Με τους Φώτη, Θεοφάνη, Φωτεινή και Ιορδάνη...

Εκτός από τις ημέρες που τιμούνται οι άγιοι υπάρχουν και αυτές που τιμούνται τα σημαντικότερα γεγονότα του χριστιανικού βίου, όπως τα Χριστούγεννα και τα Θεοφάνια, που καθιερώθηκαν τον 4ο μ.Χ. αιώνα περίπου.

Από την πλευρά του χριστιανικού δόγματος η βάπτιση του Ιησού έχει πολύ μεγάλη σημασία, γιατί συμβολίζει την παλιγγενεσία του ανθρώπου. Γι' αυτό έως τα μέσα του 4ου αιώνα οι χριστιανοί, αντίθετα προς τους ειδωλολάτρες, ως αρχή του χρόνου γιόρταζαν όχι την 1η, αλλά την 6η Ιανουαρίου γιατί σ' αυτήν τοποθετούσαν τη βάπτιση του Χριστού και τη θεία του Επιφάνεια. Τα Θεοφάνια είναι και για το λαό μεγάλη γιορτή, θεότρομη, επειδή τότε αγιάζονται τα νερά και φεύγουν τα παγανά»...

Η γιορτή των Θεοφανίων αποκαλύπτει τις επιδράσεις του χριστιανισμού από την ειδωλολατρία και εξηγεί γιατί ο Χριστός άργησε πολύ να βρει τη θέση του στο χριστιανικό εορτολόγιο. Είναι και ενδεικτική για την τάση της Εκκλησίας να υιοθετεί τις ειδωλολατρικές γιορτές προκειμένου να πετύχει τη διάδοση της πίστης στους λαούς της Μεσογείου. Χαρακτηριστική είναι η τοποθέτηση του Πάπα Γρηγορίου του Μέγα (6οςαιώνας): «Πρέπει οι εορταί των εθνικών να μετατραπώσι βαθμιαίως εις χριστιανικάς»...

Αρχικά, σύμφωνα με την παλαιστινιακή παράδοση, γιόρταζαν τη Γέννηση του Χριστού στις 6 Γενάρη, ημέρα που, όπως πίστευαν, ο Γιάχβε (ο Κύριος, ο Θεός) έπλασε τον Αδάμ. Αφού δεν ήξεραν πότε γεννήθηκε ο Ιησούς παραδέχτηκαν πως γεννήθηκε την ίδια ημέρα με τον πρωτόπλαστο και την είπανε Επιφάνια ή Θεοφάνια, δηλαδή φανέρωση του Ιησού. Την έκφραση αυτή, με την οποία αντικαθιστούσαν τη λέξη γέννηση την είχαν και άλλοι λαοί. Υπήρχε στην αρχαιότητα η γιορτή των Θεοφανίων στους Δελφούς και περιλάμβανε τα αποκαλυπτήρια αγαλμάτων του Απόλλωνα και άλλων θεών. Τον 3ο αιώνα βρίσκουμε στην Αλεξάνδρεια, κέντρο της ελληνικής σκέψης, τη γιορτή των Επιφανίων αναφερόμενη στην εμφάνιση του θεού στη Γη χωρίς καμία σχέση όμως με τη γέννηση ή τη βάπτιση του Χριστού. Οι Αιγύπτιοι τιμούσαν την 6η Γενάρη σα γιορτή «επιφανείας του Οσιρι».

Οι γιορτές αυτές αποτέλεσαν τη βάση για το σχηματισμό ονομάτων όπως:

Το Θεοφάνης (< θεο- + -φάνης < φαίνω, -ομαι) είναι προχριστιανικό όνομα, υπήρχε και αντίστοιχη γιορτή (γνωστός μας είναι ο ιστορικός Θεοφάνης από τη Μυτιλήνη 1 π.Χ.). Σε δείγμα 28.076 ανδρικών ονομάτων έχει 58 εμφανίσεις (ποσοστό 0,20%). Από αυτό προέρχονται τα θηλυκά Θεοφανία (11 εμφανίσεις σε δείγμα 15.114 γυναικείων ονομάτων), Θεοφανώ (6 εμφανίσεις). Η διάδοση και χρήση των ονομάτων είναι σε αναντιστοιχία με το κύρος της γιορτής. Τα Θεοφάνια κοινώς αποκαλούνται γιορτή τωνΦώτων. Εξ ου και Φώτης (με 172 εμφανίσεις - 0,61%) - αυτός που φωτίζει - Φώτω (2 εμφανίσεις). Φωτούλα (2 εμφανίσεις) και Φανή (46 εμφανίσεις - 0,30%). Η Εκκλησία συνδέει και τα ονόματα Φωτεινός (2 εμφανίσεις) και Φωτεινή (134 εμφανίσεις - 0,88%) με τα Θεοφάνια (τα γιορτάζει την ίδια ημέρα), όμως αυτά ανήκουν στην κατηγορία των ονομάτων που προέρχονται ή οφείλουν τη διάδοσή τους σε «Παρομοίωση προς το περιβάλλον και τη φύση» και δείχνουν μια ιδιότητα του ανθρώπου που τα φέρει (Φωτεινός = αυτός που εκπέμπει φως, που φωτίζει). Με τη βάπτιση του Χριστού σχετίζονται και τα ονόματα Ιορδάνης (20 εμφανίσεις) - από τον ποταμό Ιορδάνη - Ιορδάνα (1 εμφάνιση) και Ιορδανία (2 εμφανίσεις).

(ΠΗΓΗ: ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ 10/1/2010)

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.

Προηγούμενο άρθρο

Να ζήσουμε την πραγματική ζωή

Επόμενο άρθρο

Το ψέμα που μας ποτίζουν τα μεγάλα ΜΜΕ