Του Αλέκου Χατζηκώστα 

Το πρόσφατο εργοδοτικό έγκλημα στα Τρίκαλα έφερε στην επιφάνεια αλλά και στη δημόσια συζήτηση μια σειρά ζητήματα που οι κάθε είδους υποστηρικτές του σάπιου καπιταλιστικού συστήματος θέλουν να αποκρύψουν ή να «πετάξουν τα μπάλα στη κερκίδα».

Για παράδειγμα κάνουν λόγο «για κακιά στιγμή», για «αυτοδημιούργητους επιχειρηματίες», για «εξαίρεση στον κανόν», για «καλούς και κακούς εργοδότες», ενώ ειδικά για τους κανόνες (και την εφαρμογή τους) υγιεινής και ασφάλειας για «αμέλειες» ή για «υπερπροβολη των εργατικών δυστυχημάτων από την αντιπολίτευση».

Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική. Η εκμετάλλευση της εργατικής τάξης, η ουσιαστική αδιαφορία των καπιταλιστών για τις συνθήκες ζωής και εργασίας της δεν είναι κάτι καινούριο.

Με τα ζητήματα αυτά ασχολήθηκαν πολλά χρόνια πριν οι Μαρξ και Ενγκελς, αποκάλυψαν τις αιτίες τους, περιέγραψαν με γλαφυρό τρόπο όλα αυτά με βάση τα δεδομένα της εποχής τους, αλλά έδειξαν και στη εργατική τάξη το δρόμο για να γίνει πραγματικά «τάξη για τον εαυτό της» . Και μαζί με όλα αυτά και την επικαιρότητα του Μαρξισμού.

Ας σταθούμε σε δύο χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

Το πρώτο είναι από το ΚΕΦΑΛΑΙΟ του Κ. Μαρξ γραμμένο στα 1867 που περιγράφει τις αιτίες των όσων συμβαίνουν:

«Αν, σύμφωνα με τον Ωζιέ, το χρήμα “γεννιέται με φυσικές κηλίδες αίματος στο ένα μάγουλο”, το κεφάλαιο γεννιέται βουτηγμένο από την κορυφή ώς τα νύχια στο αίμα και στη βρωμιά και στάζοντας αίμα απ’ όλους τους πόρους…

Το κεφάλαιο- γράφει το Quartely Reviewer- αποφεύγει τις φασαρίες και τους καυγάδες και είναι από τη φύση του φοβητσιάρικο. Αυτό είναι πολύ αληθινό, δεν είναι όμως ολόκληρη η αλήθεια. Το κεφάλαιο το τρομάζει η έλλειψη κέρδους ή το πολύ μικρό κέρδος, όπως το κενό τρομάζει τη φύση.

 Οταν το κεφάλαιο έχει το ανάλογο κέρδος, γίνεται τολμηρό. Με 10% κέρδος αισθάνεται τον εαυτό του σίγουρο και μπορεί να το χρησιμοποιήσει κανείς παντού∙ με 20% γίνεται ζωηρό∙ με 50% γίνεται θετικά παράτολμο∙ με 100% τσαλαπατάει όλους τους ανθρώπινους νόμους∙ με 300% δεν υπάρχει έγκλημα που να μη ριψοκινδυνεύει να το διαπράξει, ακόμα και με κίνδυνο να πάει στην κρεμάλα. Αν η φασαρία και ο καυγάς αποφέρουν κέρδος, το κεφάλαιο θα ενθαρρύνει και τα δύο. Απόδειξη το λαθρεμπόριο και το δουλεμπόριο..» (Καρλ Μαρξ, «Το Κεφάλαιο, τόμος 1, σελ. 785, εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή).

Το δεύτερο «Κατάσταση Εργατική Τάξης στη Αγγλία» του Φ. Ενγκελς γραμμένο στα 1844περιγράφει γλαφυρά τα αποτελέσματα του καπιταλισμού στη σωματική και ψυχική υγεία της εργατικής τάξης (κομμάτι είναι και τα «εργατικά δυστυχήματα») και δείχνει τους πραγματικούς υπεύθυνους στα ζητήματα- ολόπλευρη- «υγιεινής και ασφάλειας» που τα αστικά επιτελεία και οργανισμοί ουσιαστικά δεν προσμετρούν στις στατιστικές τους.

 «…Όταν ένα άτομο προκαλεί σ’ ένα άλλο μια τέτοια βλάβη που έχει σα συνέπεια το θάνατο αυτό το αποκαλούμε ανθρωποκτονία. Αν ο αυτουργός γνωρίζει απ’ τα πριν ότι η ανεργία του θα προκαλέσει το θάνατο, αποκαλούμε την ενέργεια του δολοφονία. Όταν όμως η κοινωνία (σ.σ σε διευκρινιστική υπογράμμιση τονίζει ότι «μιλάω για την εξουσία της κοινωνία, δηλαδή για τη τάξη που κατέχει σήμερα την πολιτική και κοινωνική εξουσία και που γι’ αυτό είναι επίσης υπεύθυνη για τη κατάσταση εκείνων που εν συμμετέχουν στην εξουσία») καταδικάζει εκατοντάδες προλετάριους σε μια τέτοια κατάσταση που είναι αναγκαστικά εκτεθειμένο σ’ έναν πρόωρο και ανώφελο θάνατο, σ’ ένα θάνατο τόσο βίαιο όσο ο θάνατος από σπαθί και σφαίρα.

