Του Αλέκου Χατζηκώστα*Οι αποκαλύψεις για τον πρόεδρο της ΓΣΕΕ, αλλά και συνολικός «χορός εκατομμυρίων» γύρω από το όλο ζήτημα της διαχείρισης κονδυλίων της Ε.Ε και του κράτους- υποτίθεται για το «καλό των εργαζομένων»- δικαίως προκαλούν αισθήματα απέχθειας σε όλους αυτούς που προσπαθούν να επιβιώσουν με τον ιδρώτα τους.Θα πρ... Περισσότερα
Για το κυβερνητικό πιλοτικό πρόγραμμα Πρώιμης Παιδικής Παρέμβασης
από Η Άλλη Άποψη
Στόχος της Πρώιμης Παιδικής Παρέμβασης (ΠΠΠ) είναι να εντοπίσει τους αναπτυξιακούς τομείς στους οποίους μπορεί να υπολείπεται ένα παιδί ώστε στη συνέχεια, μέσω του κατάλληλου θεραπευτικού προγράμματος, να ενισχύσει τις υπάρχουσες ικανότητες του παιδιού, ελαχιστοποιώντας έτσι την αναπτυξιακή του καθυστέρηση. Για να ξεκινήσει η πρώιμη παρέμβαση, χρειάζεται πρωτίστως η αξιολόγηση των δυνατοτήτων αλλά και των δυσκολιών που αντιμετωπίζει το παιδί, προκειμένου να επιλεχθεί ο κατάλληλος τρόπος παρέμβασης ή και θεραπείας.
Η πρώιμη παρέμβαση επομένως είναι άμεσα συνυφασμένη τόσο με την πρόληψη όσο και με την έγκαιρη διάγνωση στον βρεφικό πληθυσμό.
Με αυτήν την έννοια τόσο η μορφή όσο και το περιεχόμενο του πιλοτικού προγράμματος ΠΠΠ που ανακοίνωσε πρόσφατα το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ουδεμία σχέση έχει με το πραγματικό περιεχόμενο της πρόληψης, της έγκαιρης διάγνωσης και πρώιμης παρέμβασης στον πληθυσμό.
Πρόκειται για ένα πρόγραμμα με ημερομηνία λήξης και χωρίς καθολικό χαρακτήρα αφού αφορά σε μόνο 2.500 παιδιά, καλύπτοντας έτσι πολύ μικρό ποσοστό επί των πραγματικών αναγκών. Παιδιά που δεν διαθέτουν ΑΜΚΑ όπως για παράδειγμα τα προσφυγόπουλα, δεν δικαιούνται την υπηρεσία. Οι υπηρεσίες ΠΠΠ στο πλαίσιο του πιλοτικού προγράμματος παρέχονται στους ωφελούμενους έως τη συμπλήρωση του 6ου έτους της ηλικίας τους. Δεδομένου του συστήματος μοριοδότησης που προβλέπει επιπλέον μόρια για τις ηλικίες 0 – 3 ετών καθώς και το χρονικό εύρος του προγράμματος είναι αβέβαιο πόσα παιδιά 3 – 6 τελικά θα ωφεληθούν.
Όσον αφορά στο περιεχόμενο και τον σκοπό του προγράμματος όπως περιγράφεται και στο ΦΕΚ περιορίζεται στην εκπαίδευση των παιδιών αυτών σε Δεξιότητες Καθημερινής Ζωής ενώ η πρώιμη παρέμβαση εξ’ ορισμού αφορά σ’ ένα ευρύτερο πλαίσιο που αγκαλιάζει όλο το φάσμα της ανάπτυξης του παιδιού ώστε να αξιοποιηθεί στο μέγιστο δυνατό βαθμό η πλαστικότητα του αναπτυσσόμενου εγκεφάλου.
****
1.Σύμφωνα με το άρθρο 5 του ίδιου ΦΕΚ η αξιολόγηση και διαπίστωση της αναπηρίας, της αναπτυξιακής διαταραχής ή της αυξημένης πιθανότητας εμφάνισης αυτών προσδιορίζεται κατά περίπτωση μέσω των ΚΕΠΑ και άλλων επιτροπών ασφαλιστικών ταμείων κατά τα προβλεπόμενα, από δημόσιο φορέα είτε από ιδιώτη ιατρό.
Τα ΚΕΠΑ βέβαια δεν κάνουν διάγνωση παρά μόνο πιστοποίηση μιας ήδη διαγνωσμένης αναπηρίας, αποδίδουν δηλαδή ποσοστό αναπηρίας. Η ΠΠΠ όμως πάει χέρι χέρι με την έγκαιρη διάγνωση η οποία θα πρέπει να αφορά σε όλο τον βρεφικό πληθυσμό ώστε να προλαμβάνονται και διαταραχές από πολύ νωρίς πριν είναι ακόμα εντοπιστούν μέσω των συμπτωμάτων τους. Έγκαιρη διάγνωση σημαίνει ότι με ευθύνη των δημόσιων παιδιατρικών κλινικών και κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους ζωής του βρέφους θα πρέπει υποχρεωτικά να γίνονται ιατρικές εξετάσεις από διαφορετικές ειδικότητες γιατρών ώστε με βάση τα ευρήματα να προχωράει και η ανάλογη παρέμβαση. Στη σημερινή όμως πραγματικότητα για ένα ραντεβού σε παιδοψυχίατρο ή αναπτυξιολόγο σε δημόσιο νοσοκομείο η αναμονή είναι κοντά στο έτος ενώ από τα Κέντρα Διεπιστημονικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης (ΚΕΔΑΣΥ) απουσιάζουν εντελώς αυτές οι ειδικότητες. Άρα η διάγνωση πριν την παρέμβαση είναι και αυτή παραδομένη στον ιδιωτικό τομέα ή εμπορευματοποιημένο δημόσιο (απογευματινά ιατρεία δημόσιων παιδιατρικών νοσοκομείων).
