Σάββατο, 31 Ιούλ, 2021

  • Αποχωρεί από την Άρση Βαρών ο Θοδωρής Ιακωβίδης καταγγέλλοντας την έλλειψη στήριξης από την Πολιτεία
  • Τρελά κέρδη εν μέσω πανδημίας...
  • Ημερήσια έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης λοίμωξης από το νέο κορωνοϊό 31/7
  • Συνεχίζονται και τον Αύγουστο τα Rapid tests στο ΚΑΠΗ Αλεξάνδρειας
  • Την Τετάρτη 4 Αυγούστου θα ξεκινήσει η προετοιμασία της Βέροιας
  • Νέες κυρώσεις σε βάρος της Κούβας από την κυβέρνηση Μπάιντεν
Αποχωρεί από την Άρση Βαρών ο Θοδωρής Ιακωβίδης καταγγέλλοντας την έλλειψη στήριξης από την Πολιτεία1 Τρελά κέρδη εν μέσω πανδημίας...2 Ημερήσια έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης λοίμωξης από το νέο κορωνοϊό 31/73 Συνεχίζονται και τον Αύγουστο τα Rapid tests στο ΚΑΠΗ Αλεξάνδρειας4 Την Τετάρτη 4 Αυγούστου θα ξεκινήσει η προετοιμασία της Βέροιας5 Νέες κυρώσεις σε βάρος της Κούβας από την κυβέρνηση Μπάιντεν6

Το Σχόλιο της Ημέρας

Το 'να χέρι νίβει τ' άλλο και τα δυο το σύστημα

Κουτί» τής έρχονται της κυβέρνησης οι συγκεντρώσεις στις οποίες τον τόνο δίνουν «αρνητές» και «αντιεμβολιαστές» θιασώτες θεωριών συνωμοσίας, σαν αυτές που πραγματοποιήθηκαν τις προηγούμενες βδομάδες στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις. Στον αντιδραστικό αυτό χυλό βρίσκουν έδαφος για να ξεμυτίζουν πάλι διάφορα φασιστοειδή, πρώην και νυν χρυσ... Περισσότερα

Η γυναίκα στον Πόντο

από Η Άλλη Άποψη
 Η γυναίκα στον Πόντο

Της Σοφίας Βοργιατζίδου (από την ομιλία της στην εκδήλωση του ΜΑΣ "Η ΚΑΛΛΙΘΕΑ" 8/3)

Για να εξετάσουμε  την θέση της  γυναικάς στον πόντο αλλά και γενικότερα σε οποιοδήποτε σημείο του πλανήτη μας , σε οποιαδήποτε  ιστορική  περίοδο , πρέπει να έχουμε  στο μυαλό μας  τις γενικότερες  κοινωνικές , οικονομικές , πολιτικές συνθήκες  που επικρατούν. Έτσι,  για να δούμε  την θέση  της  γυναικάς στον πόντο  οφείλουμε να λάβουμε   υπ’οψιν  τις συνθήκες που επικρατούσαν  στην οθωμανική  αυτοκρατορία, να σημειώσουμε  την  οικονομική  και  κοινωνική  καθυστέρηση , την  επιρροή των θρησκευτικών δογμάτων, τις οικογενειακές  δομές , τις ήδη ριζωμένες  παραδόσεις,  τα έθιμα.

Η  θέση  της γυναίκας  στον πόντο δεν έχει  καμία σχέση  με την θέση που έχει στην σημερινή  κοινωνία. ‘’ για το κοριτζ’ γραμματα ειν’ το πλεξιμο τ’ ορταρι, να σαχταρων’ τα σκευα και αμα παντρευ’ να εφταει  παιδια και αφιν’ ριζαν’ς  σ’ οσπιτ’ ‘’αυτή ηταν η κυριαρχη αντίληψη , από εδώ ξεκινούσαν  όλα.

