Τι εστί Δημοκρατική Παράταξη;

Γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης, υποψήφιος διδάκτορας ΑΠΘ

«Κι, ω αναμνήσεις, που συγκρατείται κάτι πιο πολύ απ’ αυτό που ζήσαμε… (Τάσος Λειβαδίτης, ‘Το τέλος μιας αξέχαστης ιστορίας’).

Η πιθανή συγκρότηση της Δημοκρατικής Παράταξης δημιουργεί τους όρους και τις προϋποθέσεις για την ανάδυση μίας νέας «ποιοτικής» κατάστασης στο χώρο της Κεντροαριστεράς. Το βασικό ερώτημα που ανακύπτει είναι το εξής: Μπορεί η ευρύτερα Κεντροαριστερά να αρθρωθεί ως εν δυνάμει ηγεμονική πολιτική δύναμη; Ή, αντίθετα δύναται να επιτελέσει μόνο έναν συμπληρωματικό ρόλο σε μελλοντικές κυβερνήσεις συνεργασίας; Έχοντας ως δεδομένη την κοινωνική, πολιτική και ιδεολογική απίσχνανση του ΠΑΣΟΚ, θεωρούμε πως ο στόχος της εκ νέου συγκρότηση της Κεντροαριστεράς με όρους πλειοψηφικούς και ηγεμονικούς είναι δύσκολο να επιτευχθεί.

«Η βίαιη αποσύνθεση της μεσαίας τάξης και η αποξένωση του Κινήματος από τον κόσμο της εργασίας λόγω των πολιτικών του στην οικονομία, στο ασφαλιστικό και στις εργασιακές σχέσεις στερούν από αυτό κρίσιμα κοινωνικά ερείσματα κατά την προεκλογική περίοδο Απριλίου-Μαΐου (σ.σ: η προεκλογική περίοδος των βουλευτικών εκλογών του Μαΐου του 2012), καθώς εξαφανίζουν και τα τελευταία ίχνη λαϊκότητας του κόμματος».[1]

Και ακριβώς η προσίδια Μνημονιακή διαχείριση της οικονομικής κρίσης έτεινε να καταστήσει το άλλοτε ηγεμονικό και πλειοψηφικό ΠΑΣΟΚ σε κόμμα «αντιηγεμονικής» φοράς, ήτοι σε κόμμα που δεν δύναται να αναπαραχθεί «ολικά» στο πεδίο του κοινωνικού. Η απίσχναση του ΠΑΣΟΚ συντελέσθηκε κύρια εντός του μπλοκ των λαϊκών-υποτελών τάξεων, εκεί που άλλοτε διατηρούσε χαρακτηριστικά πλειοψηφικής άρθρωσης και «διείσδυσης».

Η επιδίωξη της συγκρότησης της ‘μεγάλης’ Δημοκρατικής Παράταξης «φιλτράρεται» και διαμεσολαβείται στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ. Όμως και πάλι ανακύπτουν κάποια κρίσιμα και «κρισιακά» συνάμα ερωτήματα τα οποία και προσδιορίζουν το εύρος του όλου εγχειρήματος: Ποιο είναι το δυνητικό κοινωνικό, πολιτικό και ιδεολογικό εύρος της Δημοκρατικής Παράταξης; Με ποιο τρόπο το ΠΑΣΟΚ έτεινε να ενσωματώσει τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά «κρισιακής» διαχείρισης; Ποια συνεκτική πολιτική στρατηγική θα ακολουθήσει; Ποια η απεύθυνση της στο πεδίο του κοινωνικού; Με ποιο τρόπο θα επισυμβεί στο εσωτερικό της η ανάλυση των όρων και των «ορίων» της βαθιάς οικονομικής κρίσης; Τι μπορεί να σημαίνει για τον χώρο της Κεντροαριστεράς και για το ίδιο το ΠΑΣΟΚ η διαδικασία της προσίδιας «κρατικοποίησης» του; Με ποιο τρόπο αναπροσδιορίζεται η σύνδεση με το συνδικαλιστικό κίνημα; Τι σημαίνει η συμμετοχή σε κυβερνήσεις συνεργασίας;

Θεωρούμε πως τα παραπάνω ερωτήματα ορίζουν και προσδιορίζουν την λανθάνουσα πολιτική και ιδεολογική φυσιογνωμία της υπό συγκρότηση Δημοκρατικής Παράταξης. Το ερώτημα του τι δύναται να σημαίνει η Δημοκρατική Παράταξη δύναται να απαντηθεί μόνο με μία εσωκομματική και «εξαντλητική» ανάλυση των «ποιοτικών» όρων συγκρότησης της.

