Κυριακή, 16 Μάι, 2021

  • Σημεία των καιρών…
  • Νάουσα: Εκδηλώσεις μνήμης της γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού
  • Ημερήσια έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης λοίμωξης από το νέο κορωνοϊό 16/5
  • ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ: Αλληλεγγύη στον Παλαιστινιακό λαό
  • Αυτό είναι το νόημα του αθλητισμού!
  • Δωρεάν τεστ ελέγχου για Covid σε Νάουσα, Στενήμαχο,Επισκοπή και Λευκάδια
Σημεία των καιρών…1 Νάουσα: Εκδηλώσεις μνήμης της γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού2 Ημερήσια έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης λοίμωξης από το νέο κορωνοϊό 16/53 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ: Αλληλεγγύη στον Παλαιστινιακό λαό4 Αυτό είναι το νόημα του αθλητισμού!5 Δωρεάν τεστ ελέγχου για Covid σε Νάουσα, Στενήμαχο,Επισκοπή και Λευκάδια6

Το Σχόλιο της Ημέρας

Ισ­ραη­λι­νή αυ­το­ά­μυ­να…

8 παιδιά και 2 γυναίκες, στο σπίτι τους,νεκρά από ισραηλινό πλήγμα Δεν είχαν όπλα, δεν εκτόξευσαν ρουκέτες. Τα παιδιά σκοτώθηκαν την ώρα που φορούσαν τα καλά τους για την Έιντ αλ Φιτρ (έθιμο των Παλαιστινίων να φορούν καλά ρούχα στη διάρκεια της γιορτής αυτής που σηματοδοτεί το τέλος του ιερού μήνα του Ραμαζανιού) Αυτή είναι η αυτ... Περισσότερα

Η ΜΑΧΗ ΣΤΗ ΓΕΦΥΡΑ ΤΗΣ ΚΟΥΤΙΧΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ Ε.Λ.Α.Σ ΚΑΙ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΠΟΜΠΗΣ ΜΕ ΓΕΡΜΑΝΟΥΣ, ΠΟΥΛΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΠΑΟΤΖΗΔΕΣ (10 Αυγούστου 1944)

από Η Άλλη Άποψη
Η ΜΑΧΗ ΣΤΗ ΓΕΦΥΡΑ ΤΗΣ ΚΟΥΤΙΧΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ Ε.Λ.Α.Σ ΚΑΙ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΠΟΜΠΗΣ ΜΕ ΓΕΡΜΑΝΟΥΣ, ΠΟΥΛΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΠΑΟΤΖΗΔΕΣ  (10 Αυγούστου 1944)

Στέργιος Σπυρ. Αποστόλου
Ιστορικός ερευνητής - Συγγραφέας

Την 9η Αυγούστου 1944, Διλοχία του 1/16 Τάγματος του Μαύρου κινήθηκε προς το χωριό Χωροπάνι (Στενήμαχος) Νάουσας, στο χώρο του παλιού χωριού Διχαλεύρι. Την ίδια ημέρα, τμήμα της ανωτέρω Διλοχίας κατευθύνθηκε προς τον Σιδηροδρομικό Σταθμό Νάουσας, εξουδετέρωσε την αντίσταση της μικρής γερμανικής φρουράς και τον κατέλαβε. Αποστολή του τμήματος αυτού ήταν να προσβάλλει κάθε διερχόμενη εχθρική αμαξοστοιχία. Καμία, όμως, δεν εμφανίστηκε στο διάστημα που οι ΕΛΑΣίτες είχαν καταλάβει ενεδρευτικές θέσεις. Το τμήμα, πριν επιστρέψει στο Διχαλεύρι, έκαψε δέκα στρατιωτικά βαγόνια που ήταν σταθμευμένα εκεί. Σχετικό με το ανωτέρω συμβάν είναι το υπ’ αριθ. 2246 ανακοινωθέν της Χ Μεραρχίας.

