Του Αλέκου Χατζηκώστα *Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ είναι η συμπυκνωμένη εικόνα ενός συστήματος που σαπίζει, την ίδια ακριβώς ώρα που οδηγεί τους βιοπαλαιστές αγρότες στη χρεοκοπία και στον αφανισμό.Πιάστηκαν στα πράσα οι «εγγυητές της διαφάνειας»Η κυβέρνηση της ΝΔ διαφήμιζε ως «μεγάλη μεταρρύθμιση» τη μετάβαση του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, με τον... Περισσότερα
Ο Τούρκος ποδοσφαιριστής Μερτσάν Τσαμ και η "γκρίζα ζώνη" του ποδοσφαίρου
από Η Άλλη Άποψη
Γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης υποψήφιος διδάκτορας ΑΠΘ
Με ένα ενδιαφέρον άρθρο, η συντακτική ομάδα του Four Four Two της αθλητικής ιστοσελίδας Gazzetta, εστιάζει στην περίπτωση του Τούρκου ποδοσφαιριστή Μερτσάν Τσαμ, ο οποίος, όταν διεκδίκησε τα δεδουλευμένα του από τον πρόεδρο της ομάδας στην οποία αγωνιζόταν (Σανλιουρφασπόρ/Β' Κατηγορία του Τουρκικού πρωταθλήματος), υπέστη άγριο ξυλοδαρμό από τον ίδιο τον πρόεδρο της ομάδας και τους ανθρώπους που τον περιστοίχιζαν..
Η σήμανση, της σωματικής βίας που ασκήθηκε στον συγκεκριμένο Τούρκο ποδοσφαιριστή, δύναται να ενσωματώσει τα συμβολικά χαρακτηριστικά της προειδοποίησης: 'αυτό θα επακολουθήσει, σε όποιον επιμείνει', δεικνύοντας παράλληλα προς την κατεύθυνση δόμησης ενός προεδρο-κεντρικού μοντέλου που συγκεντρώνει τις προϋποθέσεις 'ενσάρκωσης' της ομάδας, την στιγμή που διαμεσολαβεί την αντίθεση, αίροντας την..
Η σωματική βία, αναπαράγεται και διαχέεται, εγκαλεί ως 'τιμωρία, στοχεύοντας τον ποδοσφαιριστή-εργαζόμενο, τον ποδοσφαιριστή-εργαζόμενο που ανα-καλεί τις αξιώσεις και τις προκείμενες της διεκδίκησης των δεδουλευμένων που δεν καταβλήθηκαν στον ενεστώτα χρόνο..
Η βασική αναλυτική του κειμένου διατρέχει τις ποδοσφαιρικές συγκεφαλαιώσεις της εύρυθμης λειτουργίας, φέρει την ποδοσφαιρική ενικότητα για να την συναρθρώσει με το ευρύτερο και πληθυντικό ποδοσφαιρικό 'πλήθος', αναδεικνύοντας και στηλιτεύοντας με ένταση τους όρους εργασίας ποδοσφαιριστών στη γειτονική χώρα..
Με βάση τα στοιχεία που παραθέτει η FIFPro, «το 77% των παικτών που αγωνίζονται στη γειτονική χώρα πληρώνεται με καθυστέρηση, ενώ το 1/3 έχει δεχθεί παρενόχληση παντός είδους, λεκτική, σωματική, θεσμική, από οπαδούς, διοικούντες ομάδων ή από άλλους παίκτες, καθιστώντας τη χώρα εργασιακό κάτεργο κι εγκαθιστώντας έναν επαγγελματικό μεσαίωνα στις συνθήκες διεξαγωγής του αθλήματος».
Δύναται να κάνουμε λόγο για ένα πολυ-πρισματικό & ευρύτερο φαινόμενο το οποίο διατρέχει κάθετα & εγκάρσια τον 'πυρήνα' του Τούρκικου ποδοσφαίρου, προσδιορίζοντας τους όρους και τις πλαισιώσεις της παροχής αμειβόμενης ποδοσφαιρικής εργασίας, εγγράφοντας σε αυτό το κρίσιμο και λεπτό σημείο τις παραμέτρους-όψεις της σημερινής Τούρκικης κοινωνιο-ποδοσφαιρικής πραγματικότητας: την χρονο-καθυστέρηση στην καταβολή των μισθών, την διαχεόμενη απειλή χρήσης βίας και την άσκηση λεκτικής-σωματικής βίας από μία ευρύτερη κοινότητα που περιλαμβάνει προέδρους, οπαδούς & συμπαίκτες, την ίδια φορά της εργασιακής εκμετάλλευσης του 'ανώνυμου' (Μερτσάν Τσαμ), και των 'ανώνυμων' ποδοσφαιριστών που αγωνίζονται σε ποδοσφαιρικές ομάδες, τις αλληλουχίες συγκρότησης ενός εκάστου πεδίου που τους θέλει 'μύστες' στο 'ασήμαντο: σε έναν ιδιαίτερο 'χωροχρόνο' που δεν αξιώνει παρά το διά-κενο, που αναφέρει μία οριακότητα που νοηματοδοτεί και νοηματοδοτείται από τους 'χρόνους' της γλώσσας: 'κανείς δεν πρόκειται να ασχοληθεί με την περίπτωση σας'..
