ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΑΚΟΜΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΓΡΟΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ: Βασικές πλευρές του πορίσματος του ΚΚΕ

Η πρωτοβουλία της κυβέρνησης της ΝΔ για τη σύσταση της Ειδικής Διακομματικής Επιτροπής για τον αγροτικό τομέα, η οποία ψηφίστηκε τον Ιανουάριο του 2026, δεν ήταν τυχαία. Για να ερμηνεύσουμε αυτήν την κίνηση, αρκεί να θυμηθούμε τι προηγήθηκε στους δρόμους και στα μπλόκα του αγώνα...

Οι βιοπαλαιστές αγρότες, με τον αγώνα τους που κράτησε 55 ολόκληρες ημέρες, τίναξαν στον αέρα τα κυβερνητικά αφηγήματα, αποκαλύπτοντας τη ληστεία που υφίστανται από τα μονοπώλια και τα ασφυκτικά αδιέξοδα μιας πολιτικής που οδηγεί στον αφανισμό τους. Πώς απάντησε η κυβέρνηση στα δίκαια αιτήματά τους;

Απέρριψε τις εγγυημένες τιμές, τη μείωση του κόστους παραγωγής, τις αποζημιώσεις στο 100% της ζημιάς και τον εμβολιασμό των ζώων, επικαλούμενη ότι «δεν χωράνε» στους κανόνες της λεγόμενης «ελεύθερης αγοράς» και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Στόχος της κυβέρνησης ήταν μέσα από τη σύσταση της Διακομματικής Επιτροπής να στήσει μια διαδικασία «διαλόγου» εντός του δεδομένου πλαισίου της ΕΕ και του κεφαλαίου, προκειμένου να καταλήξει σε συμπεράσματα που θα τα προβάλει ως δήθεν «εθνική συναίνεση» για την εφαρμογή της πολιτικής της, την οποία οι αγρότες έχουν ήδη απορρίψει.

Το μεγαλύτερο μερίδιο στον χρόνο και στην προσοχή της Επιτροπής το είχαν οι εκπρόσωποι των διεπαγγελματικών οργανώσεων, των μεγάλων συνεταιρισμών, των μονοπωλιακών ομίλων και της ΕΕ.

Το ΚΚΕ καταψήφισε από την πρώτη στιγμή τη δημιουργία της Επιτροπής, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν δεσμεύεται από κανένα από τα συμπεράσματά της. Τόνισε ότι τα προβλήματα των βιοπαλαιστών αγροτών είναι γνωστά και δεν χρειάζονται συζητήσεις σε επιτροπές, αλλά άμεσες πολιτικές αποφάσεις.

Οι βουλευτές του ΚΚΕ συμμετείχαν στη διαδικασία για να αναδείξουν τα πραγματικά, δίκαια αιτήματα του αγροτικού κινήματος, να στρέψουν τα φώτα στις ευθύνες της κυβέρνησης και να αποκαλύψουν τον πραγματικό ένοχο: Τον καπιταλιστικό δρόμο ανάπτυξης και την ΚΑΠ της ΕΕ. Στο πλαίσιο των εργασιών κατέθεσαν το 32σέλιδο πόρισμα, το οποίο είναι αναρτημένο στην ιστοσελίδα του Κόμματος. Εδώ παρουσιάζονται ορισμένες βασικές πλευρές του πορίσματος.

Στο πλαίσιο της λειτουργίας της Επιτροπής συνάφθηκε ειδική συνεργασία με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΓΠΑ), με αποτέλεσμα την εκπόνηση της ογκώδους μελέτης με τίτλο «Ελληνική Γεωργία: Φυτική & Ζωική Παραγωγή, Αγροδιατροφική Αλυσίδα, Αγροτική Οικονομία, Βιώσιμη Διατροφή, Επισιτιστική Επάρκεια». Σκοπός της δεν ήταν απλώς να ταξινομηθούν τα υπομνήματα των φορέων που κλήθηκαν να καταθέσουν τις προτάσεις τους, αλλά να γίνει επιστημονική επεξεργασία και σύνθεσή τους σε ένα ενιαίο κείμενο.

Η μελέτη αυτή περιέχει όλες τις πλευρές της συζήτησης για το λεγόμενο «παραγωγικό μοντέλο» στην ελληνική γεωργία. Το βασικό θεμέλιο πάνω στο οποίο στήνεται όλη η ανάλυσή της είναι το πλαίσιο της ΚΑΠ και της καπιταλιστικής αγοράς, όπου υπέρτατο κριτήριο δεν είναι οι λαϊκές ανάγκες, αλλά το κέρδος. Για τον λόγο αυτό, τη μελέτη του ΓΠΑ θα την υιοθετήσουν - και ήδη την υιοθετούν - τα υπόλοιπα κόμματα (ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ, Νέα Αριστερά, Τσίπρας, Πλεύση Ελευθερίας κ.ά.). Πλήθος προτάσεων της μελέτης αποτελούν ήδη κοινό τόπο στις προεκλογικές διακηρύξεις τους.

