Το Παγκόσμιο Κύπελλο ποδοσφαίρου

Γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης υποψήφιος διδάκτορας ΑΠΘ

Η διοργάνωση του  Παγκοσμίου κυπέλλου ποδοσφαίρου  ξεκίνησε ήδη στα γήπεδα της Βραζιλίας. Της χώρας που θεωρείται ως η «Μέκκα του ποδοσφαίρου». Όμως η διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου δεν μπορεί να καλύψει και να επικαλύψει ταυτόχρονα την ζώσα κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα στη χώρα. Εκεί που εκατομμύρια Βραζιλιάνοι βρίσκονται κάτω από το όριο της φτώχειας, μη έχοντας πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίας παιδείας και υγείας. Ήδη λίγες μέρες πριν την έναρξη του Παγκοσμίου κυπέλλου, οι εργαζόμενοι της χώρας προχωρούσαν σε σειρά κινητοποιήσεων. Οι εργαζόμενοι στο μετρό του Σάο Πάουλο ξεκίνησαν σειρά απεργιών διεκδικώντας μισθολογικές αυξήσεις, ενώ οι εργαζόμενοι στον κρίσιμο και κρισιακό χώρο της παιδείας απαιτούν την αύξηση των πόρων που κατευθύνονται στην δημόσια παιδεία.

 Οι εγκάρσιες κοινωνικές τομές δεν κρύβονται από την «λάμψη» μίας διοργάνωσης που απευθύνεται κυρίως στα «πάνω» στρώματα της Βραζιλιάνικης κοινωνίας.  Κι αυτές οι εγκάρσιες κοινωνικές τομές ανανοηματοδοτούν το κοινωνικό και πολιτικό πράττειν στην χώρα, συμβάλλοντας στη δημιουργία μίας σειράς επάλληλων πολώσεων. Τα μεγάλα αστικά κέντρα αποκτούν μία διττή και πολωμένη διάσταση: 1. Αφενός μεν θεωρούνται ως οι χώροι όπου λαμβάνει χώρα το μεγάλο αθλητικό γεγονός, 2. Αφετέρου δε ορίζονται ως τόποι και «χώροι» πραγματοποίησης απεργιών και κινητοποιήσεων.

 Σε αυτή την «συγκρουσιακή» κατάσταση το συλλογικό κοινωνικό-εργατικό παίγνιο υπερτερεί, παρά την προσπάθεια των αστικών ΜΜΕ να κρύψουν και να εξωραΐσουν την παραπάνω κοινωνική δυναμική, θεωρώντας ότι η «από τα κάτω» δραστηριοποίηση θα υποχωρεί όσο προχωράμε προς το τέλος της διοργάνωσης, εκεί που το ενδιαφέρον διατηρείται αμείωτο. Τα αστικά ΜΜΕ λειτουργώντας ως ιδεολογικός μηχανισμός του κράτους φιλτράρουν και διαμεσολαβούν την ιδεολογία του κυρίαρχου μπλοκ εξουσίας, μία ιδεολογία που θέλει να διαχυθεί και να επηρέασε την Βραζιλιάνικη κοινωνική «ολότητα».

 «Αυτό που διακρίνει τους ΙΜΚ (σ.σ: Ιδεολογικούς Μηχανισμούς του Κράτους) από τον (καταπιεστικό) μηχανισμό του κράτους, είναι η εξής θεμελιακή διαφορά: ο καταπιεστικός μηχανισμός του κράτους «λειτουργεί με βία», ενώ οι ΙΜΚ «λειτουργούν με ιδεολογία».[1]

 Και αυτή η ιδεολογία επιδιώκει την ηγεμονική συγκρότηση και ανασυγκρότηση της κυρίαρχης τάξης, κύρια στο πεδίο της θωράκισης των συμφερόντων της. Μπορεί να πλάθει και αναπλάθει την ίδια στιγμή ταυτότητες, δημιουργώντας τις αποκρυσταλλώσεις της αδιατάρακτης και γραμμικής «συνέχειας» του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής.

