Τα «μυστικά» του εκλογικού Νόμου (1)

Με αφορμή τη συζήτηση σχετικά με τις έδρες των βουλευτικών εκλογών παρουσιάζουμε σήμερα τη λογική κατανομής των εδρών και αύριο θα παρουσιάσουμε με παραδείγματα το πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα στην Ημαθία:

ΓΕΝΙΚΑ:

Από τις 300 έδρες αφαιρούνται οι 50, ως μπόνους για το πρώτο κόμμα (ανεξαρτήτως ποσοστού) και οι υπόλοιπες 250 έδρες μοιράζονται, με απλή αναλογική, στα κόμματα που υπερβαίνουν το όριο του 3%, στο σύνολο των εγκύρων, όλων των κομμάτων (και αυτών, που δεν υπερβαίνουν το όριο).

Δεν υπάρχει κόμμα (συνδυασμός), που συμμετέχει στη βουλή, μετά τις εκλογές του 1993, που θεσπίστηκε το όριο 3%, με λιγότερες από 8 έδρες: {250χ3%]+.

Α. Πώς κατανέμεται το πλήθος των υπολοίπων 250 εδρών στα κόμματα:

Στην αρχή, βρίσκουμε πόσες έδρες «δικαιούται», συνολικά, κάθε κόμμα, σε όλη την ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ.

Το εκλογικό μέτρο για μία έδρα, είναι το ακέραιο πηλίκο του συνολικού αριθμού των έγκυρων ψήφων, μόνον των κομμάτων που υπερβαίνουν το 3%, δια του 250..

(Οι αδιάθετες έδρες διανέμονται στα κόμματα με τα μεγαλύτερα δεκαδικά υπόλοιπα κλπ).

Με άλλα λόγια, αν μετείχαν όλα τα υποψήφια κόμματα στη διαδικασία της κατανομής των εδρών (απίθανο, να υπερβούν όλα το όριο του 3%), τότε, το εκλογικό μέτρο, για μία έδρα, θα ήταν 100/250=0,4% (περίπου 25.000 ψήφοι).

Η αυτοδυναμία, τότε, του πρώτου κόμματος θα επιτυχαίνονταν με 101χ0,4%=40,4%, που είναι και το ποσοστό, πάνω από το οποίο, σε κάθε περίπτωση, έχουμε κοινοβουλευτική πλειοψηφία του πρώτου κόμματος.

Επειδή, όμως, λαμβάνονται υπόψη τα έγκυρα, μόνον των κομμάτων, που υπερβαίνουν το όριο του 3% και όχι και αυτών που μένουν εκτός βουλής, αυτό σημαίνει ότι το εκλογικό μέτρο μειώνεται (κι έχουμε μεγαλύτερη αναλογικότητα).

Γενικά, για κάθε ποσοστό 1% των κομμάτων, που δεν συμμετέχουν, το όριο της αυτοδυναμίας 40,4%, μειώνεται κατά 1% αυτού, δηλαδή κατά 101/250=0,404%.

Για παράδειγμα:

α). Αν τα κόμματα που μένουν εκτός βουλής έχουν άθροισμα ποσοστών 5%:

Τότε το εκλογικό μέτρο για μία έδρα είναι 95/250=0,38% και η «αυτοδυναμία» πετυχαίνεται με 101χ0,38=38,38%.

β). Αν τα κόμματα που μένουν εκτός βουλής έχουν άθροισμα ποσοστών 10%:

Τότε το μέτρο είναι 90/250=0,36% και η «αυτοδυναμία» πετυχαίνεται με 101χ0,36=36,36%.

γ). Αν τα κόμματα που μένουν εκτός βουλής έχουν άθροισμα ποσοστών 15%:

Τότε το μέτρο είναι 85/250=0,34 και το κόμμα με 3% εκλέγει 9 έδρες («απόλυτη» αναλογία) και η «αυτοδυναμία» πετυχαίνεται με 101χ0,34=34,34%.

δ). Αν τα κόμματα που μένουν εκτός βουλής έχουν άθροισμα ποσοστών 20%:

Τότε το μέτρο είναι 80/250=0,32% και η «αυτοδυναμία» πετυχαίνεται με 101χ0,32=32,32%, κ.ο.κ.

Για να ισχύσει η «ανόθευτη» αναλογική για όλα τα κόμματα, πλην του πρώτου, που είναι προνομιούχο, πρέπει, όλα μαζί τα κόμματα, που μένουν εκτός βουλής, να έχουν άθροισμα ποσοστών 16,6…%.

Το εκλογικό μέτρο είναι, τότε, 83,3../250=0,33…% και η «αυτοδυναμία», πετυχαίνεται με 101χ0,33.=33,6…%.

Τα ποσοστά, βέβαια, όσων συνδυασμών δε λαμβάνουν έδρα, τα «καρπώνεται» όλα το πρώτο κόμμα.

Για μεγαλύτερο ποσοστό «αποτυχίας», από το 16,6…%, τα ποσοστά των κομμάτων που δεν «πιάνουν» το όριο του 3%, τα «καρπώνονται», αναλογικά, και τα υπόλοιπα κόμματα.

Πρακτικά:

Ο αριθμός των εδρών κάθε κόμματος, που υπερβαίνει το όριο του 3%, είναι:

Το ακέραιο πηλίκο του γινομένου του ποσοστού του με το 250, δια του αθροίσματος των ποσοστών όλων των κομμάτων μαζί, που υπερέβησαν το παραπάνω όριο.

Παράδειγμα: Αν το άθροισμα των ποσοστών των κομμάτων, που υπερέβησαν το όριο είναι 87% (δηλαδή, το άθροισμα των ποσοστών των κομμάτων που μένουν εκτός βουλής είναι 100-87=13%), τότε ο ελάχιστος συνολικός αριθμός των εδρών που καταλαμβάνει ένα κόμμα, που έλαβε ποσοστό π.χ. 7%, είναι: 250χ7/87=20,1…

Αναφέρεται ο ελάχιστος αριθμός εδρών, γιατί μπορεί να αυξηθεί κατά 1 έδρα, ανάλογα με τα δεκαδικά υπόλοιπα, έναντι των υπολοίπων των άλλων κομμάτων…

(Αύριο η συνέχεια για το πώς γίνεται η κατανομή των εδρών)