Η μελέτη του ΓΠΑ παρουσιάζεται ως τεχνικό κείμενο, ωστόσο είναι βαθύτατα πολιτικής φύσης. Λειτουργεί ως επιστημονικό άλλοθι για την εφαρμοζόμενη πολιτική, συσκοτίζοντας την καταλήστευση που υφίσταται ο αγρότης από τα μονοπώλια και παρουσιάζοντας τον αφανισμό των πιο αδύναμων αγροτών ως μια δήθεν αναπόφευκτη προοπτική.

Το πόρισμα του ΚΚΕ για τη Διακομματική Επιτροπή ασκεί συστηματική κριτική στη μελέτη του ΓΠΑ, αναδεικνύοντας ότι αυτή αποτυπώνει με σαφήνεια τις βασικές κατευθύνσεις της αστικής στρατηγικής για τον αγροτικό τομέα.

Οπως υπογραμμίζεται στο πόρισμα, αν και η μελέτη καταγράφει υπαρκτές διαρθρωτικές αδυναμίες, όπως ο μικρός κλήρος και η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού, οι προτάσεις της κινούνται σταθερά εντός των ορίων της ΚΑΠ της ΕΕ και των νόμων της καπιταλιστικής αγοράς. Σε αυτό το πλαίσιο, οι λύσεις που υποδεικνύονται δεν αποσκοπούν στην επιβίωση των βιοπαλαιστών παραγωγών και στη διατροφική επάρκεια, αλλά στην εξυπηρέτηση της κερδοφορίας και της ανταγωνιστικότητας του μεγάλου κεφαλαίου.

