Του Αλέκου Χατζηκώστα*

Το θέμα δεν αφορά μόνο τους μαθητές και τους γονείς τα αλλά ολόκληρη την κοινωνία. Η κυβέρνηση της ΝΔ επαναφέρει το σχέδιο για το λεγόμενο "Εθνικό Απολυτήριο" ως δήθεν "μεγάλη μεταρρύθμιση" για το Λύκειο και την πρόσβαση στα ΑΕΙ. Πίσω από τις διακηρύξεις για "αναβάθμιση" και "απαλλαγή από το άγχος των Πανελλαδικών", προωθείται μια συνολική αναδιάρθρωση που αυξάνει τους φραγμούς για την αποφοίτηση από Γενικά Λύκεια και ΕΠΑΛ, μετατρέπει το Λύκειο σε διαρκές εξεταστικό φίλτρο, με περισσότερες γραπτές εξετάσεις σε όλες τις τάξεις, συνδέει το απολυτήριο με την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ενισχύει την Τράπεζα Θεμάτων και ανοίγει νέο κύμα ιδιωτικοποίησης της εκπαίδευσης.

1.Το "Εθνικό Απολυτήριο" δεν είναι μια τεχνική αλλαγή. Αλλάζει το περιεχόμενο, τον ρυθμό και τον σκοπό του Λυκείου: από μορφωτικό δικαίωμα για όλα τα παιδιά, το μετατρέπει σε ακόμη πιο σκληρό μηχανισμό ταξινόμησης και αποκλεισμού. Μέσα από αυτές τις αναδιαρθρώσεις επιδιώκουν να απομακρύνουν μαθητές από το γενικό λύκειο, αλλά και από τα ΕΠΑΛ, και να τους οδηγήσουν στην πρόωρη κατάρτιση και στις επαγγελματικές σχολές κατάρτισης. Με βάση όσα έχουν παρουσιαστεί μέχρι σήμερα, ο πυρήνας του σχεδιασμού περιλαμβάνει:

-Τον συνυπολογισμό της επίδοσης και των τριών τάξεων του Λυκείου στον τελικό βαθμό απολυτηρίου, με διαφορετικούς συντελεστές ανά τάξη, ο οποίος, μαζί με τον βαθμό των Πανελλαδικών Εξετάσεων της Γ’ Λυκείου, θα καθορίζει την πρόσβαση στα Πανεπιστήμια.

-Υποχρεωτικές γραπτές "προαγωγικές" εξετάσεις από τάξη σε τάξη, με πανελλαδικού τύπου εξεταστικές διαδικασίες και θέματα από Τράπεζα Θεμάτων διαβαθμισμένης δυσκολίας. Τα σχέδια τους αναφέρονται σε γραπτά που θα ελέγχονται δειγματοληπτικά από εξωτερικούς εξεταστές.

-Ενίσχυση της Τράπεζας Θεμάτων, από την οποία θα προκύπτουν, με κλήρωση, όλα τα ερωτήματα για τους μαθητές, αποκλείοντας πλήρως τη συμβολή των καθηγητών κάθε σχολείου στη διαμόρφωση των θεμάτων.

Δηλαδή, αντί να μειώνεται το άγχος, το "εξεταστικό φορτίο" απλώνεται σε τρία σχολικά χρόνια. Το σχολείο δεν "αναβαθμίζεται" όταν μετατρέπεται σε μηχανή παραγωγής βαθμών. Αναβαθμίζεται όταν διδάσκει ουσιαστικά, στηρίζει τον μαθητή, μειώνει τις ανισότητες και εξασφαλίζει χρόνο για γνώση, δημιουργία και ολόπλευρη καλλιέργεια.

2. Πρέπει να τονιστεί ότι το "Εθνικό Απολυτήριο" δεν αφορά μόνο την είσοδο στα ΑΕΙ, αλλά και την πορεία από τάξη σε τάξη.  Ατέλειωτες εξετάσεις δεν σημαίνει καλύτερη εκπαίδευση, σημαίνει περισσότερα εμπόδια!

