Η κοινωνική ‘διείσδυση’ της Χρυσής Αυγής στην ύπαιθρο

Γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης, υποψήφιος διδάκτορας ΑΠΘ

«I’m gonna tell you fascists You may be surprised The people in this world Are getting organized You’re bound to lose You fascists bound to lose» (Woody Guthrie, ‘All you fascists’).

«Εκείνο που παραμένει πέρα από τις μνήμες είναι και το αλμυρό χώμα από τα ποτάμια των δακρύων και του κουρασμένου ιδρώτα που χύθηκαν. Ποιος θα γευόταν άραγε αυτό το χώμα που πατάμε;» (Βαγγέλης Χρόνης, ‘Αλμυρό Χώμα’ ).

Ανάμεσα στους δήμους στους οποίους το νεοναζιστικό μόρφωμα της Χρυσής Αυγής συγκέντρωσε τα υψηλότερα ποσοστά του, περιλαμβάνεται και ο δήμος της Αλεξάνδρειας Ημαθίας. Πιο συγκεκριμένα, η Χρυσή Αυγή έλαβε στο δήμο Αλεξάνδρειας το 8.3% των ψήφων. Αυτό το 8.3% απηχεί την κοινωνική μεταβολή που αρχίζει να αποκρυσταλλώνεται σε πολλές τοπικές κοινωνίες. Η Χρυσή Αυγή αντιμετωπίζεται ως μία 'αντισυστημική' πολιτική συσσωμάτωση, που 'μάχεται' ενάντια στις διεφθαρμένες πολιτικές και οικονομικές ελίτ.

Μέρος των κοινωνικών τάξεων που ζει και δραστηριοποιείται στις μικρές-τοπικές κοινωνίες προβαίνει σε μία συγκεκριμένη κατηγοριοποίηση και "αποϊδεολογικοποίηση' της νεοναζιστικής Χρυσής Αυγής: σε αυτό το πλαίσιο, η Χρυσή Αυγή 'αποφορτίζεται΄ πολιτικά και ιδεολογικά, ενώ, την ίδια στιγμή, αίρονται και οι νεοναζιστικές της καταβολές. Αυτό που μένει είναι ένα τύποις 'αντισυστημικό' περίβλημα το οποίο επηρεάζει την κίνηση μέρους των κοινωνικών τάξεων και μερίδων τάξεων. Ο Νίκος Πουλαντζάς κατέδειξε αναλυτικά και αριστοτεχνικά την ευρύτερη ‘διείσδυση’ της φασιστικής ιδεολογίας σε τάξεις και μερίδες τάξεων της κοινωνίας. Στις περιοχές της υπαίθρου η ‘διείσδυση’ της νεοναζιστικής Χρυσής Αυγής προσλαμβάνει ευρύτερα ιδεολογικά χαρακτηριστικά «συνένωσης» και σύμφυσης της μικροαστικής και της «αγροτικής» ιδεολογίας.[1]

Σε αυτό το πλαίσιο, η ρατσιστική-φασιστική ιδεολογία λειτουργεί ως «συσσωρευτής» των αντιφάσεων αυτών των ιδεολογιών, προκαλώντας κοινωνικές μετατοπίσεις. Έτσι, η Χρυσή Αυγή, εμφανιζόμενη ως μία «νέα» και «αντισυστημική» πολιτική δύναμη εγκιβωτίζει τις δικές της πολιτικές και ιδεολογικές εκφάνσεις στο εσωτερικό των τοπικών κοινωνιών. Όπως επισημαίνει ο Νίκος Πουλαντζάς: «Ο φασισμός εμπεριέχει δημαγωγικά στοιχεία απέναντι στη φτωχή αγροτιά, καθώς οικειοποιείται τις απατηλές υποσχέσεις περί «εποικισμού» και διανομής της γης. Αλλά κι εδώ πάλι, υπάρχει και κάτι ακόμα: ο φασισμός από τη μια εκμεταλλεύεται σε βάθος τις ιδιαίτερες μορφές που προσλαμβάνει μέσα στις λαϊκές τάξεις της υπαίθρου η ιδεολογία της επαναστατημένης μικροαστικής τάξης και από την άλλη μεριά εκμεταλλεύεται το ιδεολογικό θέμα της «αγροτικής αλληλεγγύης» και της «κοινότητας γης». Η πλευρά αυτή συνιστά τη συντεχνιακή θεώρηση, σχετίζεται με την ύπαιθρο και στοιχειοθετεί τον κύριο ιδεολογικό ρόλο του φασισμού στο χώρο αυτό. Ο εμφατικός, πάλι, τονισμός των δεσμών γης και αίματος, των δεσμών προσωπικής εμπιστοσύνης κ.λ.π. διασταυρώνεται με τα κατάλοιπα της φεουδαρχικής ιδεολογίας μέσα στον «αγροτικό» φασισμό».[2]

