Χάικου, Ανθολογία Ιαπωνικής Ποίησης των Γ. Μακρίδη και Η. Τσέχου

Χάικου

Ανθολογία Ιαπωνικής Ποίησης (12ος ‒ 21ος αι.)

Μετάφραση από τα Ιαπωνικά

Γιώργος Μακρίδης - Ηλίας Τσέχος /  Γιαννακοχώρι 2025

Γιώργος Μακρίδης

Ρωτώντας «Τι είναι Ιαπωνική Ποίηση;»  στο αναγνωστικό κοινό, θα λαμβάναμε σε συντριπτικό ποσοστό την απάντηση «Χάικου» και ίσως να ακούγαμε τα ονόματα Μάτσουο Μπασό ή Γιασουνάρι Καβαμπάτα. Αυτό είναι αποτέλεσμα της συλλήβδην μετάφρασης της Ιαπωνικής Ποίησης στην Ελλάδα από άλλες γλώσσες (Αγγλικά, Γαλλικά). Κάποιος μπερδεύεται εύκολους με τους όρους χάικαϊ, χόκκου και χάικου, επειδή τα τρία είδη συγγενεύουν ως δομή 5/7/5 συλλαβών. Από την άλλη, η διαίρεση σε τρίστιχα αποτελεί ευρωπαϊκή ''εφεύρεση'' τού 19ου αι., ενώ στα Ιαπωνικά, ας το ξεκαθαρίσουμε, τα χάικαϊ, χόκκου και χάικου δεν είναι τρίστιχα. Είναι ποιήματα που  μονόστιχα, γραμμένα κάθετα, από πάνω προς τα κάτω. Ιστορικά λοιπόν το χάικαϊ του 12ου αιώνα, γέννησε το χόκκου τού Μπασό, τον 17ο αιώνα, το οποίο οδήγησε στο χάικου του 19ο αιώνα, και αυτό επικρατεί. Η προσπάθειά μας δεν θα μπορούσε να ευδοκιμήσει, αν δεν είχαν αναδείξει το χάικου Έλληνες λογοτέχνες, ο Καζαντζάκης, ο Σεφέρης, ο Αντωνίου και νεότερων. Στην Ιαπωνία σήμερα το χάικου παραμένει ζωντανό. Επίσημοι φορείς  διοργανώνουν εκδηλώσεις συγγραφής χάικου, γίνονται ξεναγήσεις στις τοποθεσίες έμπνευσης των  ποιητών, Μπασό, Ίσσα, Σίκι, και άλλων, όπου και απαγγέλλονται χάικου. 

Χαίρομαι ιδιαίτερα τη συνεργασία με τον Ηλία Τσέχο, που ενώνει τα τέσσερα σημεία του Ορίζοντα, τις τέσσερεις εποχές των Ποιήσεων, στην γλωσσική ζωντάνια, την νοηματική λιτότητα, το μεγάλο ποιητικό βάθος και την υπέρβαση της κρυπτότητας στις πρωτογενείς μεταφράσεις. Το έργο τού ποιητή, μισό αιώνα τώρα, συνοδεύεται με στοιχεία μύησης στις ποιητικές ενδοχώρες της Ανατολής και σε ψηφίδες από την απολλώνια χαρτογράφηση της Δύσης. Είναι καθημερινή η παρουσία του στα μονοπάτια τού υπερβατικού ψυχισμού, που επιτρέπουν την απόδοση χωρίς μεγαλεπήβολα λόγια. Η φυσική παρουσία τού καυστικού, ειρωνικού, εξομολογητικού τόνου, με την απαλή αυστηρότητα τής ιαπωνικής φόρμας, ακουμπά στη υψηλόβαθμη λεξιπλαστική ικανότητά του και στη γνήσια εμπειρία της «γυμνασμένης ματιάς» να στήνει τις αναγκαίες σκάλες που υπερβαίνουν τοίχους a prioriυψωμένους από τη γλωσσοπενία. Ο λυρικός τόνος τού Τσέχου, ως ο τελευταίος εαρινός μας αγροφύλακας, συντονίζει τα αναγνωστικά βήματα προς οικεία ποιητικά σύμπαντα, ξεπροβάλλοντας όλο και περισσότερο προς ένα ξέφωτο πρωτόγνωρο  ποιητικών εκρήξεων. 

☙❧

Ηλίας Τσέχος

Ήρθε ο καιρός να ταξιδέψουμε, μετά τους δύο τόμους Ανθολογίας Ποντιακής Ποίησης και ο Γ΄ τόμος που ετοιμάζεται, στην Ανθολογία Χάικου της Ιαπωνικής Ποίησης (12ος - 21ος), τεσσάρων περιόδων, με ενδεικτικά Χάικου μεταφρασμένα από την Ιαπωνική γλώσσα, από τον Γιώργο Μακρίδη, που είναι και το θέμα διπλωματικής του στη Φιλοσοφική Σχολή Θεσσαλονίκης, χρεώνοντάς με τη μεταφορά τους στα νεοελληνικά και τον ευχαριστώ ιδιαίτερα, για το νέο, απρόσμενο, μαγικό ιαπωνικό ταξίδι, το δύσκολο και το ''εύκολο'' ταυτόχρονα Χάικου καπετανέικο  μου!

Ένα βιβλίο που θα θορυβήσει ελληνικές θάλασσες, ολύμπιους αέρηδες, μαγικές ''ασκήσεις'' στη νεοελληνική γλώσσα, στην αυριανή ποίηση, αγγίζοντας και χαϊδεύοντας το μεγαλείο των Αρχαίων Ελληνικών Επιγραμμάτων! Κόπος αντάξιος Ανατολής και Δύσης Εξακοσίων Χάικου, με ένα καθ΄ όλα γενναίο και πολύτροπο αγκάλιασμα τού Γιώργου Μακρίδη των  μητρικών τοπίων Χάικου!

Βιβλικός θησαυρός, η συνεργασία με τον Γιώργο Μακρίδη... Υποκλίνομαι ανταμώματός μας στην αιωνιότητα 5/7/5 συλλαβών, τριστίχως, που σε μία ανάσα τους γεννούν και κουβαλούν τα του κόσμου, αλλάζοντας πρόσωπα, χρώματα, υγρασίες, θεάσεις, κάθε στιγμής επί σωμάτων.

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.

Προηγούμενο άρθρο

Παρουσιάζεται το Βιβλίο του Κώστα Στοφόρου στη Βέροια!

Επόμενο άρθρο

ΟΛΟΣ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΣΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ!!! Το Τσίρκο στη Βιβλιοθήκη