Είναι μύθος ότι έτσι αναβαθμίζεται η παιδαγωγική διαδικασία. Το "Εθνικό Απολυτήριο" ενισχύει μια εκπαιδευτική διαδικασία αποστεωμένη από την ουσιαστική μόρφωση, επικεντρωμένη σε "στεγνούς" διδακτικούς στόχους. Υπονομεύει τη συναισθηματική και ψυχοκινητική ανάπτυξη, την καλλιέργεια στάσεων και συμπεριφορών, καθώς και τη συλλογική εργασία, ενώ στερεί ακόμη περισσότερο τον ελεύθερο χρόνο των μαθητών, οδηγώντας σε μορφές εκτόνωσης ξένες προς αρμονικές συνθήκες ανάπτυξης, κοινωνικοποίησης και δημιουργίας στην εφηβεία.

Σε αυτές τις συνθήκες ακυρώνεται και ο ρόλος του εκπαιδευτικού της τάξης.

Με τη γενίκευση των εξετάσεων από την Α’ Λυκείου και την επιβολή της Τράπεζας Θεμάτων σε όλες τις τάξεις, το σχολείο απομακρύνεται ακόμη περισσότερο από τον μορφωτικό του ρόλο και μετατρέπεται σε φίλτρο αντοχών.

-Περισσότερες εξετάσεις σημαίνουν περισσότερα φροντιστήρια και κόστος για τους γονείς 

 - Περισσότερες εξετάσεις σημαίνουν μεγαλύτερη "διαρροή" και αποκλεισμούς .Το "Εθνικό Απολυτήριο", με εξετάσεις από την Α’ έως τη Γ’ Λυκείου, αυξάνει τον κίνδυνο επανάληψης τάξης, υποχρεωτικής αλλαγής διαδρομής ή εγκατάλειψης του σχολείου. Πλήττει ιδιαίτερα μαθητές και λαϊκές οικογένειες που δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά την εξωσχολική προετοιμασία.

-Η ενίσχυση των εξετάσεων στο Λύκειο δεν είναι "ουδέτερη". Συνδέεται με τη στρατηγική για νέα φίλτρα προς την τριτοβάθμια εκπαίδευση, αλλά και με τη διοχέτευση μαθητών σε μορφές πρόωρης κατάρτισης ήδη από το Λύκειο.

Όσο δυσκολεύει η πρόσβαση στα δημόσια ΑΕΙ, τόσο διευρύνεται το πεδίο για τις δομές κατάρτισης και επαγγελματικής εκπαίδευσης εξυπηρετώντας την ανάγκη της αγοράς για φθηνό και ευέλικτο εργατικό δυναμικό. Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση, μέσω της συνταγματικής αναθεώρησης, επιδιώκει την πλήρη κατάργηση του άρθρου 16, ώστε να απελευθερωθεί ολοκληρωτικά η αγορά της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Να ανοίξει δηλαδή ο δρόμος για ιδιωτικά πανεπιστήμια και προγράμματα σπουδών με δίδακτρα, που ήδη αναπτύσσονται με ταχύτητα και παρουσιάζονται προκλητικά ως "εναλλακτικές διαδρομές".

3. Διεθνής πείρα έχει αποδείξει ότι πολλαπλές εξετάσεις = εμπορευματοποίηση της μόρφωσης, ανισότητες, φραγμοί. Σε πολλές χώρες της Ευρώπης και όχι μόνο, η ένταση του ανταγωνισμού για βαθμούς και οι αυστηροί όροι εισαγωγής στα ΑΕΙ τροφοδοτούν ολόκληρη βιομηχανία ιδιωτικών φροντιστηρίων και ιδιαίτερων μαθημάτων.Η διεθνής εμπειρία είναι αποκαλυπτική: τα συστήματα "εθνικού απολυτηρίου" ή "εθνικών εξετάσεων" δεν έλυσαν τα πραγματικά προβλήματα του σχολείου, την υποχρηματοδότηση, τις ελλείψεις σε υποδομές, την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και τη στήριξη των μαθητών. Αντίθετα, συχνά συνοδεύτηκαν από αύξηση της ιδιωτικής δαπάνης και από όξυνση των κοινωνικών ανισοτήτων.