• Κεντρικός άξονας αυτών των κατευθύνσεων είναι το διαχρονικό αφήγημα της αναδιάρθρωσης των καλλιεργειών. Οι καλλιέργειες διαχωρίζονται σε «βιώσιμες», όπως τα αρωματικά φυτά, η κινόα, η στέβια, τα ορεινά αμπέλια κ.ά., και σε «μη βιώσιμες», όπως το βαμβάκι και τα σιτηρά, με το πρόσχημα ότι είναι υδροβόρες ή χαμηλής απόδοσης. Το κριτήριο γι' αυτήν την ταξινόμηση δεν είναι η ικανοποίηση των βασικών διατροφικών αναγκών του λαού, αλλά η εξασφάλιση υψηλής κερδοφορίας και εξαγωγικού προσανατολισμού. Ωστόσο, η πρακτική πείρα των αγροτών αποδεικνύει ότι τέτοιες αναδιαρθρώσεις έχουν ξαναγίνει χωρίς αντίκρισμα για τους ίδιους. Η προώθηση εναλλακτικών καλλιεργειών στο παρελθόν, όπως τα γκότζι μπέρι, τα ρόδια και το ιπποφαές, αφού ανάγκασε τους παραγωγούς σε δαπανηρές επενδύσεις, τους βύθισε τελικά στα χρέη, λόγω έλλειψης υποδομών και ασύδοτης δράσης των μεσαζόντων.
• Παράλληλα, η θέσπιση ως πρωταρχικού στόχου των ρεκόρ εξαγωγών και της εξωστρέφειας αποκαλύπτει μια βαθιά αντίφαση. Η αύξηση των εξαγωγών σε προϊόντα όπως η φέτα ή το ελαιόλαδο δεν μεταφράζεται σε ευημερία για τον βιοπαλαιστή παραγωγό, καθώς τον πλούτο αυτόν τον καρπώνονται αποκλειστικά οι βιομήχανοι, οι εξαγωγικές επιχειρήσεις και τα δίκτυα διανομής. Οπως αποκαλύπτεται στη μελέτη, την ίδια ώρα που εκτοξεύονται οι εξαγωγές το 7% του πληθυσμού - δηλαδή 700.000 άνθρωποι - δεν έχει υποτυπώδη πρόσβαση σε επαρκή και ποιοτική διατροφή, καθώς τα τρόφιμα μετατρέπονται σε απλησίαστα εμπορεύματα για τη λαϊκή οικογένεια, που στενάζει από τους μισθούς πείνας και την ακρίβεια.
• Ο βιοπαλαιστής αγρότης αντιμετωπίζεται από τη μελέτη του ΓΠΑ ως «αναγκαίο κακό», στον βαθμό που κρίνεται απαραίτητος για τη διασφάλιση της απρόσκοπτης προμήθειας φτηνών πρώτων υλών προς τα μονοπώλια. Η παραγωγική διαδικασία, ιδιαίτερα στη φυτική παραγωγή, εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον ίδιο, ακόμα και από συνταξιούχους ή ετεροεπαγγελματίες μικροκληρούχους. Το γεγονός ότι η διατήρηση του αγροτοπαραγωγού είναι εφικτή αποκλειστικά μέσω των επιδοτήσεων (οι οποίες αμβλύνουν σε έναν βαθμό τη συμπίεσή του ανάμεσα στα μονοπώλια εισροών και στα μεταποιητικά - εμπορικά δίκτυα) παρουσιάζεται αντιστρέφοντας την πραγματικότητα ως δήθεν «εξάρτηση» του ίδιου του αγρότη, ενώ αποτελεί αναγκαίο μηχανισμό για το ίδιο το σύστημα. Ταυτόχρονα, η «εξάρτηση» αυτή προβάλλεται ως ανασταλτικός παράγοντας για την ανταγωνιστικότητα. Στην πράξη, η επιδότηση κάνει έναν απλό κύκλο καταλήγοντας από τον λογαριασμό του αγρότη στα ταμεία των εταιρειών που αγοράζουν πάμφθηνα τα αγροτικά προϊόντα, στα μονοπώλια εισροών και εφοδίων για το ρεύμα, τα λιπάσματα, το πετρέλαιο κ.λπ. και στις τράπεζες. Μάλιστα, η μελέτη περιέχει στοιχεία - κόλαφο για τη δραματική επιβάρυνση του κόστους παραγωγής τα τελευταία χρόνια: Με αυξήσεις 72% στην Ενέργεια, 55% στα λιπάσματα και 39% στις ζωοτροφές. Αυτή η ασφυκτική πραγματικότητα επιβεβαιώνει την αμείλικτη τάση μείωσης των αγροτικών εκμεταλλεύσεων, που επιταχύνεται τα τελευταία χρόνια, οδηγώντας σε εγκατάλειψη αλλά και σε συγκέντρωση της γης.
• Η μελέτη επιβεβαιώνει με στοιχεία ότι ο παραγωγός εισπράττει μόλις το 12% έως 25% της τελικής τιμής του προϊόντος στο ράφι. Αναμασά ως λύση τα γνωστά τετριμμένα περί συνεταιρισμών, διεπαγγελματικών οργανώσεων και καθετοποίησης, παρουσιάζοντας την κατάσταση αυτή ως ζήτημα «διαπραγμάτευσης» και «στρέβλωση της αγοράς». Στην πραγματικότητα, πρόκειται για το αναπόφευκτο αποτέλεσμα της κυριαρχίας των σούπερ μάρκετ και των βιομηχάνων. Ο βιοπαλαιστής αγρότης δεν διαπραγματεύεται, αλλά υφίσταται την ωμή οικονομική επιβολή των μονοπωλίων που ιδιοποιούνται τον μόχθο του.
• Παρά το θετικό αγροτικό εμπορικό ισοζύγιο, η μελέτη αναδεικνύει το κρίσιμο ζήτημα της εξάρτησης από εισαγωγές σε κρέας και αγροτικές εισροές (κυρίως σε πρώτες ύλες για λιπάσματα και ζωοτροφές). Το πρόβλημα με τις εισαγόμενες εισροές, τα λιπάσματα και τις ζωοτροφές (κυρίως αμερικανική σόγια) αφορά όλη την ΕΕ και πήρε τεράστιες διαστάσεις με το ξέσπασμα του ιμπεριαλιστικού πολέμου σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή. Η νέα ΚΑΠ σχεδιάζει μέτρα τα οποία υιοθετεί η μελέτη, αλλά αυτά δεν έχουν καμία σχέση με την επιβίωση του αγρότη, παρά αποτελούν επιδοτήσεις στην ευρωενωσιακή βιομηχανία κ.λπ.
• Ολη η συλλογιστική της μελέτης διαπνέεται από την επιταγή προσαρμογής της αγροτικής παραγωγής στην «πράσινη ατζέντα» της ΕΕ. Οι περιβαλλοντικές δεσμεύσεις και οι πολιτικές της «πράσινης μετάβασης» δεν αποσκοπούν στην προστασία του περιβάλλοντος, αλλά μετατρέπονται σε προσοδοφόρο πεδίο κερδοφορίας για τράπεζες, πολυεθνικές και τεχνολογικούς ομίλους. Με την «ανθρακική γεωργία» προωθούνται οι μαζικές αγορές γης από funds. Τα αυστηρά περιβαλλοντικά μέτρα και το κόστος προσαρμογής φορτώνονται στις πλάτες του βιοπαλαιστή αγρότη, οδηγώντας τον με μαθηματική ακρίβεια στη χρεοκοπία και στην εκδίωξη από τη γη του.

