Γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης υποψήφιος διδάκτορας ΑΠΘ

«Look out! The sky is falling down! Look out! The world is spinning round and round and round! Look out! The sky is going black, black Look out! It’s never never never coming back, look out!». (Black Sabbath, ‘Children of the sea’, 1980).

Ο σημερινός αστικός χώρος ορίζεται και προσδιορίζεται συνάμα από το «ποιοτικό» ξέσπασμα της συστημικής-οικονομικής κρίσης. Το κρισιακό-αστικό υπόδειγμα που έχει αποκρυσταλλωθεί επηρεάζει δομικά την «μορφή» και τον τύπο της πόλης, η οποία πλέον νοείται ως μία ευρύτερη και προσίδια «χωροχρονική» μορφή άσκησης  εξουσίας από την πλευρά του άρχοντος αστικού συγκροτήματος εξουσίας. Στο «έδαφος» της πόλης συντελείται η υπερπροσδιορισμένη παρουσία, λειτουργία και «δράση» του αστικού συνασπισμού εξουσίας, ενώ, την ίδια στιγμή, η εργατική και οι σύμμαχες τάξεις αδυνατούν να αναπαραχθούν «κανονικά» και «ολικά». Το άρχον συγκρότημα εξουσία ενσταλάζει και «εγχαράζει» την δική του ιδεολογική σκευή στο πεδίο της πόλεως, επιδιώκοντας να επικαλύψει ταυτόχρονα την εργατική «σφαίρα» που κινείται στον διευρυμένο αστικό «χώρο». 

Το νέο περίγραμμα του «κρισιακού» αστικού «χώρου» συμφύεται οργανικά με τις ιδεολογικές αντιλήψεις που εκκινούν από την επιδίωξη και την αναγκαιότητα της ανάπλασης και της αναμόρφωσης του πεδίου της πόλης, εκεί όπου αναπαράγονται και δραστηριοποιούνται οι κοινωνικές τάξεις. Και είναι η δραστηριοποίηση των κοινωνικών τάξεων που ταυτοχρόνως «εγχαράζει» το αστικό πεδίο, παράγοντας τους όρους και τις προϋποθέσεις για την «διάχυση» των συμφερόντων και των επιδιώξεων τους στην «ολότητα» της πόλης.

 Η νέα «κρισιακή» αστική διάρθρωση και φορά μετατοπίζεται δομικά προς την κατεύθυνση της εκ νέου νοηματοδότησης του πεδίου δράσης των κοινωνικών τάξεων, καθότι ότι θεωρείται «αναχρονισμός» και υπόλειμμα του παρελθόντος πρέπει να «εκδιωχθεί». Σε αυτό το πλαίσιο, ο νέος και «κρισιακός» αστικός «χώρος» τείνει να ενσωματώσει τα χαρακτηριστικά της προσέλκυσης ιδιωτικών επενδύσεων και χορηγιών που θα συμβάλλουν στην απαραίτητη και αναγκαία «ανασυγκρότηση» και ανάπλαση της αστικής «ολότητας».

 Στην κατεύθυνση της προσέλκυσης ιδιωτικών επενδύσεων και χορηγιών κινούνται και οι δήμοι των μεγάλων αστικών κέντρων, οι οποίοι ορίζουν και οριοθετούν το αστικό πεδίο διαμορφώνοντας με αυτόν τον τρόπο τους όρους για την παγίωση «ταξικών ρήξεων» που μεταβάλλουν ριζικά και δομικά τον αστικό «χώρο». Ο υπερπροσδιορισμένος και «φορτισμένος»  ρόλος  του άρχοντος  συγκροτήματος εξουσίας και των μερίδων του αναδιατάσσει τον τρόπο πρόσληψης της πόλης.

Η οριοθέτηση «ζωνών» ανάπτυξης εντός του πλαισίου του αστικού «χώρου» δύναται να προκαλέσει μορφές εδραίωσης και παγίωσης ενός κοινωνικού μοντέλου το οποίο τείνει να διευρύνει τους όρους απεύθυνσης και επιρροής του κοινωνικού μπλοκ εξουσίας. Οι αστικές «ζώνες» ανάπτυξης που οριοθετούνται, νοούνται και ορίζονται συνάμα ως «κύτταρα» ανάπλασης και εκσυγχρονισμού της πόλης. Η προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων και κεφαλαίων αναγορεύεται σε κεντρικό και θεμελιώδη στόχο των δημοτικών αρχών των μεγάλων αστικών κέντρων.

