Για τις διαδηλώσεις στην Ουγγαρία

Βλέπε σχετικά, Ξενάκη Κίττυ, ‘ «Τα Χριστούγεννα θέλω Δημοκρατία». Μεγαλώνει το ποικιλόμορφο κίνημα εναντίον του απολυταρχισμού του Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία’, Εφημερίδα ‘Τα Νέα’, 19/12/2018, σελ. 39. Η δεσπόζουσα συνθηματολογία ή, διαφορετικά τιθέμενο, η  πολιτική γλώσσα του κοινωνικού κινήματος, αποδίδεται δίκην μίας ‘ευχής’ ενός δυνάμει ‘σωτηριολογικού’ χαρακτήρα που, στη συγκεκριμένη περίπτωση, εγκολπώνεται συν-δηλώσεις του Εορταστικού ‘σημαίνοντος’ (Χριστούγεννα), ‘επιθυμώντας΄(με μία ακριβή ‘ωριμότητα’ που ‘ενώνει’) το ‘υπέρμετρο ‘Δώρο’: την Δημοκρατική θέσμιση που τίθεται δια-γενεακά και διεκδικείται ενώπιον της Ουγγρικής απεικόνισης και ‘ενσάρκωσης’ του ‘Δικτατορικού’ προτύπου: του πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν. Δεν επρόκειτο όμως για την ανάδυση μίας ‘Δικτατορίας’ με τα τυπικά,  εξωτερικά γνωρίσματα του όρου, αλλά για την άρθρωση βαθύτερων μετασχηματισμών που επηρεάζουν καταλυτικά την λειτουργία της Δημοκρατικής θέσμισης στην Ουγγαρία. Για αυτόν τον λόγο χρησιμοποιείται η Πουλαντζική έννοια του ‘αυταρχικού κρατισμού’ που συμπεριλαμβάνει βαθυ-δομικές μεταβολές που προσδίδουν ένα ‘νέο’ περιεχόμενο στη Δημοκρατική και ευρύτερα κρατική λειτουργία δίχως την τυπική άρση των εξωτερικών γνωρισμάτων αναγνώρισης μίας Δημοκρατίας και ενός Δημοκρατικού πολιτεύματος.  

Ένας νέος «συνασπισμός εξουσίας» διαμεσολαβείται εντός του κράτους, ‘φιλτράρει’ λειτουργίες συγκέντρωσης-συγκεντροποίησης, ‘διαλέγεται’ και ανα-καλεί τον ιδιαίτερο Πουτινικό ‘ολιγαρχισμό’, δεικνύοντας την φορά του ειδικού αστικού μπλοκ-συγκροτήματος εξουσίας.

