδεμόνος της προκειμένου περί ασθενείας πέραν των τριών ημερών. Εις περίπτωσιν μέχρι τριών ημερών θα προσκομίζη απλώς βεβαίωσιν ιατρού ή του κηδεμόνος της.
8. Εκάστη μαθήτρια πρέπει να είναι καθαρά κατά το σώμα και κατά την ενδυμασίαν αποφεύγουσα πάντα περιττόν στολισμόν και παντός είδους κοσμήματα. Να φέρη δε πάντοτε εντός και εκτός Σχολείου την μαθητικήν «ποδιάν» Η κόμμωσις αυτής πρέπει να είναι απλή και σεμνή και κατά τας υποδείξεις των καθηγητών της.
9. Εις ουδεμίαν των μαθητριών επιτρέπεται να φέρη μεθ’ αυτής εν τω Σχολείω βιβλία ή άλλα πράγματα εκτός των εις την παράδοσιν αναγκαίων και ιδίως μεταφράσεις ή βιβλία λύσεως προβλημάτων κλπ.
10.  Πάσα μαθήτρια επιφέρουσα βλάβην τινά εις τους τοίχους, τα θρανία, τας καθηγητικάς έδρας και το λοιπόν υλικόν του σχολείου όχι μόνο τιμωρείται αλλά και οφείλει να επανορθώση τη γενομένων ζημίαν.
11. Να αποκρούη μετά βδελυγμίας και να ίσταται μακράν πάσης ιδελογίας και προπαγάνδας, αποσκοπούσης ως γνωστόν, εις εξυπηρέτησιν επικινδύνων διά τα ιδεώδη της φυλής μας, τας χριστιανικάς αξίας και τα εθνικάς παραδόσεις μας σκοπιμοτήτων.
12.  Απαγορεύται εις τας μαθητρίας να περιφέρωντα ασκόπως εις τη κεντρικήν οδόν Μητροπόλεως και να συχνάζουν εις Κινηματογράφους, Θέατρα και άλλας κοσμικά συγκεντρώσεις. Επιτρέπεται δε εις Ζαχαροπλαστεία, εξοχικόν «Εληά», μόνον εφ’ όσον συνοδεύονται υπό των γονέων των.

Ως ώρα δε κυκλοφορίας ορίζεται η 8ημ.μ. κατά τους χειμερινούς και 9^η μ.μ. κατά τους θερινούς μήνας»

*Δημοσιογράφος-συγγραφέας

(πρώτη δημοσίευση εφημερίδα ΒΕΡΟΙΑ)