Σαφής  είναι η διάκριση  μεταξύ της γυναίκας  του αστικού πόντου  των πόλεων και πιο πολύ των  παραλιακών  και αυτής της υπαίθρου.  Στο μη αστικό πόντο ενώ είναι επιφορτισμένη με την εύρυθμη  λειτουργία  τόσο του σπιτιού της όσο και των  αγροτικών  ασχολιών (αρμεγ’ τα χτηναν, σωρευ τα ξυλα, οραζ τα ζα) δεν έχει  κανένα απολύτως δικαίωμα. Ενώ  είναι  μανά νοικοκυρά ,ο άνθρωπος για όλες  τις βαριές δουλειάς,  εν  τούτοις η κοινωνική της θέση  είναι σαφώς  υποβαθμισμένη , δεν έχει καν το δικαίωμα επιλογής τρόπου  ζωής. Ούτε καν του συζύγου της τον  όποιο τον διαλέγουν , της τον επιβάλουν  από  μικρή ηλικία. Πολλά  νήπια τα αρραβωνιάζουν με ( τη κουνιν το χαραγμαν) δηλαδή  με σημάδι χάραγμα στην βρεφική τους κούνια και τα παντρεύουν στην  ηλικία  των δώδεκα  περίπου  ετών, ηλικία  που τα κορίτσια θεωρητικά είναι ικανά να πλέκουν  ορτάρια ως δώρο για τους άντρες τους.

Η  γυναίκα στην ύπαιθρο  είναι  το παραπάνω εργατικό χέρι που έχει ανάγκη  η αγροτική  οικογένεια .Πολλές  είναι  οι περιπτώσεις που οικογένειες με αγόρια σε παιδική ηλικία να  έχουν  ανάγκη εργατικών  χεριών  και να τα παντρεύουν  με κοπέλες  μεγαλύτερης ηλικίας.

Χαρακτηριστικό  του τρόπου αντιμετώπισης   της γυναίκας  στην  ανδροκρατούμενη αυτή κοινωνία είναι το λεγόμενο   ΜΑΣ  δηλαδή  ο εθιμικός  τρόπος συμπεριφοράς  της νέας νύφης προς τα άρρενα  μελή της  οικογένειας  του  άντρα της , την πεθερά, αλλά  και τις  μεγαλύτερες  συννυφάδες. Κύριο χαρακτηριστικό   του ΜΑΣ   Η ‘’ εκούσια αλαλία’’. Η νύφη δεν επιτρέπεται   να απευθύνει το λόγο στα πεθερικά και τους αδελφούς του  άντρα της. Δεν τρώει ποτέ μαζί τους ενώ  αυτή τους στρώνει  και μαζεύει  το  τραπέζι .Μέσα στα καθήκοντα της  είναι η φροντίδα  του  άντρα της π.χ.  το  πλύσιμο των ποδιών  συμβολικό δείγμα  της υποταγής της . Η μόρφωση  και η εκπαίδευση  θεωρούνταν  περιττή  καθώς  μοναδικός  σκοπός ήταν   να κάνει , και να υπηρετεί την οικογένεια.

Στον    αστικό  πόντο  και πάλι η γυναίκα είχε υποβαθμισμένη  θέση ,με  μια ουσιώδη διάφορα ότι η  γυναίκα  ασχολείται  μόνο  μετά  του οίκου της ,η του οίκου  της μητέρας της  όσο καιρό   διαμένει  κάτω από την πατρική στέγη. Δεν κάνει  βαριές  δουλείες  δεν πάει στα χωράφια  δεν ασχολείται  με τα ζώα . Και εδώ  όμως η γυναίκα είναι ανελεύθερη  και από την  πατρική  εξουσία περνά  μέσω του γάμου  στην συζυγική  κυριαρχία. Οι  γάμοι γινόταν  επίσης  σε μικρή ηλικία  υπό τη επήρεια του φόβου των  γονιών τους μην οι τούρκοι   πειράξουν  τα κορίτσια τους, κάτι που δεν θα συμβεί  αν αυτά είναι παντρεμένα , λογω του σεβασμού  που οι μουσουλμάνοι τρέφουν στον  θεσμό του γάμου Επιπλέον μια διάφορα στον αστικό  πόντο η γυναίκα είχε  την ευκαιρία  εφόσον  οι γονείς είχαν την οικονομική  δυνατότητα, να μορφωθεί. Μπορούσε  να πάει στα παρθεναγωγεία που υπήρχαν προκειμένου μα λάβει  μόρφωση, η εναλλακτικά  είχαν την δυνατότητα  να έχουν δάσκαλο  στο σπίτι, βελτιώνοντας  έτσι ακόμη περισσότερο το μορφωτικό τους επίπεδο.