 Σε αυτό το πλαίσιο, οι δημοτικές αρχές προσλαμβάνουν τα χαρακτηριστικά και τα συστατικά μίας νέας «υλικότητας» η οποία «φιλτράρεται» και διαμεσολαβείται μέσω της συγκρότησης κοινωνικών συμμαχιών που φέρουν την σφραγίδα των επιδιώξεων της κυρίαρχης τάξης. Η συγκεκριμένη προσίδια και «φορτισμένη» υλικότητα «εγγίζει» το ιδεολογικό πλαίσιο της ανάπτυξης και του εκσυγχρονισμού των αστικών κέντρων, ήτοι του πλαισίου δημιουργίας «ζωνών» καινοτομίας και οικονομικής ανάπτυξης που θα αποτελέσουν την «ποιοτική εμπροσθοφυλακή» της «νέας» οικονομικής ανάπτυξης και ευημερίας.  Ότι νοείται ως αναχρονισμός και συστατικό της «παρελθοντικής» μορφής της πόλης, απορρίπτεται.

 Οι «ζώνες» ανάπτυξης και καινοτομίας συμφύονται οργανικά με την λειτουργία και την δράση του αστικού συνασπισμού εξουσίας, ανασημασιοδοτώντας ταυτόχρονα τον ευρύτερο αστικό «χώρο». Η πρωτεύουσα της χώρας Αθήνα, μας προσφέρει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της μορφής που λαμβάνει ο «κρισιακός» αστικός «χώρος».

 Ο «οργασμός» έργων που παρατηρείται στο δέλτα του Φαλήρου ισοδυναμεί με την «ποιοτική» δραστηριοποίηση της κυρίαρχης τάξης (και μερίδων της), καθότι άμεσος χρηματοδότης είναι το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Η «ζώνη» ανάπτυξης που συγκροτείται στο Φάληρο μεταβάλλει ριζικά και αναδιατάσσει το «ολικό» αστικό υπόδειγμα, παράγοντας τους όρους και τις προϋποθέσεις για την ανάδυση και την αποκρυστάλλωση μίας μορφής πόλης που μετατοπίζει το πλαίσιο των δραστηριοτήτων της προς την κατεύθυνση των «ζωνών» και «πυρήνων» οικονομικής ανάπτυξης και καινοτομίας.

 Στο δέλτα του Φαλήρου αποκρυσταλλώνεται το υπόδειγμα διαχείρισης της τρέχουσας και βαθιάς οικονομικής κρίσης: το άρχον συγκρότημα εξουσίας προσδιορίζεται ως η «εμπροσθοφυλακή» της οικονομικής ανασυγκρότησης της χώρας, ενώ, σε αυτό το εξόχως «φορτισμένο» πλαίσιο οι ιδεολογικοί μηχανισμοί του κράτους τείνουν να ενσωματώνουν οργανικά τα συμφέροντα και τις επιδιώξεις του συγκροτήματος εξουσίας, συγκροτώντας μία «κατασκευή» που άπτεται των ταξικών-αστικών συμφερόντων, αλλά όμως πρέπει να προβληθεί και να μετατοπιστεί συνάμα προς την κατεύθυνση συγκρότησης του περιώνυμου «εθνικού» συμφέροντος.

 Με αυτόν τον τρόπο, αίρονται τα θεμελιώδη συστατικά της ταξικής συγκρότησης της κοινωνικής «ολότητας», κάτι που συντελεί στην διαμόρφωση ενός τύποις «διαταξικού» και «υπερταξικού» πλαισίου κυριαρχίας του «εθνικού» συμφέροντος. Έτσι, το νέο δέλτα του Φαλήρου αποτελεί πρόσφορο και ιδανικό έδαφος μίας «κοινής» ωφελείας, πέρα και πάνω από την αφετηριακή ταξική του «συγκρότηση» και κατασκευή. Επίσης, η ανάπλαση της Οδού Πανεπιστημίου, στο κέντρο της Αθήνας, αναδιατάσσει και νοηματοδοτεί εκ νέου το ιστορικό κέντρο της πόλης. Ο αστικός «χώρος» αποκτά τα χαρακτηριστικά εμπέδωσης και εμβάθυνσης της κυρίαρχης αστικής «κανονικότητας» και «οργανωτικότητας». Το άρχον αστικό συγκρότημα εξουσίας οργανώνει και ρυθμίζει τις «ροές» κίνησης του αστικού πεδίου.