Σε αυτήν την περίπτωση, τι δύναται να σημάνει η περιώνυμη φανέλα; Η συμβολική και μη αναπαράσταση ανασυγκροτείται: 'θα παραμείνετε ποδοσφαιριστές της μιας ανάσας'..
Ποδοσφαιριστές μίας φανέλας που δύναται να καταστεί 'λάφυρο' στα χέρια τρίτων, ή αλλιώς στα χέρια των 'ειδικών'.. Στις συνηχήσεις της εκμετάλλευσης και των επάλληλων προσλήψεων της σχεσιακότητας και της εξάρτησης του ως 'ανώνυμου' ποδοσφαιριστή, στις ίδιες και 'άλλες' αναπαραστάσεις της σιωπής, ενσκήπτει η περίπτωση του Μερτσάν Τσαμ, που, απέχοντας από ταυτοτική και αναγωγική περιπτωσιολογία ανασύρει στην επιφάνεια ένα διαμεσολαβούμενο αμάλγαμα εργασιακών σχέσεων, ένα αμάλγαμα σχέσεων & αντιθέσεων που 'διεισδύει' στο εσωτερικό του Τουρκικού ποδοσφαίρου, στις θεωρούμενες ως κρυφές 'παρυφές' του..
Στα όρια επαγγελματικού και ημι-επαγγελματικού στοιχείου, δίπλα και πέρα από τα 'φώτα' της ποδοσφαιρικής 'λάμψης', από την προβολή & την 'αίγλη' που απολαμβάνουν τα τρία παραδοσιακά ποδοσφαιρικά συγκροτήματα της Κωνσταντινούπολης (Γαλατασαράϊ, Φενερμπάχτσε, Μπεσίκτας), τα οποία έχουν κατακτήσει συντριπτικά τους περισσότερους τίτλους, πρωταγωνιστώντας και σε διεθνές επίπεδο, οι συγκεκριμένοι ποδοσφαιριστές διεκδικούν την θέαση, το να καταστεί 'τόπος' η φωνή τους, την ίδια την δυνατότητα των μισθών και της διαβίωσης τους.
Και οι συγκεκριμένοι 'ανώνυμοι' ποδοσφαιριστές αγωνίζονται σε μικρότερες ποδοσφαιρικές κατηγορίες, ακόμη και σε συλλόγους της πρώτης κατηγορίας του Τούρκικού ποδοσφαίρου..
Στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον του ''αυταρχικού κρατισμού' του προέδρου και της κυβέρνησης του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η ίδια η ισχύς καθίσταται άνιση, αναφέρει συμβολικές αποτυπώσεις, ασκείται στη βία του καθημερινού και στις απειλές του καθημερινού ορίζοντα..
Η ύπαρξη των συγκεκριμένων ποδοσφαιριστών, των απλήρωτων και εν πολλοίς ανασφάλιστων, δύναται να υποσκάψει τα 'θεμέλια' της φαντασμαγορίας του ποδοσφαιρικού θεάματος, καθώς και της δια-κίνησης μεγάλων έως τεράστιων χρηματικών ποσών για την απόκτηση ποδοσφαιριστών, δεικνύοντας προς την έκκεντρη κατεύθυνση της ανισορροπίας της ποδοσφαιρικής ανάπτυξης και δυναμικής στη χώρα (Τουρκία), τους κινδύνους που διατρέχουν ποδοσφαιριστές που αγωνίζονται σε χαμηλότερες κατηγορίες, τις εργοδοτικές πρακτικές ισχύος από πλευράς ομάδων, τις εκφάνσεις μίας πολύπλευρης εκμετάλλευσης τους, τους άνισους συσχετισμούς και τις άνισες μεταβιβάσεις πόρων στην κοινωνιο-γεωγραφία της χώρας, αρθρώνοντας και αναδεικνύοντας την όψη του υποκειμένου που αγωνίζεται για να διασφαλίσει τα προς το ζην.. Πρακτικές μη καταβολής των δεδουλευμένων σε ποδοσφαιριστές, απαντώνται και σε ελληνικούς συλλόγους..