Ένα από τα ιδιαίτερα στοιχεία που συνθέτουν τον πολιτικό ‘Ορμπανισμό’ καθίσταται η εμπρόθετη κίνηση συγκρότησης μίας δημοσιογραφικής ‘μονοφωνίας’ δια της συγκέντρωσης του ελέγχου των περισσότερων συγκροτημάτων τύπου σε επιχειρηματικά μπλοκ που ‘συν-διαλέγονται’ διαρκώς με τα όρια, τον πολιτικό-ιδεολογικό λόγο και τις ασκούμενες πολιτικές της κυβέρνησης Ορμπάν, τείνοντας προς την διαμόρφωση όρων μίας δημοσιογραφικής ‘μονο-κρατορίας’ που φέρει την είδηση ως ‘αξιωματική μαρτυρία’ του ‘αρχηγού της κυβερνήσεως’, και  που δεν εκ-φεύγει των εκφάνσεων της ελευθερίας του λόγου και της δυνατοτήτων επιβολής μίας προληπτικής, εκούσιας ή ακούσιας,  δημοσιογραφικής αυτο-λογοκρισίας.  Ο Χριστόφορος Αργυρόπουλος αναφέρει πως «η πραγματική εξουσιαστική ηγεμονία (….) συγκροτείται από τον παντεπόπτη-κράτος, με τους λογής λογής ιδεολογικούς μηχανισμούς του και τη θριαμβεύουσα κοινωνική πλειοψηφία». Το Ουγγρικό ‘κράτος-παντεπόπτης’ ανα-πλαισιώνει την δράση του, υπερ-προσδιορίζοντας τις ‘επιθυμίες’ της «κοινωνικής πλειοψηφίας». Αναφέρεται στο: Χριστόπουλος Δημήτρης, ‘Εισαγωγή. Λογοκρισία και Δικαιώματα: Από τα σκίτσα του Μωάμεθ στην ελληνική βλασφημία’, στο: Ζιώγας Γιάννης, Καραμπίνης Λεωνίδας, Σταυρακάκης Γιάννης & Χριστόπουλος Δημήτρης, (επιμ.), ‘Όψεις Λογοκρισίας στην Ελλάδα’, Εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα, 2008, σελ. 85-86. Για τις επί τα χείρω μεταβολές στο πεδίο της ελευθερίας της έκφρασης και του τύπου στην Ουγγαρία, για τον χρωματικό επι-καθορισμό της ενημέρωσης και της πληροφορίας, για τις επιδόσεις της Ουγγαρίας στο πεδίο της ελευθεροτυπίας και της άσκησης της, διάβαζε, Μοσχολιού Τζίνα,  ‘Κακές Ειδήσεις για την ελευθερία του τύπου’, Εφημερίδα ‘Τα Νέα Σαββατοκύριακο’, 22-23/12/2018, σελ. 6-7.

Βλέπε σχετικά,  ‘ «Τα Χριστούγεννα θέλω Δημοκρατία». Μεγαλώνει το ποικιλόμορφο κίνημα εναντίον του απολυταρχισμού του Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία…ό.π.

Βλέπε σχετικά,  ‘ «Τα Χριστούγεννα θέλω Δημοκρατία». Μεγαλώνει το ποικιλόμορφο κίνημα εναντίον του απολυταρχισμού του Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία…ό.π.

Βλέπε σχετικά, Λούξεμπουργκ Ρόζα, ‘Η αλληλεπίδραση του οικονομικού με τον πολιτικό αγώνα’, Μετάφραση: Πίττας Γιώργος, Εκδόσεις Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο, Αθήνα, 2014, σελ. 59-73. Η οικονομικο-πολιτική δια-πάλη της Ρόζας Λούξεμπουργκ  καθίσταται δια-πάλη εμπλόκισης και διαμόρφωσης όρων επιτέλεσης πάνω στον άξονα των αστικών-κεφαλαιοκρατικών αντιφάσεων.

Βλέπε σχετικά, Καστοριάδης Κορνήλιος, ‘Η Φαντασιακή Θέσμιση της Κοινωνίας’, Μετάφραση: Σπαντιδάκη Γιούλη, Σπαντιδάκης Κώστας & Χαλικιάς Σωτήρης, Επιμέλεια Μετάφρασης: Σπαντιδάκης Κώστας, Εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα, 1978, σελ. 512.  Η Καστοριαδική έννοια της «ριζικής φαντασιακής σημασίας» αναδεικνύει το κοινωνιο-οντολογικό υπόστρωμα μίας «ριζικής» αυτο-θέσμισης της κοινωνικής ολότητας και του κοινωνικού-ιστορικού, προσομοιάζει στο φαντασιακό ως ‘ενεργείν’, ως πρακτική δυνατότητα μεταξύ ‘λέγειν’ και ‘τεύχειν’, ‘αυτόνομο’ όσο και ενταγμένο εντός των συγκεκριμένων εννοιών. Η συγκεκριμένη και σημαντική Καστοριαδική έννοια δεν ‘κατασκευάζει’ απλά το κοινωνικό πεδίο, αλλά και εκ-φέρεται, αναπαράγεται  ως διαφορικό ‘είναι-γίγνεσθαι’ ενός κοινωνικού πεδίου που συνιστά ιστορία την στιγμή της παραγωγής ‘έργου’: φαντασία και αξίωση της φαντασίας, της σημασίας που υπαινίσσεται τον ίδιο ‘εαυτό’ της.  