Τα πράγματα αρχίζουν  να αλλάζουν  κατά τον  19ο  αιώνα στον πόντο. Τότε παρουσιάζεται  και ενδιαφέρον  για την μόρφωση των γυναικων. Στα χωριά η μόρφωση  τους περιοριζόταν το πολύ δευτέρα   δημοτικού , γιατί  ο   φόβος  των τούρκων εμπόδιζε  τα κορίτσια  να κυκλοφορούν ελευθέρα μόλις μεγάλωναν  λίγο.

Στις πόλεις όμως φωτισμένοι  πόντιοι πνευματικοί μας άνθρωποι οι  όποιοι είχαν κατανοήσει την  σημασία της μόρφωσης των γυναικών στην κοινωνία άρχισαν  να δραστηριοποιούνται , να εισηγούνται  και να πραγματοποιούν  τα πρώτα βήματα για  αυτό τον σκοπό , δηλαδή ιδρυθούν ξεχωριστά σχολεία  για τα κορίτσια  τα παρθεναγωγεία. Η επίδραση  του δυτικού  πολιτισμού και  η ίδρυση  παρθεναγωγείων  πολλά χρόνια πριν  το 1846 σε μεγάλες  πόλεις  όπως η Κωνσταντινούπολη , Σμύρνη, Αθήνα  άλλαξαν και την  νοοτροπία  των αστών ποντίων.

Με πρωτοβουλία  του  ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ  ΑΥΓΕΡΙΝΟΥ   ιδρύεται  στην Τραπεζούντα  το  1846   το πρώτο παρθεναγωγείο .  Ακλουθούσε    αργότερα  το   1873    με πρωτοβουλία  του  Γεώργιου Παπαδοπούλου  - Κυριακίδη  και  με βοήθεια  και συνεργασία  του Μητροπολίτη  ΓΕΡΒΑΣΙΟΥ ΣΟΥΜΕΛΙΔΗ    το   παρθεναγωγείο  της   Αργυρούπολης.  Ιδρύθηκαν  και σε άλλες  περιοχές  του ποντο όπως  η  άνω αμοισο,  η παφρα ,τα κωτυωρα,η  κερασουντα η Οινόη   και άλλου.  Τα παρθεναγωγεία  λειτουργούσαν  στην αρχή σαν δημοτικά  σχολεία.  Με την πάροδο του χρόνου  αναπτύχτηκαν  και περιέλαβαν  και νηπιαγωγεία  και ημιγυμνασιο, στην Τραπεζούντα το 1870 φοιτούσαν 250 μαθήτριες , το  1880 ήταν 738 ενώ στης  Αργυρούπολης  το 1874  φοιτούσαν 28 μαθήτριες  και το 1906 έφτασαν  τις  100. Τα μαθήματα  ήταν  θεωρητικά ( θρησκευτικά, ελληνικά, μαθηματικά, ιστορία  . γαλλικά ) και πρακτικά  ( οικιακή οικονομία κοπτική ραπτική κέντημα)

Για  την οικονομική λειτουργία  των παρθεναγωγείων  μεριμνούσε  η κοινοτητα,ιδρυοντας  κατά τόπους  το συμβούλιο των σχολείων.  Στήριξη  πρόσφεραν  και    οι πολιτιστικοί  σύλλογοι.