(Σαράντη Πρωτόπαπα-Κικίτσα  Χη ΜΕΡΑΡΧΙΑ ΤΟΥ ΕΛΑΣ. Σελ. 486. Αθήνα 1978)

Την 10η Αυγούστου 1944, η ανωτέρω Διλοχία, ενισχυμένη και με τμήμα του εφεδρικού ΕΛΑΣ της περιοχής υπό τον Απόστολο Γιαννάτσκο (Άγρας), μετακινήθηκε από το Διχαλεύρι και κατέλαβε ενεδρευτικές θέσεις κάτω από το Χωροπάνι, επί της αμαξητής οδού Βέροιας-Νάουσας, στη θέση της γέφυρας της Κουτίχας και κοντά στον  ηλεκτρικό υποσταθμό των εργοστασίων Λαναρά, γνωστόν ως φυλάκιο Μπομπότα (1). Οι ενεδρευτικές θέσεις αναπτύχθηκαν εκατέρωθεν της οδού. Υπήρχε βάσιμη πληροφορία ότι επρόκειτο να διέλθει αυτοκινητοπομπή με κατεύθυνση από Βέροια προς Νάουσα, η οποία μετέφερε Γερμανούς στρατιώτες, Πουλικούς, ΠΑΟτζήδες και πολεμικό υλικό. Είμαι σε θέση να περιγράψω τα διατρέξαντα, ακριβώς όπως συνέβησαν, επειδή έχω ιδίαν αντίληψη αυτών. Και εξηγούμαι. Κατά την περίοδο της Κατοχής και από τους μήνες Ιούλιο έως Σεπτέμβριο, διέμενα κάθε χρόνο στο Χωροπάνι, στο σπίτι των αδελφών Θεοχάρους, Ευθυμίου και Θωμά Κιαφούλη, που ήταν αδέλφια της μητέρας μου. Όταν έγινε η μάχη αυτή εγώ ήμουν δώδεκα χρονών και βρισκόμουν εκεί. Το προηγούμενο βράδυ, στην ευρύχωρη σάλα του σπιτιού των θείων μου πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στην οποία έλαβαν μέρος η Διοίκηση του 1/16 Τάγματος, οι επικεφαλής του εφεδρικού ΕΛΑΣ και της ομάδας κρούσης, ο υπεύθυνος  της ΕΤΑ της περιοχής, ο εκπρόσωπος της οργάνωσης ΕΑΜ του χωριού κ.α. Απ’ ό,τι θυμάμαι, παρευρέθηκαν ο Μαύρος με τους Διοικητές της Διλοχίας, ο Άγρας, ο Κωνσταντίνος Κελέσμητος (Μακρής), αρχηγός ομάδας κρούσης του χωριού, ο αδελφός της μητέρας μου και θείος Θωμάς Κιαφούλης, υπεύθυνος της ΕΤΑ Χωροπανίου (2), ο εκτελών χρέη νοσηλευτή και πρακτικού ιατρού στο Τάγμα του Μαύρου Ευάγγελος Ποτιτσόπουλος,  ο εκπρόσωπος του ΕΑΜ του χωριού, του οποίου δεν θυμάμαι το όνομα κ.α.

Στη σύσκεψη που κράτησε δύο ώρες, συζητήθηκαν με λεπτομέρειες

το σχέδιο δράσης των τμημάτων κατά τη μάχη, η σύμπτυξη, η προστασία των κατοίκων του χωριού κατά τη διάρκεια της μάχης και μετά από αυτήν από τυχόν αντίποινα του εχθρού και άλλα παρεμφερή θέματα. Η περιγραφή της μάχης, όπως εκτίθεται παρακάτω, οφείλεται σε εξιστόριση προς τον γράφοντα του θείου του Θωμά Κιαφούλη, ο οποίος με το κλιμάκιο της ΕΤΑ του χωριού έλαβε μέρος σ’ αυτήν.