Βλέπε σχετικά, Σακελλαρόπουλος Σπύρος & Σωτήρης Παναγιώτης, ‘Αναδιάρθρωση & Εκσυγχρονισμός. Κοινωνικοί και πολιτικοί μετασχηματισμοί στην Ελλάδα της δεκαετίας του 90’, Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα, 2004,  σελ. 113. Η ως άνω πρόθεση μεταβολής των εργασιακών σχέσεων στην χώρα της Ανατολικής Ευρώπης, αποτελεί «μία προσπάθεια για επιδείνωση των όρων εργασίας», διάσταση που υπεισέρχεται  στον πυρήνα της όλης κοινωνικής-ταξικής σχεσιακότητας για να αναδείξει έντονα την και τις τάσεις δυνητικής μεταβολής των όρων αναπαραγωγής της εργασιακής δύναμης που παραμένει εμμενής στο προϋποτιθέμενο: ο Κεφαλαιοκρατικός Τρόπος Παραγωγής (ΚΤΠ) ως διεύρυνση. Εάν επιχειρήσουμε μία ευρύτερη αναλυτική-κριτική θεώρηση, θα αναφέρουμε πως οι μετασχηματισμοί που συντελούνται σε επίπεδο εργασιακών σχέσεων και Κεφαλαιοκρατικού Τρόπου Παραγωγής,  ‘εδαφοποιούν’ την κατάτμηση της αγοράς εργασίας και της ίδιας της εργατικής τάξης-κοινωνικού μπλοκ, την ελαστικοποίηση της αγοράς εργασίας που τείνει στην επισφάλεια της ‘μη-θέσης’, την εναλλαγή απόσπασης ‘σχετικής’ και ‘απόλυτης’ υπεραξίας, την ψηφιακή διάσταση της ‘εκμετάλλευσης-αξιοποίησης’  της γνώσης, διάσταση που εμπλέκει και κρατικούς φορείς.

Βλέπε σχετικά, Σακελλαρόπουλος Σπύρος & Σωτήρης Παναγιώτης, ‘Αναδιάρθρωση & Εκσυγχρονισμός. Κοινωνικοί και πολιτικοί μετασχηματισμοί στην Ελλάδα της δεκαετίας του 90…..ό.π., σελ. 113.

Η ‘ανταγωνιστικότητα’ με όλους τους συμβολισμούς που επι-φέρει αποτελεί την ‘νέα μητρική γλώσσα’ της σημερινής εποχής.

Βλέπε σχετικά, Ιωακείμογλου Ηλίας, ‘Αναδιάρθρωση και διεθνής εξειδίκευση της ελληνικής βιομηχανίας’, ‘Ινστιτούτο Εργασίας’ της ‘Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδος’, (ΓΣΕΕ), 1998, σελ. 24.

H διεθνική τάση συσσώρευσης κεφαλαίου («ολικός καπιταλισμός»), φέρει τα χαρακτηριστικά αυτού ο David Harvey, αποκαλεί ως «διαδικασία συσσώρευσης μέσω της αποστέρησης» (accumulation by dispossession). Βλέπε σχετικά, Harvey David, ‘The new imperialism: Accumulation by dispossession’, Socialist Register, 2004, σελ. 63-87.

Για την κατηγορία των ‘εργαζόμενων-φτωχών’ με πεδίο αναφοράς τον κρισιακό Ελληνικό κοινωνικοοικονομικό σχηματισμό’, βλέπε σχετικά, ‘Νεόπτωχοι με μηνιαίες αποδοχές από 200 έως 300 ευρώ’, ‘Enikonomia.gr’, 10/07/2017, http://www.enikonomia.gr/my-money/159496,neoptochoi-me-miniaies-apodoches-apo-200-eos-300-evro.html.

Βλέπε σχετικά, Macherey Pierre, Φουκώ & Μαρξ: Το παραγωγικό υποκείμενο’, Μετάφραση: Μπέτζελος Τάσος, Εκδόσεις Εκτός Γραμμής, Αθήνα, 2014, σελ. 46.