Όταν αφαιρεί από χιλιάδες όντα τα απαραίτητα μέσα ύπαρξης, επιβάλλοντάς τους άλλες συνθήκες ζωής, τέτοιες που τους γίνεται αδύνατο να επιβιώσουν, όταν τους αναγκάζει με το ισχυρό χέρι του νόμου, να παραμένουν σ’αυτήν την κατάσταση, ως που ν’ ακολουθήσει ο θάνατος , που αποτελεί και τη αναπόφευκτη συνέπεια, όταν γνωρίζει, όταν πολύ καλά γνωρίζει, ότι αυτές οι χιλιάδες τα όντα θα γίνουν θύματα αυτών των συνθηκών ύπαρξης κι ωστόσο τις αφήνει να υπάρχουν, τότε πρόκειται πολύ καλά, για μια δολοφονία, ακριβώς όπως εκείνη που διαπράττεται από ένα άτομο, εκτός απ’ τ’ ότι εδώ είναι πιο συγκαλυμμένη, πιο δόλια, μια δολοφονία ενάντια στην οποία κανένας δεν μπορεί ν’ αμυνθεί, που δεν μοιάζει με μια δολοφονία, γιατί δεν βλέπουμε τον δολοφόνο, γιατί ο δολοφόνος είναι όλος ο κόσμος και κανένας, γιατί ο θάνατος του θύματος φαίνεται φυσικός και γιατί το αμάρτημα διαπράττεται λιγότερο από ανάλογη ενέργεια και περισσότερο από παράλειψη. Δεν είναι όμως γι’αυτό σε λιγότερο βαθμό, μια δολοφονία.

Μου επιβάλλεται τώρα ν’ αποδείξω ότι η κοινωνία στη Αγγλία διαπράττει κάθε μέρα και κάθε ώρα αυτό το κοινωνικό έγκλημα και ότι οι αγγλικές εργατικές εφημερίδες έχουν δίκαιο να το αποκαλούν έγκλημα. Ότι δημιούργησε για τους εργαζόμενους μια τέτοια κατάσταση που δεν μπορούν να είναι υγιείς ούτε και μακρόβιοι. Ότι υποσκάπτεται  λίγο- λίγο την ύπαρξη αυτών των εργατών και πρόωρα τους οδηγεί στον τάφο. Θα χρειαστεί ακόμα ν’ αποδείξω ότι η κοινωνία γνωρίζει πως μια τέτοια κατάσταση βλάφτει τη υγεία και την ύπαρξη των εργαζομένων κι ωστόσο δεν κάνει τίποτα για να τη βελτιώσει. Για ότι δε αφορά το γεγονός ότι γνωρίζει τις συνέπειες των θεσμών της κι ότι ξέρει πως οι ενέργειες της δεν αποτελούν μιαν απλή ανθρωποκτονία μα  ένα έγκλημα θα απόδειχνα αν θα μπορούσα ν’ αναφέρω επίσημα έγραφα, αναφορές κοινοβουλευτικές ή της διοίκησης που στηρίζουν το χαρακτηρισμό της δολοφονίας.

Είναι αυτονόητο απ’ την αρχή ότι μια τάξη που ζει κάτω από τις συνθήκες που περιγράφτηκαν πιο πάνω και που τόσο κακά εφοδιάζεται με κάθε τι που είναι κατάλληλο για να ικανοποιεί τις πιο στοιχειώδεις ζωτικές ανάγκες, δε  μπορεί να είναι υγιής ούτε να φτάσει σε μια προχωρημένη ηλικία….

Και στη συνέχεια καταπιάνεται με μοναδικό τρόπο σε μία σειρά παράγοντες που επιβαρύνουν τη ζωή της εργατικής τάξης με βάση τα δεδομένα της εποχής του

«..Η συγκέντρωση του πληθυσμού στις μεγάλες πόλεις ασκεί  κιόλας αυτή η ίδια μια πολύ δυσμενή επίδραση…Τα πλεμόνια των κατοίκων δε δέχονται ολόκληρη τη δόση του οξυγόνου που θα εδικαιούντο. Το αποτέλεσμα είναι μα φυσική και πνευματική νάρκωση και μια ελάττωση της ζωτικής ενέργειας… Ο τρόπος με τον οποίο η σημερινή κοινωνία συμπεριφέρεται απέναντι στη μεγάλη μάζα των φτωχών είναι αληθινά εξοργιστικός…Τους στερούν από κάθε ευχαρίστηση εχτός από τη σεξουαλική ευχαρίστηση και τη ευχαρίστηση του πιοτού, σ’ ανταπόδοση όμως τους εξαναγκάζουν να εργάζονται καθημερινά, ως την ολοκληρωτική εξάντληση όλων των φυσικών και ηθικών τους δυνάμενων και τους σπρώχνουν μ’αυτό τον τρόπο στις χειρότερες υπερβολές στις δύο μονάχα ευχαριστήσεις που τους απομένουν …Κι αν όλα αυτά δεν φτάνουν , αν ανθίστανται σ’ όλα αυτά, γίνονται θύματα μιας κρίσης που τους μετατρέπει σε ανέργους και που τους αφαιρεί κι αυτό το λίγο  που ως τότε τους είχαν αφήσει…

Κάτω απ’ τη βάρβαρη και αποκτηνωτική δράση της αστικής τάξης ο εργάτης γίνεται ακριβώς ένα πράγμα που στερείται θέλησης στον ίδιο βαθμό με το νερό, υποτάσσεται με την ίδια ακριβώς αναγκαιότητα στους νόμους της φύσης, γι’αυτόν από μια άποψη, κάθε ελευθερία παύει να υπάρχει…»

(Η κατάσταση της εργατική τάξης στην Αγγλία/ Εκδόσεις ΜΠΑΥΡΟΝ 1974)

πρώτη δημοσίευση atexnos.com

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.