Οι διωγμοί των  ελλήνων , που. εξελιχτήκαν  σε γενοκτονία, αποτέλεσαν  μια από τις  τραγικότερες  σελίδες της μακρόχρονης  πορείας  του Ελληνισμού. Η  γυναίκα  στον πόντο  πολέμησε  και   αντιστάθηκε  εξ ισου , και διπλά  στον άνδρα γεγονός  που δεν αναδέχθηκε στο διάβα της ιστορίας   όσο θα έπρεπε και  του  άξιζε . Από τις πιο γνωστές μορφές του ποντιακού αντάρτικου ήταν η αντάρτισσα Πελαγία Οξούζογλου, η Αναστασία Ανθοπούλου, η Βασιλική Δεδέογλου και πολλές άλλες, τις οποίες έχει καταγράψει ο συγγραφέας Γεώργιος Θ. Αντωνιάδης στο βιβλίο του Γυναίκες Καπετάνισσες στο Αντάρτικο του Πόντου.  Η γυναίκα αποτέλεσε   στόχο  του  τούρκικου  εθνικισμού, λογω του ειδικού  βάρους  της  στην κοινωνία  και  την οικογένεια, αλλά   από την άλλη  ήταν  και ο κύριος  αποδέκτης  των συνεπειών   της  γενοκτονίας. Είναι η εικόνα  είδαμε,  που μας μετάφεραν  οι γονείς  μας  οι παππούδες μας Η εικόνα  της  χήρας , της  ορφανής με τα παιδιά  κολλημένα στην  ποδιά της , βράχος  ακλόνητος.

Εξετάζοντας την παρουσία της, όπως αυτή αποτυπώνεται λαογραφικά, διαπιστώνουμε πως η γυναίκα είναι αυτή που θυσιάζεται στο παραδοσιακό ποντιακό τραγούδι «Τη Τρίχας το γιοφύρι», που αποτελεί την ποντιακή παραλλαγή του «Γεφυριού της Άρτας». Όταν καταλαβαίνει τη μοίρα που την περιμένει, λέει πως δεν λυπάται τα κάλλη ή τα νιάτα της, παρά μονάχα λυπάται το παιδί της, που έχει αφήσει να κοιμάται. Η μορφή της μάνας είναι αυτή που αναδεικνύεται, άλλωστε, στο ακριτικό τραγούδι για τους «Τραντέλλενες», καθώς η λαϊκή Μούσα μακαρίζει τη μητέρα που γεννά τον «Τραντέλλενα» (Τραντέλλενας = ο τριάντα φορές Έλληνας), ο οποίος είναι ταγμένος στον πόλεμο για την ελευθερία. Η μητέρα, που στέλνει τον γιο της στον πόλεμο για την ελευθερία, μας θυμίζει έντονα τη Σπαρτιάτισσα μητέρα, που παραδίδει στον γιο της την ασπίδα λέγοντάς του: «ή ταν ή επί τας».

Ως σύζυγος, παρουσιάζεται ατρόμητη και πιστή. Στο παραδοσιακό τραγούδι «Του Γιάννε του Μονόγιαννε» πηγαίνει αγέρωχα και άφοβα να παλέψει το δράκο που απειλεί να κατασπαράξει τον Γιάννη. Το θάρρος της θαυμάζει και ο ίδιος ο δράκος, ο οποίος της ζητά να θεωρεί τον Γιάννη αδελφό του και αυτήν νύφη του. Η ιδιότητα της πιστής συζύγου εξυμνείται και στο δημοτικό τραγούδι του «Μάραντου». Παρ' όλη την εχθρική αντιμετώπιση των πεθερικών, που την διώχνουν από το σπίτι όταν ο Μάραντος φεύγει στον πόλεμο, εκείνη μένει πιστή σ’ εκείνον και, όταν τον συναντά επτά χρόνια μετά, χωρίς να τον αναγνωρίζει, δηλώνει πως θα περιμένει τον σύζυγό της, και αν εκείνος δεν επιστρέψει, τότε θα καλογερέψει.