Το Ουγγρικό υπόδειγμα ενός ‘αυταρχικού κρατισμού’, προβαίνει στη σύζευξη δύο ιδιαζόντων χαρακτηριστικών που συνθέτουν έναν ‘αυταρχικό κρατισμό’, όπως τους προσδιορίζει ο Χρήστος Μπουκάλας: από την μία πλευρά, «την μεταφορά εξουσίας από το νομοθετικό στο εκτελεστικό επίπεδο και συγκέντρωση της εντός του τελευταίου- μεταξύ υπουργικού συμβουλίου και πρωθυπουργικού γραφείου (ή προεδρίας)», και, από την άλλη πλευρά, τον «μαρασμό του κράτους δικαίου και του γενικού-καθολικού χαρακτήρα του νόμου, και άνθηση της κατά περίπτωση και post-hoc νομοθεσίας». Βλέπε σχετικά, Μπουκάλας Χρήστος, ‘Αντιτρομοκρατία και αυταρχικός κρατισμός’, στο: Γολέμης Χάρης & Οικονόμου Ηρακλής, (επιμ.), ‘Ο Πουλαντζάς σήμερα’, Εκδόσεις Νήσος/Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς, Αθήνα, 2012, σελ. 219.

Βλέπε σχετικά, Πουλαντζάς Νίκος, ‘Φασισμός και Δικτατορία. Η Τρίτη Διεθνής αντιμέτωπη στον Φασισμό’, Μετάφραση: Αγριαντώνη Χριστίνα, Θεώρηση-Επιμέλεια: Ελεφάντης Άγγελος, Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς/ Εκδόσεις Θεμέλιο, Αθήνα, 2006, σελ. 351. Ο Νίκος Πουλαντζάς διακρίνει μεταξύ τύπων ή τυπολογίας κρατών, μεταξύ ‘Κράτους Εκτάκτου Ανάγκης’ και ανοιχτού φασιστικού κράτους. Στα συμφραζόμενα της ανάλυσης του, το υπόδειγμα του ‘Κράτους Εκτάκτου Ανάγκης’ προσιδιάζει στην περίπτωση των Στρατιωτικών Δικτατοριών στις χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου, ήτοι στην Πορτογαλία, στην Ισπανία και στην Ελλάδα της ‘Δικτατορίας των Συνταγματαρχών’.

«Κάθε κοινωνία κάνει επίσης να είναι τον δικό της τρόπο αυτο-αλλοίωσης, που μπορούμε επίσης να ονομάσουμε χρονικότητα της- δηλαδή κάνει τον εαυτό της να είναι ως τρόπο του είναι». Το πλέον κρίσιμο στοιχείο αποτελεί η ευρηματικότητα του ρήματος ‘κάνω/κάνει’: η μετατροπή, η ιστορική έως δι-ιστορική ανα-δημιουργία, η κοινωνία που «κάνει τον εαυτό της ως τρόπο του είναι», δηλαδή ως τρόπο ζωής, ‘κάνοντας’. Βλέπε σχετικά, Καστοριάδης Κορνήλιος, ‘Η Φαντασιακή Θέσμιση της Κοινωνίας…ό.π., σελ. 515.