 Ιδιαίτερα το ζήτημα της «κρατικοποίησης» είναι εξόχως σημαντικό. Το ΠΑΣΟΚ ενσωμάτωσε οργανικά τα χαρακτηριστικά του «κόμματος του κράτους» (cartel party), ήτοι ανασυγκροτήθηκε ως κομματική «μορφή» που «εσωτερίκευε» και «εξωτερίκευε» τα κρατικά προτάγματα και διακυβεύματα. Η αποκρυστάλλωση της μορφής του «κόμματος του κράτους» ήρε τα «συγκροτησιακά» κοινωνικά χαρακτηριστικά του ΠΑΣΟΚ.

«Η ενσωμάτωση του ΠΑΣΟΚ στο κράτος τη δεκαετία του 1990 μετατόπισε ριζικά το είδος και την ουσία της πολιτικής αντιπαράθεσης και του κομματικού ανταγωνισμού, συνεπώς και της μορφής του δικομματισμού: από πεδίο διαπάλης μεταξύ διαφορετικών προγραμμάτων και διαφορετικών κοινωνικών συμμαχιών ο δικομματισμός μετεξελίχτηκε σε συναινετική επιχείρηση εφαρμογής παρόμοιων ή ίδιων πολιτικών».[2]

 Και το ΠΑΣΟΚ «απορρόφησε» κρατικές τομές και ιεραρχήσεις, συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο στην δόμηση μίας «νέας» «τοπικότητας της κρατικής εξουσίας», η οποία αντλούσε νομιμοποιητικά χαρακτηριστικά από την προσίδια πολιτική, προγραμματική και ιδεολογική σύγκλιση των δύο μεγάλων κομμάτων, ήτοι του ΠΑΣΟΚ και της Ν.Δ. Η «κρατική»  μνημονιακή «θέσμιση» του ΠΑΣΟΚ επηρεάζει και το εύρος της υπό συγκρότηση Δημοκρατικής Παράταξης, στο βαθμό που θέτει και εγκιβωτίζει  κρατικά προτάγματα και ιεραρχήσεις στο εσωτερικό όχι μόνο του ΠΑΣΟΚ, αλλά και των δυνητικών του πολιτικών συμμάχων.

Σε αυτό το πλαίσιο, διαφαίνεται ως όρος ζωτικής σημασίας η επιδίωξη «αποκρατικοποίησης» και «απεδαφικοποίησης» του κόμματος, καθότι μόνο η μορφή μίας κοινωνικής εγκιβώτισης του χώρου δύναται να  καταστήσει την Δημοκρατική Παράταξη πολιτικό δρώντα που έχει πιθανότητες επηρεασμού του κοινωνικού και πολιτικού γίγνεσθαι.

Η Δημοκρατική Παράταξη που νοείται και ορίζεται από την ηγετική ομάδα του ΠΑΣΟΚ ως ένα εγχείρημα ανασύνθεσης του ευρύτερου Κεντροαριστερού χώρου, προϋποθέτει επίσης την οργανική «ενεργοποίηση» της οργανωμένης βάσης του κόμματος, η οποία και έχει μετεξελιχθεί σε ένα «λανθάνων υποσύνολο» που κύρια σπεύδει να προσδώσει νομιμοποιητικό επίχρισμα στις αποφάσεις της εκάστοτε κομματικής ηγεσίας. Η κοινωνική και πολιτική ευόδωση του εγχειρήματος προβλέπεται ιδιαίτερα δύσκολη. Σε αυτό το πλαίσιο, λαμβάνει χώρα στο πλαίσιο των μετασχηματισμών που συντελούνται στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Σοσιαλδημοκρατίας.

Όπως επισημαίνει και ο Herbert Kitschelt, «παντού, ο μετασχηματισμός της σοσιαλδημοκρατίας περιλαμβάνει σημαντικές αλλαγές στον προγραμματικό λόγο των κομμάτων, στην οργανωτική δομή και στους συνασπισμούς εκλογικής υποστήριξης».[3]

Το ερώτημα για το εστί Δημοκρατική Παράταξη παραμένει ανοιχτό. Για την ώρα, μας δίδει το περίγραμμα ενός νέου παραταξιακού εγχειρήματος το οποίο προσλαμβάνει τα συστατικά  όχι μίας προσίδιας «σοσιαλδημοκρατικοποίησης», αλλά  κύρια εκείνα τα ιδεολογικά συστατικά που άπτονται των εγκάρσιων τομών που έχει εγχαράξει η διαχείριση της οικονομικής κρίσης.

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.

Προηγούμενο άρθρο

Η πολιτική στρατηγική της δικομματικής κυβέρνησης.

Επόμενο άρθρο

Η «νέα» Αμερική