Η ρατσιστική-φασιστική ιδεολογία, στη συγκεκριμένη περίπτωση η ίδια η ιδεολογία του νεοναζιστικού μορφώματος «συνενώνει» τις αντιφάσεις της μικροαστικής και της «αγροτικής» ιδεολογίας οι οποίες οξύνονται την περίοδο της βαθιάς οικονομικής-κεφαλαιοκρατικής κρίσης. Η Χρυσή Αυγή «εργαλειοποιεί» την τοπική διάσταση της προσκόλλησης στη γη. Αυτή η τοπική διάσταση περιλαμβάνει δύο άξονες: 1. Από την μία πλευρά θεωρεί την γη, την αγροτική γη, ως «χώρο» οικονομικής εκμετάλλευσης. Από την άλλη πλευρά, αυτή η γη αποτελεί ένα «μερικό» τμήμα της ευρύτερης και της μεγάλης εθνικής γης, εντός της οποίας εξυφαίνονται «δεσμοί αλληλεγγύης και αίματος». Η οικονομική διάσταση της χρήσης γης ενσωματώνει τα χαρακτηριστικά της εθνικής θεώρησης της, εκεί όπου οι «δεσμοί γης και αίματος» συγκροτούν το κανονιστικό πλαίσιο άσκησης της πολιτικής και του πολιτικού παιγνίου. Από την άσκηση του «εθνικού» πολιτικού παιγνίου αποκλείονται οι περιώνυμοι «άλλοι» και «διαφορετικοί». Αυτός ο κομματικός «συσσωρευτής» των ιδεολογικών αντιφάσεων, λειτουργεί και ως «επιταχυντής» της προϊούσας πολιτικής και ιδεολογικής κρίσης που λαμβάνει χώρα στην ύπαιθρο.

Η ίδια η διαδικασία της κρίσης πολιτικής εκπροσώπησης συντελείται ταυτόχρονα με την ιδεολογική κρίση, μία κρίση προγραμματικών και ιδεολογικών αναφορών που αποκρυσταλλώνεται στο πεδίο της κοινωνικής ολότητας.  Η πολύπλευρη ιδεολογική κρίση των τοπικών κοινωνιών, ενταγμένη στο πλαίσιο της μείζονος και βαθιάς οικονομικής κρίσης, εμφανίζεται και προβάλλει αδιαμεσολάβητη. Η διάχυση και η «ποιοτική» εμβάθυνση της αίρει την εμπιστοσύνη και την «σύμφυση» με τους «κατεστημένους» και κυριαρχικούς κομματικούς-πολιτικούς σχηματισμούς (βλέπε ΠΑΣΟΚ & Ν.Δ, κύρια όμως ΠΑΣΟΚ). Η διαδικασία της ιδεολογικής κρίσης επηρεάζει την κίνηση των κοινωνικών τάξεων που ζουν και δραστηριοποιούνται στην ύπαιθρο.

Η ιδεολογική κρίση ως άρση, αποδόμηση και διάρρηξη δεσμών εν καιρώ οικονομικής κρίσης, παράγει τους όρους και τις προϋποθέσεις για την σταδιακή αποκρυστάλλωση διαφορετικών και αντιτιθέμενων ιδεολογικών «προσήμων». Ένα από αυτά τα ιδεολογικά πρόσημα είναι και το άμεσο φασιστικό-ρατσιστικό. Πιο συγκεκριμένα, η ιδεολογία του βαθέος μίσους που εκφράζει το νεοναζιστικό μόρφωμα της Χρυσής Αυγής αποτελεί την, τρόπο τινά, «συνέχεια» της ρατσιστικής ιδεολογίας που προϋπήρχε.