 Και αυτή η ιδεολογία συνίσταται στη δόμηση ενός λόγου που στην προμετωπίδα του έχει το συλλογικό όφελος. Δηλαδή το ότι η κοινωνία της χώρας θα ωφεληθεί από την διεξαγωγή όχι μόνο του Παγκοσμίου κυπέλλου αλλά και από την διεξαγωγή των Ολυμπιακών αγώνων στο Ρίο ντε Ζανέιρο το 2016.  Όμως πέρα και πάνω από την επιδίωξη «καλλωπισμού» της πραγματικότητας, πέρα και πάνω από την  επιδίωξη διάχυσης της κυρίαρχης ιδεολογίας κύρια στο μπλοκ των λαϊκών-κυριαρχούμενων τάξεων, το κοινωνικό προτσές έχει κάνει ήδη δυναμικά την εμφάνιση του.

 Οι μεγάλες διαδηλώσεις και κινητοποιήσεις των Βραζιλιάνων εργαζόμενων άρχισαν πέρυσι, στα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας. (Σάο Πάουλο, Ρίο ντε Ζανέιρο). Αυτό το συλλογικό-κινηματικό πράττειν σκιαγράφησε με ενάργεια τις ρήξεις που διαπερνούν το κοινωνικό «σώμα», καθώς και το όλο και διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ της κυρίαρχης αστικής και των λαϊκών-κυριαρχούμενων τάξεων. Η κοινωνική δυναμική στη Βραζιλία λαμβάνει τα χαρακτηριστικά του μείζονος κοινωνικού αλλά και πολιτικού «συμβάντος» που μπορεί να νοηθεί και ως ρήξη με την τρέχουσα καπιταλιστική διαχείριση.  

Η περυσινή κοινωνική και πολιτική διαπάλη εγγράφεται οργανικά στις τωρινές αγωνιστικές διεργασίες. Η διοργάνωση του Παγκοσμίου κυπέλλου συμφύεται οργανικά με τα οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα της Βραζιλιάνικης αστικής τάξης, καθώς και με τα συμφέροντα των πολυεθνικών ομίλων και της ΦΙΦΑ. (Διεθνής Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου).

 Η κυβέρνηση της Ντίλμα Ρούσεφ έχει «ενεργοποιήσει» τους κατασταλτικούς μηχανισμούς του αστικού κράτους με προφανή στόχο την αντιμετώπιση των απεργιακών κινητοποιήσεων και αγώνων. Ένας ιδιότυπος «αυταρχικός κρατισμός» α λα Βραζιλιάνικα άρχισε να αναδύεται και να διαμορφώνεται σταδιακά,  «αυταρχικός κρατισμός» που συνίσταται στην με κάθε τρόπο αποφυγή επισκίασης της μεγάλης αθλητικής «γιορτής». Και τα σώματα ασφαλείας δρώντας ως κοινωνική δύναμη στο κοινωνικό πεδίο επιδιώκουν να απομονώσουν τις «ζωντανές» και «πραγματικές»  ροές εναντίωσης στη διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου.

 Το εργατικό αμάλγαμα συγκρούεται με το κατασταλτικό με φόντο όχι τα υπερσύγχρονα ποδοσφαιρικά γήπεδα, αλλά τους χιλιάδες κατοίκους των μεγάλων αστικών κέντρων που εκδιώχθηκαν από τα σπίτια τους για να χτιστούν οι «άχρηστες» ποδοσφαιρικές εγκαταστάσεις. Το περίφημο μότο jogo bonito (όμορφο παιχνίδι στα ελληνικά) έχει δώσει την θέση του στη resistencia bonita (όμορφη αντίσταση).

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.

Προηγούμενο άρθρο

Να δούμε και τους όρους…

Επόμενο άρθρο

Μπάσκετ πότε θα δούμε σ’αυτό;