Με μεγάλη συμμετοχή κόσμου πραγματοποιήθηκε στο φουαγιέ της Στέγης Γραμμάτων στη Βέροια, το απόγευμα της Πέμπτης 14/9, η νέα ποιητική συλλογή « Ο δρόμος της επιστροφής είναι απόκρημνος» (εκδόσεις μελάνι)  της Κούλας Αδαλόγλου.

Την ευθύνη της διοργάνωσης είχαν: Η Δημοτική Βιβλιοθήκη “Θεανώ Ζωγιοπούλου”, ο Σύνδεσμος Φιλολόγων Ημαθίας, οι εκδόσεις Μελάνι και το βιβλιοπωλείο Ηλιοτρόπιο.

Για την ποιητική  συλλογή της μίλησαν:

Η Ευγενία Καβαλλάρη, πρόεδρος του Συνδέσμου Φιλολόγων Ημαθίας και η Ελένη Καραγιάννη, φιλόλογος, συγγραφέας.

Η Ελένη Καραγιάννη τόνισε: «Χαρακτηριστικό αναγνωρίσιμο της γραφής της ποιήτριας η συνδιαλλαγή με την παράδοση, με μύθους αρχαίους και αρχετυπικά μοτίβα προκειμένου να γεφυρώσει το παρόν με το παρελθόν, να αποτυπώσει την τραγικότητα της ανθρώπινης φύσης στη συνέχεια του χρόνου, να κατανοήσει το βάσανο της περιπλάνησης και της αναζήτησης στη συγχρονική και διαχρονική του θεώρηση. Γι' αυτό οι συμβολισμοί και oι αλληγορίες αποδομούνται, αναδιαμορφώνονται, νοηματοδοτούνται και ερμηνεύονται εκ νέου, επιτρέποντας στον αναγνώστη τις δικές του ταυτίσεις και αναβιώσεις.»

Ποιήματα διάβασαν: ο Λευτέρης Κορυφίδης, φιλόλογος, ποιητής, ηθοποιός, η Κατερίνα Γρηγοριάδου, φιλόλογος, διευθύντρια της ΚΕΠΑ του Δήμου Βέροιας . Ενώ συνόδεψε με την τρομπέτα του ο  Κώστας Μπατσίλας.

Η ποιήτρια Κούλα Αδαλόγλου μαζί με τις ευχαριστίες της και απαντώντας στη σημερινή συγκυρία (πυρκαγιές, πλημμύρες κλπ) τόνισε: «“Ποια είναι σήμερα η Ιθάκη, όταν εξαφανίζονται από τις φωτιές και τις πλημμύρες τόποι ολόκληροι;Η Ποίηση τελικά μπορεί να είναι παραμυθητική…”

Συντονίστρια της εκδήλωσης η Βούλα Κοτσάλου, βιβλιοθηκονόμος, υπεύθυνη Δημοτικής Βιβλιοθήκης «Θ. Ζωγιοπούλου» Βέροιας.

Ολόκληρη η παρέμβαση της Ευγενίας Καβαλλάρη

 Ο Γερμανός φιλόσοφος Αντόρνο, ταραγμένος από τη φρίκη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αναρωτιέται αν μπορεί ακόμα να γράψει ποίηση μετά το Άουσβιτς, ενώ ο συμπατριώτης του Μάρτιν Χάιντεγκερ γράφει πως πλέον μόνο η ποίηση μπορεί να σώσει την ανθρωπότητα από την κυριαρχία της τεχνολογικής βίας που η πολεμική σύρραξη έχει αποκαλύψει με όλη της την καταστροφική δύναμη. Αλλά και στην εποχή μας η κοινωνική πραγματικότητα εξακολουθεί να είναι ζοφερή, καθώς πόλεμοι, πανδημία οικονομική κρίση την οριοθετούν και διαμορφώνουν νέα δεδομένα, που και αυτά δείχνουν πως η ποίηση μπορεί και πρέπει να αποτελέσει μια μαρτυρία της προσπάθειας κατανόησης της ανθρώπινης ύπαρξης και του ανθρώπινου πόνου.

Αυτόν τον στόχο υπηρετεί εκούσια ή ακούσια και η ποίηση της Κούλας Αδαλόγλου .Μετά από μια πολυετή θητεία στη λογοτεχνική γραφή με 8 ποιητικές  συλλογές και μία συλλογή διηγημάτων στο ενεργητικό της μας χαρίζει τη νέα της συλλογή ΄΄Ο δρόμος της επιστροφής είναι απόκρημνος’’ από τις εκδόσεις Μελάνι.

Ωριμότερη εξελίσσει τα βασικά χαρακτηριστικά της γραφής της σε ένα ανώτερο επίπεδο, προσφέροντας στον αναγνώστη τη δυνατότητα μια ψυχική και διανοητική ανάταση. Ο στοχασμός , η υπαρξιακή αγωνία που πυροδοτείται από μια δύσβατη και δυσβάστακτη πραγματικότητα, το βίωμα και η βιωμένη γνώση, η ευαισθησία και το συναίσθημα ισορροπούν με μια άλλοτε φανερή, άλλοτε λανθάνουσα φιλοσοφική ενατένιση.