Τις πρώτες πρωϊνές ώρες της 10ης Αυγούστου 1944, κάνει την εμφάνισή της από μακριά η γερμανική αυτοκινητοπομπή. Προηγούνταν τρίκυκλη μοτοσυκλέτα στην οποία επέβαιναν ο οδηγός και δύο στρατιώτες, οπλισμένοι κι’ οι τρεις τους με αυτόματα. Έπονταν στρατιωτικό τζίπ με τον  Γερμανό Διοικητή της αυτοκινητοπομπής και δύο αξιωματικούς και ακολουθούσαν 7 μεγάλα στρατιωτικά αυτοκίνητα (Όχι 3, όπως αναφέρει το ανακοινωθέν του ΓΣ του ΕΛΑΣ) στα οποία επέβαιναν Γερμανοί, Πουλικοί και ΠΑΟτζήδες.Τα τμήματα του ΕΛΑΣ που είχαν στήσει την ενέδρα βρίσκονταν κρυμμένα μέσα στα ψηλά στάχυα των αγρών που βρίσκονταν εκατέρωθεν της οδού. Αυτά, καθιστούσαν αθέατη την παρουσία τους. Όταν δόθηκε το σύνθημα της επίθεσης, η αυτοκινητοπομπή, καθ’ όλο το μήκος της, βρίσκονταν μέσα  στην ακτίνα βολής των τμημάτων του ΕΛΑΣ. Η μοτοσυκλέτα που προηγούνταν χτυπήθηκε πρώτη από οπλοβολυβόλο, ανετράπη και οι τρεις στρατιώτες που επέβαιναν έπεσαν στο έδαφος. Προσπάθησαν, όμως, να σηκωθούν και να ανταποδώσουν τα πυρά. Δεν πρόλαβαν. Δέχτηκαν αλλεπάλληλες ριπές από τα αυτόματα των ανταρτών   και κατέπεσαν νεκροί. Το τζίπ που ακολουθούσε σταμάτησε απότομα και οι επιβαίνοντες προσπάθησαν να κατεβούν. Μάταια όμως, γιατί ήδη μία χειροβομβίδα που εκσφενδόνισε αντάρτης στο ακινητοποιημένο τζίπ και τα πυκνά πυρά που κατευθύνονταν επάνω τους, τους έριξαν αιμόφυρτους στο έδαφος Από τα επτά φορτηγά που δέχονταν συνεχώς ριπές πολυβόλων, οπλοπολυβόλων, αυτομάτων και βροχή χειροβομβίδων, οι μεν Γερμανοί στρατιώτες, ψύχραιμοι, πήδησαν από αυτά και οχυρώθηκαν αμέσως πίσω από τους τροχούς των αυτοκινήτων και κάτω από αυτά, οι δε ΠΑΟτζήδες και Πουλικοί (3), αλλόφρονες, κατευθύνθηκαν προς τους αγρούς και τα στάχυα για να σωθούν, εκεί όπου βρίσκονταν κρυμμένοι οι αντάρτες. Ευνόητο είναι ότι μεγάλος αριθμός από αυτούς εξοντώθηκαν από τα πυρά των κρυμένων στα στάχυα ανταρτών. Πιάστηκαν και αρκετοί αιχμάλωτοι. Από τους Γερμανούς, οι οποίοι, πολέμησαν σκληρά, όσοι δεν σκοτώθηκαν, πέτυχαν να διαφύγουν προς τον σιδηροδρομικό σταθμό(4). Υπολογίζεται ότι η μάχη κράτησε 4 περίπου ώρες.