Η πολιτική-ιδεολογική εναντίωση (από την κυβέρνηση του Βίκτορ Όρμπαν), στο κίνημα που εκ-διπλώνεται στο δημόσιο χώρο, τείνει να προσλάβει τα χαρακτηριστικά ενός διακριτού συνωμοσιολογικού λόγου που ‘ανα-κατασκευάζει’ την παρουσία και δη την ‘ειδεχθή’ παρουσία του Τζορτζ Σόρος (το συγχρονικό, ‘εχθρικό’ σημαίνον που ‘γεννά’ τον ‘πανικό’),  ‘επι-κοινωνεί’ εννοιολογικά με έναν ‘υπόγειο’ λόγο αντισημιτικής χροιάς που φέρει το περίβλημα της Εβραϊκής και ‘πάντα’ παρασκηνιακής δράσης (και ο Σόρος ως Εβραίος δεν ‘θα μπορούσε να αποτελέσει εξαίρεση’), δημιουργώντας παράλληλα τις όψεις της ‘φορτισμένης’ και ‘ιεραρχικής κατεύθυνσης’: ‘τα κοινωνικά υποκείμενα που δρουν, κατευθύνονται, χρηματοδοτούνται και ενεργούν για λογαριασμό του ‘εχθρού του Ουγγρικού λαού’, Τζορτζ Σόρος’. Το πρόσωπο του Τζορτζ Σόρος  νοηματοδοτικά ανα-σημαίνεται υπό το περίγραμμα ενός διάχυτου αντι-ελιτίστικου λόγου ο οποίος και δεικνύει την ‘σκοτεινή δράση’ των οικονομικών ελίτ που ‘αντιστρατεύονται’ τα μνημειώδη συμφέροντα του λαού, του Ουγγρικού λαού εν προκειμένω, και επιτομή των οποίων αποτελεί ο Τζορτζ Σόρος, συναρθρώνει τον λαϊκότροπο και αντι-ελιτίστικο μανιχαϊσμό με το ‘αντι-υλικό’ πλαίσιο της ‘πνευματοκρατίας’  που αποδίδει έμφαση στις ‘απαράγραπτες’ αξίες, στην ηθική συγκρότηση,  και στο μείζον εθνικό, χριστιανικό, ευρωπαϊκό   ‘πνεύμα’ του Ουγγρικού ‘λαού’ (ο ‘λαός’ ως ‘ιδεατή κατασκευή’).

Ο Στέφανος Καβαλλιεράκης, αναφερόμενος στην ιστορική πραγματεία περί φασισμού του Τζέισον Στάνλεϊ με τίτλο ‘Πως λειτουργεί ο φασισμός’, τονίζει: «Το τρίπτυχο «προπαγάνδα-συκοφαντία για διαφθορά-υπονόμευση Δικαιοσύνης», αφαιρεί το οξυγόνο από τα δημοκρατικά καθεστώτα και τροφοδοτεί την άνοδο και επικράτηση του φασιστικού φαινομένου», χαρακτηρίζοντας ως «εμβληματικά παραδείγματα» ως προς αυτή την διαδικασία, την Ουγγαρία και την Πολωνία. Επρόκειτο για μία ουσιώδη διαδικασία δημοκρατικής ‘απονεύρωσης’ που δύναται  να συμβάλλει στη συρρίκνωση του δίπτυχου ‘Κράτος Δικαίου-Δημοκρατικό πρόταγμα’. Δεν θεωρούμε όμως πως η συγκέντρωση-συγκεντροποίηση της εκτελεστικής εξουσίας, όπως επιτελείται διαμέσου της ‘αποδυνάμωσης’ Δικαιικών θεσμών, συνιστά προπομπό μίας ‘φασιστικοποίησης’, από τα ‘μέσα’ μάλιστα, του κράτους και, στη συγκεκριμένη περίπτωση, της Ουγγαρίας και της Πολωνίας. Ακόμη και εάν ενυπάρχουν πολιτικές-ιδεολογικές πτυχές που ‘εγγίζουν’ εκφάνσεις του ευρύτερου φασιστικού φαινομένου, το πλαίσιο τίθεται με όρους παγίωσης ή αξιο-θεμελίωσης συγχρονικών  μορφών ‘αυταρχικού κρατισμού’ (Νίκος Πουλαντζάς), οι οποίοι και ‘κανονικοποιούνται’ στο περιβάλλον μίας εύθραυστης Ευρώπης. Βλέπε σχετικά, Καβαλλιεράκης Στέφανος, ‘Τζέισον Στάνλεϊ. Η στρατηγική της αράχνης’, Εφημερίδα ‘Τα Νέα’, ‘Βιβλιοδρόμιο’,  4-6/01/2019, σελ. 4.

Βλέπε σχετικά, Tilly Charles, ‘Κοινωνικά Κινήματα. 1768-2994’, Μετάφραση: Τσακίρης Θανάσης, Επιμέλεια: Μήτσης Χρήστος, Εκδόσεις Σαββάλας, Αθήνα, 2007, σελ. 323.