Παρότι η μελέτη υπηρετεί τις κατευθύνσεις της ΚΑΠ, η καταγραφή των στοιχείων της προσφέρει ορισμένα χρήσιμα υλικά. Μέσα από τις ίδιες τις σελίδες της καταρρίπτονται συντριπτικά τα αφηγήματα και οι ισχυρισμοί ότι στην Ελλάδα «δεν παράγεται τίποτα».

Αντίθετα, αναδεικνύεται ο τεράστιος πλούτος που παράγουν οι εργαζόμενοι (αγρότες και εργάτες) στην αγροτική παραγωγή και στη μεταποίησή της, καθώς και οι αντικειμενικές παραγωγικές δυνατότητες: Οτι υπάρχει μια τεράστια παραγωγική δυναμική, η οποία όμως συνθλίβεται, καθώς υποτάσσεται διαρκώς στο κίνητρο του κέρδους και στους νόμους της καπιταλιστικής αγοράς.

Η ομολογία της κυβέρνησης ότι τα δίκαια αιτήματα των αγροτών «δεν χωρούν» στο πλαίσιο της καπιταλιστικής αγοράς και των κατευθύνσεων της ΚΑΠ αποκαλύπτει πως τα κέρδη των λίγων είναι ασυμβίβαστα με την επιβίωση του βιοπαλαιστή. Γι' αυτόν τον λόγο στήθηκε η διαδικασία της Διακομματικής, με το άλλοθι της ογκώδους μελέτης του ΓΠΑ, επιχειρώντας να χρυσωθεί το χάπι με ακαδημαϊκό μανδύα. Ολα τα αστικά κόμματα συγκλίνουν σε αυτό το δόγμα, απαιτώντας ο αγρότης να παραμείνει δέσμιος του ανταγωνισμού, των μονοπωλίων και της ΚΑΠ, απλώς «μοιράζοντας αλλιώς τα ψίχουλα». Αυτή η παραδοχή αποδεικνύει πως η διέξοδος επιβάλλει ρήξη και σύγκρουση με αυτά τα στενά όρια.

Γι' αυτό οι αγρότες έχουν κάθε λόγο να συμπορευτούν με το ΚΚΕ, καθώς αποτελεί τη μόνη δύναμη που προβάλλει ολοκληρωμένη εναλλακτική πρόταση μετωπικής σύγκρουσης. Μέσα από την πάλη για την ανατροπή, ο λαός ανοίγει τον δρόμο για μια άλλη οργάνωση της κοινωνίας:

• Η κοινωνικοποίηση των συγκεντρωμένων μέσων παραγωγής και των εισροών μετατρέπει τη βιομηχανία λιπασμάτων, σπόρων, ζωοτροφών, μηχανημάτων και τα δίκτυα μεταποίησης - διανομής σε λαϊκή περιουσία, παύοντας να αποτελούν πεδία κερδοσκοπίας.
• Η κατάργηση της εμπορευματοποίησης της γης την απαλλάσσει από χρέη και τραπεζικές κατασχέσεις, ώστε να μην αποτελεί πλέον ακριβοπληρωμένο εμπόρευμα.
• Η εθελοντική συνένωση σε παραγωγικούς συνεταιρισμούς επιτρέπει στους αγρότες να αξιοποιήσουν τα πλεονεκτήματα της μεγάλης κλίμακας, της τεχνολογίας και της επιστήμης, δουλεύοντας συλλογικά για τη δική τους ευημερία και όχι για τα κέρδη των μονοπωλίων.
• Ο επιστημονικός κεντρικός σχεδιασμός προγραμματίζει την παραγωγή με βάση τις πραγματικές διατροφικές ανάγκες, με το κράτος να εγγυάται την απορρόφηση των αγροτικών προϊόντων σε τιμές που καλύπτουν το κόστος, εξασφαλίζοντας αξιοπρεπές εισόδημα και φθηνά, ποιοτικά τρόφιμα για όλους.
• Η αποδέσμευση από την ΕΕ και το ΝΑΤΟ σπάει τα δεσμά των ιμπεριαλιστικών οργανισμών, που λειτουργούν ασφυκτικά για την αγροτιά και την εγχώρια παραγωγή.

Συμπερασματικά, για να κερδίσει ο αγρότης, ο εργάτης, συνολικά ο λαός, πρέπει να χάσει το κεφάλαιο. Η πάλη για την επιβίωση στο χωράφι δεν μπορεί να έχει νικηφόρο ορίζοντα αν αποκοπεί από τον αγώνα, που πρέπει να δώσουν χέρι - χέρι ο εργάτης με τον αγρότη και τον αυτοαπασχολούμενο της πόλης, για την εργατική - λαϊκή εξουσία, εκεί όπου ο λαός θα αποφασίζει ο ίδιος για τον πλούτο που παράγει και τη ζωή του.