Η Κούλα Αδαλόγλου επανέρχεται στον μύθο του Οδυσσέα και της Πηνελόπης που είχε διαπραγματευτεί στη συλλογή ‘’Οδυσσέας, τρόπον τινά’’ , για να τον εξελίξει και να εμπλουτίσει τα σημαινόμενα του. Στην παρούσα συλλογή ο Οδυσσέας υποχωρεί, η παρουσία του εκτός από το πρώτο ποίημα είναι υπαινικτική με ταυτόχρονη συρρίκνωση του ερωτικού στοιχείου και εξάλειψη  της υποτυπώδους αισιόδοξης ματιάς. Ενώ στο προσκήνιο της ποιητικής αφήγησης προβάλλει ο Τηλέμαχος, παραμένοντας βασική σταθερά η Πηνελόπη. Η μετατόπιση του ενδιαφέροντος γίνεται αντιληπτή από τους στίχους της Οδύσσειας που υπάρχουν στη προμετωπίδα της πρώτης ενότητας,

Γι’ αυτόν πονώ το πιο πολύ, παρά για τον Δυσσέα

και τρέμω κι όλο νοιάζουμαι μήπως κακό μου πάθει,

στα πέλαγα που βρίσκεται, στις ξενιτιές που τρέχει.

Ο πόνος της μητέρας που περιμένει την επιστροφή του παιδιού της σε συνδυασμό με τον χαρακτηρισμό ‘’απόκρημνος’’ που υπάρχει στον τίτλο εισαγάγουν τον αναγνώστη στη ποιητική ατμόσφαιρα του ποιητικού υποκειμένου που δονείται από θλίψη, άλγος, εξαιτίας της απουσίας του παιδιού της και του αδύνατου της επιστροφής του.

Οι Ομηρικοί ήρωες ανθρωποποιούνται, κατεβαίνουν από το ηρωικό τους βάθρο, για να συναντηθούν, να ταυτιστούν με το ποιητικό υποκείμενο και να εκφράσουν το βίωμά του , τον ψυχισμό του και τη συναισθηματική του περιπέτεια. Η συμβολική ένδυση, η σοφία αποσταγμένη από την αναμέτρηση με τη σκληρή πραγματικότητα ενώνουν το ατομικό με το συλλογικό, το καθολικό και το διαχρονικό. Έτσι η αξία της ποιητικής κατάθεσης της Κούλας Αδαλόγλου διαπερνά τα όρια του αυτοβιογραφικού. Πίσω της στοιχίζονται όλες οι μητέρες της γενιάς αυτής που ακολουθεί τους δρόμους της Εσπερίας είτε για εργασία, είτε για σπουδές και οι οποίες συνειδητοποιούν πως ΄΄ξεθηλυκώνεται ο νόστος’’ και νιώθουν  ‘’βράχος που διαβρώνεται συνεχώς΄΄. Οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες δυσκολεύουν τη δυνατότητα επιστροφής, ματαιώνουν την προσδοκία της. Η φωνή επομένως της Κούλας Αδαλόγλου είναι αυτοβιογραφική και βαθιά κοινωνική.

Η ποιητική συλλογή χωρίζεται σε 2 ενότητες. Στην πρώτη με τίτλο ‘’Η Αμφίθυμη πολυσημία της Ιθάκης’’ όπου το ποιητικό υποκείμενο συνεπαίρνεται από αμφίθυμα συναισθήματα καθώς η χαρά της προσδοκίας του νόστου ακυρώνεται από τον πόνο της απουσίας, η απόλαυση του ταξιδιού για τη συνάντηση προσκρούει σε εμπόδια ‘’Οι νόστοι γίνονται με πολλούς τρόπους / με αναταράξεις και σκαμπανευάσματα/ο δρόμος της επιστροφής είναι απόκρημνος’’ και μάλιστα είναι βραχύβια, προσωρινά μόνο επουλώνει την πληγή της απόστασης.

Στη δεύτερη ενότητα ΄΄Παλινδρομήσεις τρόπον τινά’’ αισθητοποιείται η παλινδρόμηση ανάμεσα σε αντιθετικά συναισθήματα και καταστάσεις . Παλινδρόμηση ανάμεσα στην πατρίδα και στην ξενιτιά  ,ανάμεσα στη χαρά και την απαισιόδοξη θέαση της ζωής. ΄΄Κάθε φορά που σε βλέπω μακραίνει ο δρόμος της επιστροφής σου./ Λάσπες και νερά και μικροχείμαρροι ξεχειλίζουν .Σπάζουν γέφυρες΄΄.

