Τέλεια καταιγίδα

«Ανησυχώ ότι δεν έχουμε ακόμη πλήρως ενσωματώσει την ιδέα ότι έτσι θα είναι ο κόσμος. Δεν πρόκειται να φτάσουμε σε ένα σημείο όπου τα σοκ θα εξαφανιστούν», έλεγε τον περασμένο Ιούνη η επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, εκφράζοντας τις ανησυχίες αστικών επιτελείων για τις κρίσεις, τους ανταγωνισμούς και τις συγκρούσεις, που είναι η νέα «κανονικότητα» του καπιταλισμού.

Τις προάλλες επανήλθε για να προειδοποιήσει σχετικά με το παγκόσμιο χρέος, που έχει χτυπήσει «κόκκινο». Η ανησυχία τους - σύμφωνα με το Διεθνές Χρηματοπιστωτικό Ινστιτούτο (IIF) - είναι ότι κάποτε «τα ελλείμματα λειτουργούσαν ως αντικυκλικά εργαλεία, τα οποία αξιοποιούνταν κατά τη διάρκεια περιόδων οικονομικής κάμψης για τη στήριξη της δραστηριότητας». Έτσι περιγράφουν τις «υπερβάσεις» σε δαπάνες και δάνεια για να καθυστερήσουν την εκδήλωση μιας καπιταλιστικής κρίσης.

«Σήμερα τα μεγάλα ελλείμματα έχουν παγιωθεί, σηματοδοτώντας μια διαρθρωτική μεταβολή στη δημοσιονομική συμπεριφορά», διαπιστώνει το Ινστιτούτο, επιβεβαιώνοντας το αδιέξοδο.

Από πού προκύπτει όμως η εκτόξευση του κρατικού χρέους παγκόσμια - υψηλότερα και από το 2008; Κατά βάση από την αύξηση του κρατικού δανεισμού και των δαπανών για τις ανάγκες στήριξης των καπιταλιστικών επενδύσεων, με την Τεχνητή Νοημοσύνη, την Ενέργεια και την πολεμική προετοιμασία να οδηγούν την κούρσα.

Το επιβεβαιώνει και το IIF με τα δικά του λόγια: «Η συσσώρευση παγκοσμίου χρέους αναμένεται να επιταχυνθεί, καθώς κυβερνήσεις και επιχειρήσεις ανταγωνίζονται για την τόνωση της ανάπτυξης και τη διασφάλιση της θέσης τους σε μια οικονομία που αναδιαμορφώνεται από δομικές αλλαγές».

Το κρατικό χρέος επομένως αντανακλά τους ανταγωνισμούς που οξύνονται, στο έδαφος των «χαμηλών πτήσεων» στην οικονομία εξαιτίας της υπερσυσσώρευσης. Οι ιμπεριαλιστικές συγκρούσεις βαθαίνουν και τροφοδοτούν θηριώδεις δαπάνες για τους εξοπλισμούς. Το καμπανάκι που χτυπάει επομένως είναι για την «τέλεια καταιγίδα»: Μια νέα, βαθιά καπιταλιστική κρίση, σε συνθήκες γενικευμένης πολεμικής εμπλοκής.

Οι εξελίξεις δεν είναι δύσκολο να προβλεφθούν. Καμία συμφωνία και κανένας συμβιβασμός δεν πρόκειται να λειάνει τους ανταγωνισμούς για τους δρόμους και τις πηγές Ενέργειας, που ξαναμοιράζονται με τα όπλα. Τίποτα δεν μπορεί να σταματήσει την κούρσα των εξοπλισμών, αφού όλοι προετοιμάζονται για το ανεπίστρεπτο της πολεμικής κλιμάκωσης.

Ούτε θα «παγώσει» η ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, παρά τις ανησυχίες τους ότι δημιουργείται γρήγορα μια νέα «φούσκα», που επιταχύνει αντί να καθυστερεί την κρίση. Η σύνδεση της AI με τη στρατιωτική υπεροχή και την ανταγωνιστικότητα των οικονομιών την καθιστά πρώτη προτεραιότητα για το κεφάλαιο.

Άρα, ποια είναι η συνταγή απέναντι στα κρατικά ελλείμματα και χρέη; Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο δεν κρύβει λόγια: «Δεν μπορεί να τονίσει κανείς αρκετά πόσο κρίσιμο είναι να βρεθεί το θάρρος για να ληφθούν τα αναγκαία μέτρα. Πρόκειται για πολιτικά δύσκολες αποφάσεις, αλλά είναι απαραίτητες». Σε ελεύθερη μετάφραση, ετοιμάστε νέα αντιλαϊκά μέτρα που βαθαίνουν την εκμετάλλευση, νέους κόφτες στις λαϊκές ανάγκες.

Το μάρμαρο θα το πληρώσει ξανά ο λαός, τον οποίο ετοιμάζουν να χύσει το αίμα του στα πεδία των ιμπεριαλιστικών μαχών. Ακόμα κι έτσι, όμως, καμία νέα θυσία δεν είναι ικανή να «ισορροπήσει» την καπιταλιστική οικονομία που υποφέρει από την υπερσυσσώρευση. Γι' αυτό ο πόλεμος και οι καταστροφικές δυνάμεις του προκύπτουν μέσα από την ίδια τη λειτουργία του καπιταλισμού. Είναι στο DNA του...

Οι διεθνείς ιμπεριαλιστικοί οργανισμοί ομολογούν ότι τα αδιέξοδα στην οικονομία είναι η νέα «κανονικότητα» και ότι οι κόμποι λύνονται με πολεμική σύγκρουση. Ανεξάρτητα λοιπόν από τα ψέματα και τις αυταπάτες που σερβίρει κάθε αστικό κόμμα στον λαό, οποιαδήποτε νέα θυσία είναι χωρίς αντίκρισμα. Κατατίθεται στο «ταμείο» της πιο βαθιάς εκμετάλλευσης και του πολέμου που δυναμώνει. Καμία βελτίωση στη ζωή του λαού δεν μπορεί να υπάρξει από κανένα μείγμα της αστικής πολιτικής.

Θυσίες για ποιον λοιπόν; Το ερώτημα αυτό την «ώρα μηδέν» αποκτά ακόμα πιο επείγοντα χαρακτήρα και βάζει καθαρά το δίλημμα. Οι ανταγωνισμοί και οι πόλεμοι του κεφαλαίου οδηγούν τον λαό ολόισια στην καταστροφή. Η σύγκρουση με το κεφάλαιο με πιο δυνατό ΚΚΕ, ο δρόμος της ανατροπής, που σημαίνει πάλη για το γκρέμισμα του σάπιου καπιταλισμού, είναι η μόνη εναλλακτική για τον λαό απέναντι στο σημερινό αδιέξοδο, η μόνη ελπιδοφόρα προοπτική!

• Το άρθρο αυτό αναδημοσιεύεται από την στήλη «Η Άποψή μας» του «Ριζοσπάστη» της Παρασκευής 25 Σεπτέμβρη 2026.

Επόμενο άρθρο

Μεγάλες ιδέες