ΠΑΣΟΚ και εκλογές

Γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης, υποψήφιος διδάκτορας ΑΠΘ

Στις βουλευτικές εκλογές που διεξήχθησαν την Κυριακή 25 Ιανουαρίου, το άλλοτε κραταιό Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα (ΠΑΣΟΚ), έλαβε μόλις το 4,68% των ψήφων. Στις εκλογές του Ιουνίου του 2012, είχε λάβει το 12,3% των ψήφων. Εκ πρώτης όψεως, παρατηρούμε ότι η εκλογική συρρίκνωση του κόμματος συνεχίστηκε και στην πρόσφατη εκλογική αναμέτρηση. Η εκλογική συρρίκνωση είναι πρωτίστως κοινωνική, ακριβώς διότι έχουν αρθεί οι προϋποθέσεις ηγεμονικής συγκρότησης του ΠΑΣΟΚ στο εσωτερικό του μπλοκ των λαϊκών-κυριαρχούμενων τάξεων. Η λήψη και η εφαρμογή των μέτρων εμπέδωσης της Μνημονιακής «κανονικότητας» μετέβαλλαν δομικά και ριζικά την συνολική πολιτική κίνηση του Πανελληνίου Σοσιαλιστικού Κινήματος.

Πλέον, το κόμμα κινείται στα όρια της κοινωνικής και εκλογικής του επιβίωσης. Σε απόλυτους αριθμούς, αυτό μπορεί να μην σημαίνει κάτι ιδιαίτερο. Όμως, αν επιχειρήσουμε να προβούμε σε μία συγκεκριμένη πολιτική ανάλυση, θα δούμε ότι η επιβίωση του ΠΑΣΟΚ εξαρτάται από δύο βασικές παραμέτρους: 1. Από την πολιτική στρατηγική που θα υιοθετήσει το κόμμα την επόμενη πολιτική περίοδο, κάτι που σχετίζεται και με την στάση του ΠΑΣΟΚ απέναντι στον κυβερνητικό πλέον ΣΥΡΙΖΑ, καθώς και από το ίδιο το περιεχόμενο της αντιπολίτευσης που θα ασκήσει. Η αντιπολιτευτική τακτική δεν είναι δύναται να είναι κενή περιεχομένου, και, 2. Από την επανάκτηση ενός συνεκτικού και ξεκάθαρου ιδεολογικού στίγματος, κάτι που θα επιτρέψει την συνολική επανατοποθέτηση του κόμματος στο κομματικό-πολιτικό σύστημα.

 Ήδη, ο πρόεδρος του κόμματος, Ευάγγελος Βενιζέλος, δήλωσε ότι θα παραμείνει στη θέση του προέδρου μέχρι το επερχόμενο συνέδριο του κόμματος. Η αλλαγή προσώπου στην ηγεσία δεν θα έχει κανένα πολιτικό αποτέλεσμα αν δεν συνοδευτεί από τον ριζικό και δομικό επαναπροσδιορισμό της πολιτικής ταυτότητας του κόμματος. Πλέον, το ΠΑΣΟΚ και οι άλλες πολιτικές συσσωματώσεις που κινούνται στον ευρύτερο Κεντροαριστερό χώρο, αντιμετωπίζουν ένα πρόβλημα στρατηγικής: η κοινωνική, πολιτική και εκλογική άνοδος του ΣΥΡΙΖΑ, η ανάδειξη του σε πρώτο κόμμα, δεν τον έχει καταστήσει απλά και μόνο κυρίαρχο στον αριστερό πόλο του κομματικού συστήματος. Ο ΣΥΡΙΖΑ, κυριάρχησε και στον ευρύτερο Κεντροαριστερό χώρο, ενσωματώνοντας ένα πολύ σημαντικό τμήμα της κοινωνικής βάσης του ΠΑΣΟΚ και της Δημοκρατικής Αριστεράς, (κυρίως του πρώτου).