Απ’ό,τι συμπεραίνεται εκ των υστέρων, με την πρώτη ανταλλαγή των πυρών, οι Γερμανοί έσπευσαν να ζητήσουν ενίσχυση με τον ασύρματό τους από τη Βέροια. Όντως, ισχυρή δύναμη Γερμανών, ΠΑΟτζήδων και Πουλικών, κινήθηκε με κατεύθυνση προς το Χωροπάνι. Τούτο έγινε αντιληπτό από τον Μαύρο, ο οποίος διέταξε την προοδευτική σύμπτυξη των τμημάτων του αρχικά προς το Χωροπάνι και ακολούθως, στην περιοχή Διχαλευρίου και Αρκουδοχωρίου. Πριν αρχίσει η σύμπτυξη, ένας Γιουγκοσλάβος αντάρτης ονόματι Γιοβάν ή Γιοβάνοβιτς, αν θυμάμαι καλά το όνομά του, ο οποίος είχε τοποθετηθεί ως σύνδεσμος στα τμήματα του ΕΛΑΣ, σηκώθηκε από τη θέση του, κατευθύνθηκε στο γερμανικό τζίπ και επιχείρησε να αφαιρέσει από τον πεσμένο στο έδαφος Γερμανό Διοικητή το πιστόλι του, θεωρώντας τον ως νεκρό. Ο τελευταίος, ο οποίος έπνεε τα λοίσθια, τράβηξε το πιστόλι του, την ώρα που ο Γιουγκοσλάβος αντάρτης είχε σκύψει επάνω του και τον πυροβόλησε εξ επαφής.   

Οι αντάρτες παρέλαβαν τον νεκρό Γιουγκοσλάβο, και με την επίβλεψη του Θωμά Κιαφούλη, υπευθύνου της ΕΤΑ του χωριού, φόρτωσαν στα μεταγωγικά της όσα λάφυρα (5) έπεσαν στα χέρια τους και ακολούθως, αφού έβαλαν φωτιά στα γερμανικά αυτοκίνητα, συμπτύχθηκαν, την ώρα ακριβώς που κατέφθαναν οι εχθρικές ενισχύσεις. Τον νεκρό Γιουγκοσλάβο τον έθαψαν στη γωνία του νεκροταφείου του χωριού, με σύντομη νεκρώσιμη τελετή από τον ιερέα του χωριού παπα-Δημήτρη Αλατάκη. Ακολούθως, ο Μαύρος έδωσε εντολή όλοι οι άρρενες κάτοικοι, από 15 ετών και άνω, να ακολουθήσουν τα τμήματα του ΕΛΑΣ στο Διχαλεύρι και στο Αρκουδοχώρι. Στο χωριό έμειναν μόνο τα γυναικόπαιδα (6). Μερικά τμήματα της Διλοχίας έλαβαν θέσεις μάχης στα υψώματα του χωριού, έτοιμα να επέμβουν σε περίπτωση αντιποίνων από τον εχθρό. Μετά τη σύμπτυξη των ανταρτών, τα εχθρικά τμήματα μπήκαν στο χωριό. Οι ΠΑΟτζήδες και οι Πουλικοί συνέλαβαν τον κάτοικο του χωριού Παναγιώτη Χατζηαντωνίου, ο οποίος είχε μείνει στο χωριό και τον κατακρεούργησαν κάτω από τη γέφυρα της Κουτίχας. Άλλοι 4 άρρενες κάτοικοι του χωριού, οι Θεόδωρος Πιπερίδης, Απόστολος Άτσαλας και δύο αδελφοί ονόματι Ευσταθίου, οι οποίοι κι’ αυτοί δεν είχαν ακολουθήσει τους αντάρτες, συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν, στη συνέχεια, στην Κρύα Βρύση. Εκεί, αφού υποβλήθηκαν σε βασανιστήρια, κατακρεουργήθηκαν.

