Του Αλέκου Χατζηκώστα *

Για μία ακόμη φορά και με τον πόλεμο (σε εκεχειρία πλέον;) ΗΠΑ-Ισραήλ σε βάρος του Ιράν, Λιβάνου, όπως και με τον συνεχιζόμενο στο έδαφος της Ουκρανίας, αποδεικνύεται ότι το πρώτο θύμα των πολέμων είναι η αλήθεια. Η αλήθεια -ή μάλλον πλευρές της αλήθειας- αποσιωπώνται ή διαστρεβλώνονται εξαιτίας της προπαγάνδας και της οργανωμένης σε ανώτερο πλέον επίπεδο λογοκρισίας. «Εάν ο κόσμος γνώριζε πραγματικά [την αλήθεια], ο πόλεμος θα σταματούσε αύριο», είχε πει στη διάρκεια του Μεγάλου Πολέμου ο Βρετανός πρωθυπουργός Lloyd George στον εκδότη της Manchester Guardian.

Ας πάρουμε παράδειγμα με τα όσα σε σχεδόν  ζωντανό χρόνο παρακολουθούμε καθημερινά τις επιχειρήσεις του Ισραήλ στον Λίβανο, ή τον βομβαρδισμό του Ιράν. Εκεί με το σταγονόμετρο φτάνει έστω κι ένα πλάνο από τις καταστροφές και τις απώλειες που υφίσταται το κράτος - δολοφόνος στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής. Η ισραηλινή λογοκρισία έχει ρίξει μαύρο σε δημοσιογράφους και πολίτες, απειλώντας με βαριές ποινές όποιον παραβεί τις απαγορεύσεις της. Για παράδειγμα, απαγορεύεται ρητά η κινηματογράφηση κοντά σε στρατιωτικές βάσεις, διυλιστήρια ή υποδομές ζωτικής σημασίας, οι δημοσιογράφοι δεν επιτρέπεται να αναφέρουν την ακριβή διεύθυνση ή το σημείο όπου έπεσε πύραυλος, απαγορεύεται η χρήση πλάνων ευρείας γωνίας που δείχνουν τον ορίζοντα της πόλης κατά τη διάρκεια επιθέσεων, ενώ προβλέπονται ποινικές διώξεις για όποιον ανεβάζει βίντεο από τα σημεία των επιθέσεων. Με άλλα λόγια, το κράτος και ο στρατός του Ισραήλ διαχειρίζονται κατ' αποκλειστικότητα την ενημέρωση και τη μετατρέπουν σε πολεμική προπαγάνδα, «ενσωματώνοντας» και τις ανταποκρίσεις των δημοσιογράφων που βρίσκονται στην περιοχή ως πολεμικοί ανταποκριτές απ' όλο τον κόσμο. Σε ό,τι αφορά τις απώλειες, το υπουργείο Υγείας του Ισραήλ ανακοίνωσε χτες 7.000 τραυματίες από την έναρξη του πολέμου, ενώ πληθαίνουν οι πληροφορίες για συνοικίες του Τελ Αβίβ που θυμίζουν τη βομβαρδισμένη Γάζα, λόγω της αδυναμίας του - κατά τα άλλα απροσπέλαστου - «θόλου» να αναχαιτίσει πυραυλικές επιθέσεις.

Ας μην ξεχνάμε ότι τα μεγάλα ΜΜΕ είναι επιχειρήσεις που ανήκουν σε μεγάλα συμφέροντα, όπως άραγε και οι πόλεμοι γίνονται για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων αυτών (π.χ πηγές ενέργειας, δρόμοι περάσματος τους, πρώτες ύλες κλπ). Ο κύριος όγκος των πληροφοριών προέρχεται από τα μεγάλα διεθνή δίκτυα, διαχέεται σε όλο τον «δυτικό κόσμο» με πανομοιότυπο τρόπο σε έντυπο και ηλεκτρικό τύπο και διαμορφώνει έτσι συντριπτικά την ειδησεογραφία. Έχει δε συγκεκριμένο ιδεολογικό και πολιτικό πλαίσιο - και στην περίπτωση ενός πολέμου ορίζεται από κρατικά και οικονομικά συμφέροντα, γεωπολιτικές και γεωστρατηγικές σκοπιμότητες. Έτσι για τα περισσότερα από αυτά η ενημέρωση που παρέχουν σίγουρα δεν εξυπηρετεί τον σκοπό της, αλλά συνεισφέρει στην εξυπηρέτηση συμφερόντων, είτε κυβερνητικών, είτε επιχειρηματικών. Η πληροφορία δεν φιλτράρεται μόνο για τη διασταύρωσή της, αλλά και για να κατευθύνει την κοινή γνώμη προς συγκεκριμένη ιδεολογική, πολιτική κατεύθυνση, που με τη σειρά της οδηγεί σε συγκεκριμένη κοινωνική στάση, χρησιμοποιώντας έντεχνα λέξεις ή τους βαρύγδουπους τίτλους και ανάλογες εικόνες. Η λογοκρισία δεν είναι πια προνόμιο μόνο κυβερνητικό, αλλά και του εκάστοτε μέσου για τα συμφέροντα που εξυπηρετεί.

Οι περίφημες οι απευθείας συνδέσεις με τα πεδία των μαχών έχουν φέρει πλέον τον πόλεμο μέσα στα σπίτια μας και οι συγκρούσεις έχουν γίνει υπερθέαμα, η ενημέρωση είναι φτωχή, αποστειρωμένη, ελεγχόμενη, κατευθυνόμενη. Η τεχνολογία, με την απευθείας μετάδοση και τον εντυπωσιασμό της εικόνας, από τη μία δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι γνωρίζουμε τα πάντα (αλλά ουσιαστικά τίποτα) και από την άλλη τον κίνδυνο να αντιμετωπίζουμε τον πόλεμο ως video game, μέρος της καθημερινότητάς μας, αναπόφευκτο και τελικώς ως επαναλαμβανόμενο βαρετό τηλεοπτικό προϊόν. Επίσης, τα κυρίαρχα ΜΜΕ αναπαράγουν το λόγο της πολιτικής εξουσίας για «ανθρωπιστικούς πολέμους», για «έξυπνα όπλα» και «παράπλευρες απώλειες», ενώ στην πραγματικότητα στους σύγχρονους πολέμους έχει πολλαπλασιαστεί ο αριθμός των αμάχων που χάνουν τη ζωή τους σε σχέση με εκείνον των ενόπλων. Και φυσικά πριν ακόμη από την έναρξη των πολέμων μεταφέρουν μια σειρά κυρίαρχα "αφηγήματα" που αποκρύπτουν τις πραγματικές αιτίες τους π.χ «αλλαγή των καθεστώτων των μουλάδων», «αντιμετώπιση της τρομοκρατίας» κλπ

Χρέος κάθε δημοσιογράφου που σέβεται το λειτούργημα της υπεύθυνης και ουσιαστικής ενημέρωσης είναι να αντιδράσει ακόμη και εάν τα επαγγελματικά του περιθώρια είναι στενά και οι θυσίες που απαιτούνται από μέρους του μεγάλες. Και φυσικά οι πολίτες ας βάλουν τη λογική τους φιλτράροντας ότι – δυστυχώς- τους «σερβίρουν»!

* Δημοσιογράφος-συγγραφέας

πρώτη δημοσίευση εφημερίδα ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ της Μαγνησίας

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.