Ο θεσμός του εθνικού απολυτηρίου στις βασικές χώρες της Ευρώπης δεν αποτυπώνει απλώς, μέσω των αποτελεσμάτων, τις κοινωνικές ανισότητες που αντικειμενικά υπάρχουν στην κοινωνία, αλλά τις ενισχύει, όπως προκύπτει από τις αντίστοιχες εκθέσεις "κοινωνικής κινητικότητας" των υπουργείων Παιδείας αυτών των χωρών.

4. Το "Εθνικό Απολυτήριο" δεν εμφανίστηκε ξαφνικά. Επανέρχεται εδώ και 30 χρόνια από όλες τις κυβερνήσεις ως στρατηγική επιλογή, γιατί υπηρετεί τον ίδιο στόχο: να μετατραπεί το Λύκειο σε εργαλείο ταξικής επιλογής και διαφοροποίησης. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτή τη γραμμή έχουν υπηρετήσει με συνέπεια όλα τα κόμματα που κυβέρνησαν, ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ.

Γι’ αυτό αναζητείται "εθνικός διάλογος" και συναίνεση από δυνάμεις που, παρά τις επιμέρους διαφορές τους, συμφωνούν στον πυρήνα: περισσότερους μηχανισμούς αξιολόγησης και εξετάσεων, "μέτρηση" της επίδοσης, σύνδεση των τίτλων σπουδών με την πρόσβαση και με την "αγορά εκπαιδευτικών υπηρεσιών".

Στόχος είναι η διαμόρφωση μιας νέας γενιάς εργαζομένων πλήρως υποταγμένων στα κελεύσματα της αγοράς, για εργασία χωρίς όρια και χωρίς δικαιώματα, ενός τεχνικού και επιστημονικού δυναμικού που θα προσαρμόζεται στις ανάγκες των μεγάλων επιχειρήσεων για τη μέγιστη κερδοφορία, σε συνθήκες πολεμικής οικονομίας.

5. Η δική μας πρόταση: αναβάθμιση του δημόσιου σχολείου, πρόσβαση στα ΑΕΙ με λιγότερους φραγμούς

Δεν υπερασπιζόμαστε "το παλιό". Υπερασπιζόμαστε το δικαίωμα όλων των παιδιών στη μόρφωση και παλεύουμε για ουσιαστική αναβάθμιση του σχολείου.

Σήμερα η τεχνολογική εξέλιξη, δείχνουν τις δυνατότητες για άλματα στον τρόπο που λειτουργεί το σχολείο. Η ίδια η κοινωνία, με τον αγώνα της, μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για ένα σύγχρονο, ολοκληρωμένο σχολείο – πόλο δημιουργίας, που θα οδηγεί σε αξιοπρεπή δουλειά για όλους.

Για να μπαίνει η ίδια η ζωή στο σχολείο, ώστε το σχολείο να διδάσκει με τη ζωή και για τη ζωή. Ο μαθητής να ξέρει για ποιον σκοπό κάνει το καθετί, ποιος είναι ο σκοπός κάθε μαθήματος. Από αυτή τη σκοπιά, δίκαιος αγώνας είναι να παλέψουμε για ένα σχολείο των ίσων και των πολλών, των πολλών ερεθισμάτων και παραστάσεων, της πραγματικής γνώσης και της δημιουργικής πράξης.

* Δημοσιογράφος-συγγραφέας

πρώτη δημοσίευση στη ψηφιακή εφημερίδα InVeria

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.