Μία προσπάθεια των Γερμανών και των συνεργατών τους Πουλικών και ΠΑΟτζήδων να κινηθούν προς Διχαλεύρι και Αρκουδοχώρι, κατέπεσε στο κενό, γιατί αντιμετώπισε τα πυκνά πυρά των ανταρτών που είχαν πιάσει οχυρές θέσεις σ’ αυτές τις τοποθεσίες. Για άγνωστους λόγους, ο εχθρός, πλην των 5 κατακρεουργηθέντων, απέφυγε να επιβάλει αντίποινα στα γυναικόπαιδα του χωριού. Ίσως, επειδή τα τμήματα του ΕΛΑΣ βρίσκονταν σε μικρή απόσταση. Οι απώλειες των ανταρτών ανήλθαν σε 1 νεκρό (Τον Γιουγκοσλάβο σύνδεσμο) και δύο τραυματίες. Του εχθρού σε 45 νεκρούς, σύμφωνα με το υπ’ αριθ. 62 ανακοινωθέν του ΓΣ του ΕΛΑΣ. Πιστεύω, όμως, ότι ήταν πολύ περισσότεροι, όπως επίσης και πολλοί τραυματίες.. Παραθέτω το σχετικό με την ανωτέρω μάχη κείμενο του ανακοινωθέντος :

“ 10.8.1944. Το πρωϊ 3 γερμανικά αυτοκίνητα χτυπήθηκαν κοντά στο χωριό της Βέροιας Χωροπάνι. Σκοτώθηκαν 45 Γερμανοί και Ιταλοί φασίστες. Τα αυτοκίνητα κάηκαν. Σκοτώθηκε ένας αντάρτης μας, τραυματίστηκαν 2”.

ΥΠΟΜΝΗΜΑ

(1) Η ενέδρα στήθηκε στο τμήμα της δημοσίας οδού όπου σήμερα βρίσκεται το αγρόκτημα του Ναουσαίου Δημητρίου Βλάχου του Αντωνίου και οι έναντι αυτού εγκαταστάσεις της παλιάς εταιρείας ΚΛΑΪΝ.

2)   Ε.Τ.Α (Επιμελητεία Του Αντάρτη). Η οργάνωση αυτή διαδραμάτιζε για τον Ε.Λ.Α.Σ το ρόλο του Σώματος Εφοδιασμού και Μεταφορών (Σ.Ε.Μ).

3)  Οι Πουλικοί ήταν Γερμανοντυμένοι Έλληνες υπό τον Συνταγματάρχη Γεώργιο Πούλο οι οποίοι πλαισιώνονταν παράλληλα από το σώμα του Καπετάν Σκαπέρδα και απο άνδρες της Π.Α.Ο (Πατριωτική Απελευθερωτική Οργάνωσις!). Οι βάσεις εξόρμησής τους ήταν στην περιοχή των Γιαννιτσών και της Κρύας Βρύσης. Οι Άγγλοι, οι οποίοι με ανακοίνωσή τους από τη Μέση Ανατολή είχαν χαρακτηρίσει τους Ταγματασφαλίτες και όλους τους άλλους συνεργάτες των Γερμανών σαν δωσιλογικά σώματα, τώρα που οι Γερμανοί έφευγαν, με πράκτορές τους που είχαν αποστείλει σ’ αυτά, τους συμβούλευαν να μην παραδοθούν στον Ε.Λ.Α.Σ και να συνεχίσουν να μάχονται διευκολύνοντας την αποχώρηση των Γερμανών, ώσπου να αφιχθούν τα τμήματά τους στην Ελλάδα και να τους προστατεύσουν. Απώτερος σκοπός τους ήταν να μην πέσει στα χέρια του Ε.Λ.Α.Σ όλος ο βαρύς οπλισμός των υποχωρούντων Γερμανών. Γι’ αυτό, μετά την οριστική αποχώρηση των Γερμανών, όλα τα εθνοπροδοτικά σώματα της Μακεδονίας, με εξαίρεση τους 3.000 άνδρες του Μιχάλαγα, συγκεντρώθηκαν και οχυρώθηκαν στο Κιλκίς, κάπου 8.000 – 9.000 άνδρες, περιμένοντας τους Άγγλους. Ο Ε.Λ.Α.Σ όμως τους επιτέθηκε την 4η Νοεμβρίου 1944 και τους διέλυσε. Όσοι δεν σκοτώθηκαν, πιάστηκαν αιχμάλωτοι.