 Η ανάπλαση και η ανασυγκρότηση της οδού Πανεπιστημίου επιτελείται και διαμεσολαβείται πρωτίστως ιδεολογικά: το ιστορικό και συμβολικό κέντρο της πόλης, το έμφορτο νοημάτων και αξιών, έχει πλέον «καταληφθεί» από τους μετανάστες, οι οποίοι «συγκροτούν» μία «διαφορετική» οντολογική κατασκευή που πρέπει να «εκδιωχθεί». Σε αυτό το πλαίσιο, πέριξ του δήμου της Αθήνας διαβεί ένα τμήμα του μπλοκ των λαϊκών-κυριαρχούμενων τάξεων που οφείλουν να «κατανοήσουν» την «νέα» αναπαραγωγή του αστικού χώρου.  

 Με αυτόν τον τρόπο, κοινωνικά και συλλογικά υποκείμενα που δεν συμβαδίζουν οργανικά με τα αιτήματα, τους στόχους και τις επιδιώξεις του αστικού μπλοκ εξουσίας, πρέπει να καταδειχθούν ως παράγοντες κοινωνικής στασιμότητας. Το νέο κρισιακό αστικό υπόδειγμα χρησιμοποιεί το «φίλτρο» του επιλεκτικού φυλετικού και κοινωνικού ρατσισμού, ακριβώς για να οικοδομήσει μία προσίδια αστική πραγματικότητα και «κανονικότητα» που θα χαράσσει και θα επαναχαράσσει ταυτόχρονα τα όρια κυριαρχίας του αστικού συνασπισμού. Ο «ποιοτικός» αναπροσδιορισμός και επαναπροσδιορισμός της πόλης συντελείται πάνω στο έδαφος μίας δομικής απόκλισης του λαϊκού-εργατικού μπλοκ, ήτοι μίας κίνησης που αίρει τα θεμελιώδη «συγκροτησιακά» χαρακτηριστικά του.

 Ο «χωρικός» υπερπροσδιορισμός του συγκροτήματος εξουσίας, ορίζεται και ως ταυτόχρονος «υποπροσδιορισμός» των λαϊκών τάξεων. Ο νέος αστικός «χώρος» κινείται, «ζει» και «αναπνέει» αναπαράγοντας δεδομένους ταξικούς συσχετισμούς κοινωνικής ισχύος και «ενέργειας». Ο «υποπροσδιορισμός» του κοινωνικού μπλοκ των λαϊκών-υποτελών τάξεων προσέλαβε αμιγώς «κρισιακά» χαρακτηριστικά κατά την διάρκεια των πρόσφατων έντονων καιρικών φαινομένων: αρκούσε μία έντονη βροχόπτωση για να καταδειχθεί το πόσο «ανοχύρωτες» παραμένουν οι λαϊκές-εργατικές συνοικίες της Αθήνας και του Πειραιά.

 Συνοικίες όπου διαμένει και δραστηριοποιείται ένα σημαντικό τμήμα του λαϊκού-εργατικού μπλοκ, έγιναν αντιληπτές ως «ροές καταστροφής», εκεί όπου αποκρυσταλλώθηκε με τον πλέον οδυνηρό τρόπο η δομική απόκλιση των λαϊκών τάξεων από το όλο πλαίσιο διαχείρισης των «ροών» της βαθιάς οικονομικής κρίσης, την ίδια στιγμή που οι «ζώνες» οικονομικής ανάπτυξης και ευημερίας ενσωματώνουν και διασφαλίζουν τα δομικά στοιχεία μίας αστικής-οικονομικής «πρωτοπορίας». 

 Οι ρήξεις και οι εγκάρσιες τομές επηρεάζουν δομικά και «ολικά» την νέα κατεύθυνση της πόλης.

 

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.