Eπρόκειτο για πρακτικές που δεν αναπαράγονται και δεν λειτουργούν ως αποκλειστικά Τουρκικό φαινόμενο..
Στρέφοντας το βλέμμα και στις πλαισιώσεις διεθνοποίησης-εμπορευματοποίησης-δικτυοποίησης του ποδοσφαίρου, στην διάθεση τεράστιων χρηματικών ποσών για την απόκτηση ποδοσφαιριστών όπως ο Neymar Junior (από την Barcelona στην Paris Saint-Germain), ο 'ανώνυμος' ποδοσφαιριστής, δίπλα στην προσιτή και απρόσιτη 'επωνυμία', επι-φέρει την ίδια την γλώσσα της επίγνωσης, τους συμβολισμούς και τις διεκδικήσεις που υποκρύπτουν δυνατότητες & αναγκαιότητες..
Δίπλα στον Neymar Junior, ο άσημος Mερτσάν Τσαμ, που φέρει όμως το ίδιο το ποδόσφαιρο ως οντολογία δράσης, που διεκδικεί, εντός περιβάλλοντος, την 'κουλτούρα' του άμεσου εργαζόμενου.. Ο ποδοσφαιριστής δεν καθίσταται μόνο η εγχώρια και μη 'εικόνα' του, αλλά και η πραγματικότητα του χώρου, σε ένα 'παίγνιο' εναλλασσόμενων αντιφάσεων-αντινομιών.. Διότι η δύναμη του ποδοσφαίρου είναι και η διεκδικούμενη αναφορά των συνθηκών του 'τώρα'..
Παιχνίδι πριν από το ίδιο το παιχνίδι, το ποδόσφαιρο φέρει τις στοιχίσεις των υποκειμενικών ταυτίσεων..
Όπως αναφέρει ο Αντόνιο Νέγκρι, «το μεγάλο πλεονέκτημα του ποδοσφαίρου έγκειται στην ικανότητα του, να κάνει τους ανθρώπους να συνομιλούν μεταξύ τους». Το ποδόσφαιρο συνίσταται και από την φαντασιακή του δυναμική..
Το ποδόσφαιρο λειτουργεί καθημερινά. Οι καθημερινές και διάστικτες 'γκρίζες ζώνες' του, τα 'σκοτεινά' σημεία της κοινωνικής παρουσίας του, της τόσο αναδεικνυόμενης παρουσίας του, καθώς και οι όψεις της ανθρωπογεωγραφίας του με τις διάφορες και διαφορετικές κατηγορίες αμειβομένων ποδοσφαιριστών που περιλαμβάνει, οφείλουν να απασχολούν τους φιλάθλους και τις κοινότητες των φιλάθλων ανά τον κόσμο..
Το ποδοσφαιρικό 'είναι' πλαισιώνεται και ανα-πλαισιώνεται διαρκώς από εντυπώσεις, από τις εντυπώσεις των διαφορετικών γενεαλογικών κατηγοριών-'ρευμάτων', εγγράφοντας τις πραγματιστικές του προκείμενες οι οποίες διαχέονται στο πεδίο του κοινωνικού..
Η περίπτωση του Τούρκου ποδοσφαιριστή υπενθυμίζει τι λαμβάνει χώρα πίσω από τα 'φώτα της σκηνής', τι επιτελείται όταν το 'παίγνιο' και η επιδίωξη της ποδοσφαιρικής καταξίωσης συν-διαλέγεται με συγκεκριμένες ποδοσφαιρικές ορίζουσες & συναρμογές..
Το ίδιο το άθλημα φέρει το 'φορτίο' της νεωτερικότητας του 21ου αιώνα, αναπτυσσόμενο διαρκώς, συγκροτώντας επάλληλα δίκτυα, καταλαμβάνοντας τον χώρο που διαμορφώνει και διευρύνει η, λειτουργούσα με τομές, διεθνοποίηση..
Ο 'βασιλιάς των σπορ', το άθλημα που συναρθρώνεται με την καθημερινότητα και με την παιδική-εφηβική μνήμη, με την εκτατική μνήμη , με την επινοητικότητα (τρόποι επανεπινόησης της προσίδιας παρουσίας), και με την αποφασιστικότητα πριν από την 'σύγκρουση'-διαπάλη, δύναται να λειτουργήσει με τους όρους του Καστοριάδικου ''Τεύχειν'', που σημαίνει, όπως το θέτει ο Κορνήλιος Καστοριάδης: «Συλλέγω-προσαρμόζω-τεχνουργώ-κατασκευάζω».