Και εδώ τίθεται το κρίσιμο και «κρισιακό» ερώτημα: με ποια πολιτικά, προγραμματικά και ιδεολογικά εργαλεία θα αντιμετωπίσει το ΠΑΣΟΚ αυτή την δομική μεταβολή που έλαβε χώρα στις εκλογές της περασμένης Κυριακής; Η Κεντροαριστερά ως χώρος πολιτικής και ιδεολογικής αναφοράς, ως χώρος αναφοράς κοινωνικών τάξεων και μερίδων τάξεων έχει αναχθεί σε τμήμα της κυριαρχικής ανασυγκρότησης του Συνασπισμού Ριζοσπαστικής Αριστεράς (ΣΥΡΙΖΑ). Οι πολιτικές συσσωματώσεις που κινούνται στον ευρύτερο χώρο της Κεντροαριστεράς οφείλουν να αντιμετωπίσουν την παραπάνω δομική μεταβολή. Μόνο η κυριαρχία (που είναι μειωμένη) της συνδικαλιστικής παράταξης του ΠΑΣΟΚ (ΠΑΣΚΕ), στο ευρύτερο συνδικαλιστικό κίνημα θυμίζει κάτι από την άλλοτε κυριαρχική άρθρωση του ΠΑΣΟΚ.

Τα ποσοστά που έλαβε στις εκλογές της περασμένης Κυριακής είναι ιδιαίτερα χαμηλά: «Τα χαμηλότερα ποσοστά του ΠΑΣΟΚ καταγράφηκαν στις εκλογικές περιφέρειες Χανίων (2,87%), Αττικής (3,01%), Β’ Πειραιώς (3,13%), Ροδόπης (3,33%), Α’ Πειραιώς (3,35%), Β’ Αθηνών (3,4%), Α’ Αθηνών (3,47%), Φθιώτιδας (3,57%), Μαγνησίας (3,76%) και Κέρκυρας (3,89%), ενώ αξιοσημείωτο είναι ότι στην Α’ Θεσσαλονίκης όπου εκλέγεται ο Ευ. Βενιζέλος, το ΠΑΣΟΚ υπολείπεται κατά 0,99% της Ένωσης Κεντρώων του Β. Λεβέντη, που συγκέντρωσε 5,11%. Στις εκλογές Ιουνίου 2012 το ΠΑΣΟΚ είχε υπερβεί το 16% σε δέκα εκλογικές περιφέρειες, ενώ προχθές ξεπέρασε το 10% μόνον στη Λακωνία».[1]

Αυτή η συρρίκνωση είναι συνέπεια της προσίδιας μεταβολής της κίνησης κοινωνικών τάξεων και μερίδων τάξεων. Το επερχόμενο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ είναι ιδιαίτερα κρίσιμο, καθώς πέρα και πάνω από την εκλογή νέου προέδρου ενυπάρχουν και τα μείζονα ζητήματα της πολιτικής στρατηγικής και του ιδεολογικού στίγματος. Τα κόμματα της ευρωπαϊκής Σοσιαλδημοκρατίας οφείλουν να «αποκρατικοποιηθούν», κάτι που στην πράξη σημαίνει ότι οφείλουν να εργαλειοποιήσουν (προς ίδιον όφελος) την παραμονή τους στην αντιπολίτευση. Η συγκεκριμένη εργαλειοποίηση ισοδυναμεί με την επιδίωξη της ολικής και δομικής τους ανασυγκρότησης. Η «κρατικοποίηση» σημαντικών ευρωπαϊκών Σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων ήρε τον παρεμβατικό τους ρόλο στον συσχετισμό δύναμης μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας.

Όπως αναφέρουν και οι Κώστας Ελευθερίου και Χρύσανθος Τάσσης: «Το επόμενο διάστημα θα δείξε εάν τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα θα καταφέρουν να προτείνουν μορφές αποτελεσματικής εναλλακτικής διαχείρισης της κρίσης ή θα συνεχίσουν να είναι μέρος του προβλήματος. Σε κάθε περίπτωση, στον ιστορικό κύκλο που φαίνεται να ανοίγει για τα ακόλουθα χρόνια, η αναδιάταξη των συσχετισμών ανάμεσα στις δυνάμεις του κεφαλαίου και της εργασίας θα παραγάγει νέες ευθυγραμμίσεις, νέες πολιτικές συγκροτήσεις και πιθανόν να μεταβάλει την  πολιτική κουλτούρα των αναπτυγμένων κοινωνιών».[2]

Συμπληρώνοντας, θα λέγαμε πως η μεταβολή της «πολιτικής κουλτούρας των αναπτυγμένων κοινωνιών», θα επηρεάσει την δομή, την κίνηση και την πορεία των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων, φυσικά και του ΠΑΣΟΚ.

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.

Προηγούμενο άρθρο

Μετεκλογικές σκέψεις...

Επόμενο άρθρο

Οι «Μαρτυρίες» του Γιάννη Ρίτσου