Η γυναικεία παρουσία, όπως αποδόθηκε μέσα στη λαογραφία, εκφράστηκε και ιστορικά. Η αγάπη για την ελευθερία και η θυσία αντί του εξευτελισμού διατρανώθηκε με την αυτοκτονία των 30 νέων κοριτσιών στο Κάστρο του Κιζ-Καλεσί (= Κάστρο της Κοπέλας) στην περιοχή της Πάφρας του Δυτικού Πόντου. Οι Παφραίοι, για να τιμήσουν τη θυσία των κοριτσιών από τότε χορεύουν τον χορό «θανατί λάγγεμαν» (= το πήδημα του θανάτου) και αναπαραστάσεις της αυτοκτονίας των κοριτσιών έγιναν πολλές φορές από τα Παρθεναγωγεία της Πάφρα

Να  δούμε   και μια πιο  εύθυμη  προσέγγιση  και μερικές κατηγορίες   γυναικών   λίγο πονηρές λίγο  διαβολικές.

Οι  μολυβουδες  ήταν  οι φλύαρες   γυναίκες  , οι γλωσσούδες που κουβαλάμε  μαζί τους  την  φουσκωμένη και διαβολική  φαντασία τους. Σκάλιζαν   τα ξένα μυστικά  διέβαλαν και ένιοτε  χαλούσαν   συνοικέσια. Από εδώ βγήκε  και η φράση   ο θεών να γλιτών’ με ας  σο στόμα  ατουν.    Μια  άλλη κατηγορία  η  κατακεφαλος πόντια. Αυτό  σήμαινε   ότι ήταν  υποκρίτρια  σιγανοπαπαδιά, η όποια με το καταχθόνιο  μυαλό της είχε  πάντα τα δίκαιο  με το μέρος της. Υπήρχε  επίσης και το προσωνύμιο  ΤΖΑΤΖΟΥ δηλαδή  επίβουλη  μυστηριώδης αληθινή  μάγισσα, που  έσπερνε   διχόνοιες , παρεξηγήσεις , με συνειδητή προμελετημένη και έντεχνη διαβολή.

Αυτές  οι γυναίκες , οι γιαγιάδες, οι μανές  μας  όλες με ότι εφόδια  είχαν  στάθηκαν στυλοβάτες  στις  οικογένειες   μας, ξεπέρασαν  όλα τα προβλήματα  της  προσφυγιάς, την κακή πολλές φορές συμπεριφορά   των  ντόπιων, όρθωσαν   το ανάστημα τους  αγωνιστήκαν  και ενταθήκαν στην κοινωνία  της  Ελλάδας.  Αυτές  ήταν  οι μανές  που έκαναν  σωστές  οικογένειες  εργαστήκαν  σκληρά  , μεγάλωσαν  παιδιά  . που  έγιναν  επιστήμονες , που βοήθησαν  τον  τόπο μας  να πάει  μπροστά.

Έχει διαβαστεί 305 φορές

Σχόλια

  • Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.
 
Παρακαλώ περιμένετε...

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.

Αναζήτηση

advertisement
advertisement
advertisement

Το βιβλιοχαρτοπωλείο «EΠΙΚΑΙΡΟ» κοντά σας με υπηρεσία Delivery!

advertisement
advertisement
advertisement
advertisement

Το βιβλιοχαρτοπωλείο «ΗΛΙΟΤΡΟΠΙΟ» κοντά σας με υπηρεσία Delivery!

advertisement

Συνέντευξη με την πρέσβειρα της Κούβας Zelmys María Domínguez Cortina

«Η Εθνική Αντίσταση στη Βέροια: Ένα οδοιπορικό στους δρόμους της πόλης μας και στη ιστορία της χώρας μας»

«Άτιμη Ασφαλιστική»

advertisement
advertisement
advertisement
advertisement
advertisement
advertisement
advertisement

Ο Καιρός στη Βέροια



Ο καιρός τώρα

Καθαρός
Καθαρός
Θερμοκρασία 27 °C
Άνεμος ΒΒΔ 1-2 μποφόρ

Κυριακή, 01 Αυγούστου

Ζέστη
Ζέστη
Θερμοκρασία 28 ως 39 °C
Άνεμος Α 2 μποφόρ

Δευτέρα, 02 Αυγούστου

Ζέστη
Ζέστη
Θερμοκρασία 31 ως 41 °C
Άνεμος ΒΒΑ 2-4 μποφόρ

Ποιός είναι online

Έχουμε online 279 επισκέπτες και 0 μέλη.