Η νεοναζιστική Χρυσή Αυγή, «εργαλειοποιεί» και «αξιοποιεί» την ιδεολογική κρίση που ενυπάρχει στο εσωτερικό της υπαίθρου, λειτουργώντας ως μία προσίδια μορφή «συσσώρευσης» κοινωνικών αντιφάσεων, (όπως σημειώσαμε και παραπάνω), καθώς και ως μία μορφή «επίλυσης» της συγκεκριμένης ιδεολογικής κρίσης, μίας επίλυσης που δύναται να προσλάβει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Και ένα μέρος των κοινωνικών τάξεων της υπαίθρου «συναντά» τον λόγο και την δράση της Χρυσής Αυγής. Η αναφορά στους «δεσμούς αίματος και γης» αποτελούν έναν χαρακτηριστικό τρόπο πρόσληψης του κοινωνικού και πολιτικού γίγνεσθαι από ένα τμήμα των κοινωνικών τάξεων της υπαίθρου.

Ο Νίκος Πουλαντζάς αναφέρεται σε πτυχές και σε όψεις της ώσμωσης ιμπεριαλιστικής και φασιστικής ιδεολογίας, πάντα στα πλαίσια της ευρύτερης φασιστικής ιδεολογίας. Εδώ θα αναφερθούμε σε δύο όψεις, πέρα από τον γνωστό ρατσισμό: 1. «Εθνικισμός: υστερική λατρεία της μυστηριακής ενότητας που είναι για τη μικροαστική τάξη το έθνος («δεσμοί γης» και «αίματος»)· το έθνος, θα γίνει το άλλοθι για ν’ αρνηθεί την πάλη των τάξεων και θα θεωρήσει τον εαυτό της στυλοβάτη του, φυσικό διαμεσολαβητή στις αντιμαχόμενες δυνάμεις. Και ο εθνικισμός βολεύει προφανώς το μεγάλο ιμπεριαλιστικό κεφάλαιο, και, 2. «Σκοταδισμός και «αντιδιανοουμενισμός»: η φασιστική ιδεολογία, απόρροια της αυθόρμητης εξέγερσης των μικροαστών εναντίον των «ιδεολόγων», των οργανικών- με τη γκραμσιανή έννοια-αξιωματούχων της ιδεολογίας της αστικής τάξης που διέψευσαν τις ελπίδες τους. Πραγματικά, η εξέγερση της μικροαστικής τάξης, που σ’ άλλες συνθήκες σέβεται έντονα την κουλτούρα εξαιτίας του μύθου του σχολείου, προσλαμβάνει συχνά τη μορφή της εχθρότητας προς τους «ιδεολόγους».[3]

Οι δύο παραπάνω ιδεολογικές πτυχές αποτελούν τα «απεικάσματα» της ιδεολογικής διείσδυσης του νεοναζιστικού μορφώματος στην ύπαιθρο. Η Χρυσή Αυγή «ενεργοποιεί» τα πρωτόλεια «αντιδιανοουμενίστικα» χαρακτηριστικά που ανασύρονται σε περιόδους κρίσης και επηρεάζουν όχι μόνο την μικροαστική αλλά και την εργατική τάξη.  Κι η ιδεολογική διείσδυση μετασχηματίζεται σε κοινωνική και πολιτική επιρροή. Το κοινωνικό «κεφάλαιο» που έχει συγκροτήσει η νεοναζιστική Χρυσή Αυγή είναι σημαντικό.

Το αντιφασιστικό κίνημα και οι πολιτικές οργανώσεις της Αριστεράς οφείλουν να αποδομήσουν το συγκεκριμένο κοινωνικό «κεφάλαιο» που τροφοδοτεί την Χρυσή Αυγή, παρά το ότι μέλη και στελέχη της κατηγορούνται για ένταξή και διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης.

Η αντιφασιστική κινητοποίηση οφείλει να είναι συνεχής και στις μικρές τοπικές κοινωνίες, εκεί που πολλές φορές απουσιάζουν δίκτυα αντιφασιστικής κινητοποίησης και δράσης. Οι τοπικές κοινωνίες μπορούν να γίνουν «κύτταρα» συνεχούς αντιφασιστικής κινητοποίησης.

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.

Προηγούμενο άρθρο

Όχι παιχνίδια εντυπώσεων…

Επόμενο άρθρο

Ο θεατρικός Ρίτσος