4) Ήδη, κατά την προηγηθείσα περίοδο είχε αρχίσει η σταδιακή αποχώρηση των Γερμανών από την Ελλάδα και οι κατά τόπους σιδηροδρομικοί σταθμοί φυλάσσονταν από εγκατεστημένες σ’ αυτούς Γερμανικές φρουρές και από άνδρες των Ελληνικών εθνοπροδοτικών σωμάτων. Από τη Νάουσα οι Γερμανοί αποχώρησαν την 9η με 10 Σεπτεμβρίου 1944 και προσωρινά εγκαταστάθηκαν για ένα περίπου μήνα στο σιδηροδρομικό σταθμό Νάουσας.

5) Σύμφωνα με όσα μου είχε αποκαλύψει ο θείος μου Θωμάς Κιαφούλης, υπεύθυνος της Ε.Τ.Α Χωροπανίου, τα περισσότερα λάφυρα μεταφέρθηκαν και κρύφτηκαν προσωρινά σε Βλάχικες στάνες στην ημιορεινή περιοχή μεταξύ Χωροπανίου και Αρκουδοχωρίου. Κατόπιν, μετά από επιλογή, προωθήθηκαν σε τμήματα του Ε.Λ.Α.Σ Βερμίου, ανάλογα με τις ανάγκες τους.

6) Τους αντάρτες ακολούθησαν και οι θείοι μου μέχρι το Αρκουδοχώρι για να αποφύγουν τα αντίποινα. Προηγουμένως, εμάς τα παιδιά (εμένα και τα πρώτα εξαδέλφια μου) μας έκρυψαν σ’ ένα μεγάλο αμπάρι σιταριού και μας είπαν να μην μιλούμε και να μην κάνουμε τον παραμικρό θόρυβο. Οι Γερμανοί και οι Έλληνες συνεργάτες τους που μπήκαν στο σπίτι και έψαξαν για αντάρτες και όπλα δεν μας αντιλήφθηκαν.

(Δημοσιεύτηκε στην έντυπη "ΑΛΛΗ ΑΠΟΨΗ")

Έχει διαβαστεί 634 φορές

Σχόλια

  • Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.
 
Παρακαλώ περιμένετε...

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.

Αναζήτηση

advertisement
advertisement
advertisement

Το βιβλιοχαρτοπωλείο «EΠΙΚΑΙΡΟ» κοντά σας με υπηρεσία Delivery!

advertisement

Η ταβέρνα "Πλάτανος" τώρα κοντά σας και με Delivery!

advertisement
advertisement
advertisement
advertisement

Το βιβλιοχαρτοπωλείο «ΗΛΙΟΤΡΟΠΙΟ» κοντά σας με υπηρεσία Delivery!

advertisement

Συνέντευξη με την πρέσβειρα της Κούβας Zelmys María Domínguez Cortina

«Η Εθνική Αντίσταση στη Βέροια: Ένα οδοιπορικό στους δρόμους της πόλης μας και στη ιστορία της χώρας μας»

«Άτιμη Ασφαλιστική»

advertisement
advertisement
advertisement
advertisement
advertisement
advertisement
advertisement
advertisement

Ο Καιρός στη Βέροια



Ο καιρός τώρα

Κυρίως καθαρός
Κυρίως καθαρός
Θερμοκρασία 19 °C
Άνεμος ΔΒΔ 2-4 μποφόρ

Κυριακή, 16 Μαϊου

Περιοδικά σύννεφα
Περιοδικά σύννεφα
Θερμοκρασία 14 ως 24 °C
Άνεμος Δ 1-4 μποφόρ

Δευτέρα, 17 Μαϊου

Κυρίως λιακάδα
Κυρίως λιακάδα
Θερμοκρασία 17 ως 27 °C
Άνεμος ΝΔ 1-2 μποφόρ

Ποιός είναι online

Έχουμε online 282 επισκέπτες και 0 μέλη.