Οι στίχοι της Κούλας Αδαλόγλου μετουσιώνουν με έξοχο τρόπο αυτούσια την πραγματικότητα διηθημένη μέσα από την ευαισθησία της που δεν ωραιοποιεί, δεν εξιδανικεύει, ούτε όμως εκμαυλίζει και μεμψιμοιρεί .Ένας αυθεντικός ρεαλισμός περιπεπλεγμένος με πλούσια συναισθήματα, τρυφερότητα, αισιοδοξία, χαρά, λαχτάρα, επιθυμία, απογοήτευση, θλίψη, πίκρα συμπαρασύρει τον αναγνώστη σε μια συναισθηματική και διανοητική ταύτιση με το ποιητικό υποκείμενο και σε αναζήτηση της δικής του εσωτερικής ζωής. Το ισοζύγισμα μάλιστα ανάμεσα στο συναίσθημα και τη λογική προστατεύει την ποιήτρια από τους μελοδραματισμούς που ούτως ή άλλως δημιουργούν την αίσθηση της σκηνοθεσίας, της κατασκευής. Στην περίπτωση της Κούλας Αδαλόγλου πηγάζουν αυθεντικά, γνήσια συναισθήματα που δεν συγκαλύπτουν , αλλά αντίθετα φωτίζουν τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα, καθώς εξάλλου πυροδοτούνται απ’αυτήν.

Η ποιήτρια με έξοχο τρόπο αξιοποιεί τη φιλολογική σκευή της , που έχει σφραγίσει τη γενική της πνευματική συγκρότηση, για να ξεδιπλώσει τη δική της εσωτερική ζωή και να τη μετουσιώσει σε λέξεις , σε στίχους υψηλής αισθητικής απόλαυσης. Δανείζεται αρχετυπικά σύμβολα της Οδύσσειας , ανακαλεί μνήμες ,αξιοποιεί μοτίβα του δημοτικού τραγουδιού, επιρροές από την ποίηση του Γ. Ρίτσου, του Μ. Κατσαρού, της Κ. Δημουλά, εξαιρετικές εικόνες, εύστοχες-καίριες λέξεις δεμένα όλα αυτά σε ένα άρτιο σύνολο που φέρει τη σφραγίδα της προσωπικής της τεχνοτροπίας.

Συγκεκριμένα η καταβύθιση , η κατάδυση στα μύχια της ψυχής της που επιτρέπει μια καθαρότερη θέαση των πραγμάτων ,άντληση ακλόνητων διαπιστώσεων παραπέμπει στην ηρωίδα της Σονάτας του Σεληνόφωτος, η οποία βέβαια αφημένη στο βυθό του συναισθηματικού της κόσμου, περιηγείται χωρίς κανένα έλεγχο ή ειρμό .Λέξεις απλές ,καθημερινές, λέξεις που δηλώνουν αντικείμενα,( αλλά φυσικά και σπάνιες, λόγιες) θυμίζουν τον θαυμασμό του Ρίτσου στο απλό λεξιλόγιο στην ποίηση. Οι κοινές λέξεις καθίστανται φυσική αναπνοή της συνείδησης. Η σημαντική του οικείου συσφίγγει τις επιμέρους υποκειμενικότητες σ’ ένα οργανικό σύνολο, το οποίο εγείρει επάξια αξιώσεις αντικειμενικότητας.

Η ενατένιση, η νοσταλγία, η προσμονή της μάνας για επιστροφή του παιδιού της συνειρμικά συνδέεται με σκηνές δημοτικών τραγουδιών της ξενιτιάς ,όπου μάνες, γυναίκες και αδελφές εκφράζουν τη λαχτάρα της επιστροφής του αγαπημένου τους προσώπου.

Ένα επίσης από τα αξιοσημείωτα είναι η παρουσία και  λειτουργία της εικόνας στη γραφή της ποιήτριας. Εικόνες οικείες εντός και εκτός κλειστού χώρου λειτουργούν ως μηχανισμός της ποιητικές γλώσσας για την παραγωγή νοήματος, επαυξάνουν εννοιολογικά τις διαστάσεις της πραγματικότητας σε έκταση και βάθος, εξυπηρετούν τον στοχασμό και την έκφραση συναισθημάτων.

Η ποιήτρια ξέρει να χειρίζεται καλά τον μονόλογο, τον στοχασμό ως αγαπημένες της τεχνικές και διαπιστώνουμε στη συλλογή αυτή  πως αξιοποιεί και την τεχνική του διπλού εγώ, περισσότερο ευδιάκριτη στα 2 τελευταία ποιήματα. Οι δυο υποστάσεις του ποιητικού υποκειμένου συνομιλούν ,αντιπαρατίθενται αποτυπώνοντας έτσι τη στάση ζωής της ποιήτριας, τη φιλοσοφική της τοποθέτηση για την ανθρώπινη ύπαρξη. Εξισορροπείται με αυτόν τον τρόπο περίτεχνα το άλγος με μια δυναμική στάση διαχείρισης της πραγματικότητας, ‘’Με κράτησε σφιχτά στην παγωμένη χούφτα της και μου ΄πε /δεν γυρεύω πλέον τη φυγή/ καιρός να αναμετρηθώ με το δικό μου βάθος’’.

Μήπως και αυτό δεν είναι το νόημα , το περιεχόμενο της ζωής; Διαπάλη ανάμεσα στην παραίτηση και στην αναμέτρηση με ό,τι φοβίζει, απειλεί, τον καθένα.

 

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.