2.Το συγκεκριμένο πρόγραμμα φαίνεται να δημιουργεί περισσότερα προβλήματα απ’ όσα λύνει για τα παιδιά και τις οικογένειές τους. Για τα παιδιά το πρόγραμμα αυτό που δεν θα εκπονείται από τους ήδη υπάρχοντες θεραπευτές του παιδιού μέσα σε ένα ενιαίο και δημόσιο σύστημα υπηρεσιών σημαίνει επαφή με πολύ περισσότερα πρόσωπα και εναλλαγή προσώπων και πλαισίων. Π.χ. ένα παιδί μπορεί να παρακολουθεί συνεδρίες σε ένα Κέντρο Ειδικών Θεραπειών και παράλληλα να είναι και σε ένα Κέντρο Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών με Αναπηρία (ΚΔΑΠ ΑΜΕΑ). Έχει ήδη αξιολογηθεί και ακολουθεί ένα πλάνο θεραπειών στον ένα χώρο και ένα άλλο στον άλλο, χώρια το σχολικό πλαίσιο και θα υπάρξει και ένα τέταρτο πλάνο αυτό της ΠΠΠ…. Ποιος θα συντονίζει ποιον; Ποια ομάδα θα έχει τον πρώτο λόγο; Ποιες οδηγίες θα ακολουθούν οι γονείς; Ήταν ήδη περίπλοκο για τους γονείς το παραπάνω σχήμα. Τώρα γίνεται ακόμα πιο χαοτικό.
3.Στο άρθρο 11 γίνεται μια προσπάθεια να περιγραφεί ο τρόπος συντονισμού των παρόχων ΠΠΠ με τις σχολικές μονάδες που φοιτά το παιδί. Αλήθεια, σε ποιο σχολείο και σε ποια τάξη θα μπαίνουν οι στόχοι ΠΠΠ του παρόχου; Όταν τα ειδικά νηπιαγωγεία σε όλη την Ελλάδα είναι μόλις 144, πολύ πίσω δηλαδή από τις ανάγκες του μαθητικού πληθυσμού, υπεράριθμα και στην πλειοψηφία τους σε ακατάλληλα κτίρια, τα περισσότερα χωρίς τη λειτουργία τμημάτων πρώιμης παρέμβασης. Άλλα και όσα παιδιά φοιτούν στα τυπικά σχολεία βρίσκονται μέσα σε τάξεις των 25 παιδιών, χωρίς παράλληλη στήριξη χωρίς τις κατάλληλες υποδομές. Η ΠΠΠ πρέπει πρώτα και κύρια να είναι ευθύνη του σχολείου, του ειδικού νηπιαγωγείου με τις κατάλληλες υποδομές, πλήρως στελεχωμένο με το κατάλληλο προσωπικό, εκπαιδευτικούς, ειδικούς επιστήμονες και βοηθητικό προσωπικό, τμήματα ένταξης και ΠΠ.
Η πραγματικότητα είναι ότι οι πάροχοι με εμπειρία παροχής υπηρεσιών ΠΠΠ στην Ελλάδα είναι ελάχιστοι και όλοι λειτουργούν με τη μορφή Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου ή ΜΚΟ. Έτοιμη υποδομή που να μπορεί να υποδεχτεί αυτό το πρόγραμμα δεν υπάρχει και φυσικά δεν υπάρχει και προοπτική να φτιαχτεί με ευθύνη του κράτους. Γεγονός που αφήνει ανοιχτό τον δρόμο σε διάφορες ΑΜΚΕ ή ΜΚΟ να αναλαμβάνουν να τρέχουν το πρόγραμμα ξεκοκαλίζοντας τα χρήματα του λαού και φυσικά με ημερομηνία λήξης.
****
Η αντίληψη του ΚΚΕ στα ζητήματα της πρόληψης και πρώιμης παρέμβασης βρίσκεται στον αντίποδα όλων αυτών των κυβερνητικών επιλογών. Καθοριστικό ρόλο σε αυτήν την αντίληψη έχει το ενιαίο Κέντρο Υγείας τμήμα του οποίου αποτελεί το Κέντρο Ψυχικής Υγείας. Από αυτό απορρέουν τα κέντρα πρώιμης διάγνωσης και παρέμβασης, τα οποία είναι υπεύθυνα για τον εντοπισμό και την καταγραφή των παιδιών με αναπτυξιακές διαταραχές και των παιδιών που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο, την προετοιμασία και εκπαίδευση των οικογενειών που μεγαλώνουν παιδί με αναπτυξιακή διαταραχή, την πλήρη στήριξη της οικογένειας με οικογενειακό προγραμματισμό και ψυχολογική ενίσχυση, την κατ' οίκον στήριξη των οικογενειών με παιδί με Διάχυτες Αναπτυξιακές Δυσκολίες ή άλλη αναπηρία. Τα κέντρα αυτά συνδέονται με τα ειδικά νηπιαγωγεία και ειδικά σχολεία, ώστε να εξασφαλίζεται η συνέχιση των θεραπευτικών προγραμμάτων των παιδιών.