Του Αλέκου Χατζηκώστα *

Παρά το γεγονός ότι και ο ελληνικός λαός έχει κακές «αναμνήσεις» από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), οι προβλέψεις του αξίζουν την προσοχή μας τόσο για τη χώρα μας, όσο και για τη παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία.

«Η παγκόσμια οικονομία έχει επιδείξει ανθεκτικότητα, αλλά αυτή η ανθεκτικότητα φτάνει στα όριά της, γι' αυτό πρέπει να περάσουμε από την απλή αντιμετώπιση των κρίσεων στην ανασυγκρότηση», δήλωσε η επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, Σιλβάνα Τενρέιρο, σε συνέντευξη Τύπου. «Πρέπει να αποκαταστήσουμε τα δημοσιονομικά περιθώρια. Πρέπει να ανασυγκροτήσουμε την ανθεκτικότητα της πλευράς της προσφοράς».

Η προειδοποίηση αποτυπώνει την ανησυχία του Ταμείου ότι οι διαδοχικές κρίσεις των τελευταίων ετών έχουν περιορίσει τα περιθώρια ελιγμών των κρατών, την ώρα που νέες πιέσεις συσσωρεύονται. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του, η παγκόσμια οικονομία αναμένεται να αναπτυχθεί κατά 3,1% το 2026 και 3,4% το 2027. Ωστόσο, ο παγκόσμιος πληθωρισμός προβλέπεται να φτάσει το 4,7% φέτος, κυρίως λόγω των υψηλότερων τιμών Ενέργειας και τροφίμων, πριν υποχωρήσει στο 4,1% το 2027.

Στο επίκεντρο των κινδύνων βρίσκεται ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, που διατηρεί στα ύψη τις τιμές του πετρελαίου. Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι μια νέα άνοδος ακόμη και στα 130 δολάρια το βαρέλι θα μπορούσε να επιβραδύνει περαιτέρω την ανάπτυξη και να ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις.

Ενας ακόμη κίνδυνος αφορά τα αυξημένα δημόσια χρέη και τα δημοσιονομικά ελλείμματα. Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι η άνοδος του κόστους δανεισμού και οι πιέσεις στις αγορές κρατικών ομολόγων μπορούν να περιορίσουν ακόμη περισσότερο τα δημοσιονομικά περιθώρια. Γι' αυτό ζητά «αξιόπιστα μεσοπρόθεσμα σχέδια δημοσιονομικής προσαρμογής, με στόχο την ανασυγκρότηση των αποθεμάτων ασφαλείας απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις», δηλαδή νέα ολομέτωπη επίθεση στους λαούς.

Παράλληλα, ανησυχία προκαλεί η έκρηξη των επενδύσεων στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Το ΔΝΤ αναγνωρίζει ότι αυτές στηρίζουν σήμερα την οικονομική δραστηριότητα, επισημαίνει όμως ότι η μελλοντική κερδοφορία τους παραμένει αβέβαιη, σημειώνοντας πως ενδεχόμενη αναθεώρηση των προσδοκιών θα μπορούσε να προκαλέσει απότομη διόρθωση στις χρηματαγορές, με επιπτώσεις στις επενδύσεις και στην ευρύτερη οικονομία. Περιγράφει δηλαδή το πρόβλημα υπερσυσσώρευσης του κεφαλαίου που βρίσκεται «στο DNA» του καπιταλιστικού συστήματος και οδηγεί σε μια νέα καπιταλιστική κρίση.

Σύμφωνα με το Ταμείο, μόλις 32 οικονομίες αναμένεται πλέον να αντιπροσωπεύουν το 95% της παγκόσμιας ανάπτυξης, έναντι 54 στις εκτιμήσεις του περασμένου Απρίλη. Στους πρόσθετους κινδύνους περιλαμβάνονται εξάλλου οι κυβερνοεπιθέσεις - που αποτελούν πλευρά της κλιμάκωσης του ιμπεριαλιστικού πολέμου - και τα ακραία καιρικά φαινόμενα, τα οποία μπορούν να διαταράξουν την παραγωγή τροφίμων και να εντείνουν τις ανατιμήσεις.

Για τη χώρα μας

Με ανάπτυξη 1,8% τόσο για το 2026 όσο και για το 2027, αλλά και με πληθωρισμό που θα παραμείνει σημαντικά υψηλότερος από τον στόχο του 2%, σκιαγραφεί το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) την πορεία της ελληνικής οικονομίας στην έκθεση για τις παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές (World Economic Outlook).

Οι προβλέψεις του Ταμείου είναι πιο συγκρατημένες από εκείνες της ελληνικής κυβέρνησης, που εκτιμά ότι το ΑΕΠ θα αυξηθεί κατά 2% φέτος και 2,3% το 2027. Η απόκλιση διευρύνεται κυρίως για την επόμενη χρονιά, καθώς η κυβέρνηση προσδοκά επιτάχυνση της ανάπτυξης, ενώ το ΔΝΤ προβλέπει σταθεροποίηση σε χαμηλότερα επίπεδα.

Αγκάθι παραμένει ο πληθωρισμός, που σύμφωνα με το ΔΝΤ θα φτάσει το 4,2% φέτος, από 2,9% το 2025, και θα υποχωρήσει μόλις στο 3,6% το 2027. Οι εκτιμήσεις του Ταμείου είναι δυσμενέστερες από εκείνες του προσχεδίου του κρατικού προϋπολογισμού, που προβλέπει πληθωρισμό 3,6% και 2,4% για την ίδια διετία.

Συμπεράσματα

Τα καταστροφικά για τον λαό αδιέξοδα του καπιταλισμού και η ανάγκη να δυναμώσει σήμερα η πάλη για την ανατροπή του, επιβεβαιώνονται από τις προβλέψεις του ΔΝΤ για την παγκόσμια οικονομία.

Οι ρυθμοί ανάπτυξης αναπροσαρμόζονται προς τα κάτω και διαπιστώνεται κυνικά ότι «η ανθεκτικότητα έχει φτάσει στο όριό της», εστιάζοντας σε κινδύνους που μπορεί να τινάξουν στον αέρα ακόμα κι αυτές τις προβλέψεις.

Αυτό που έχει φτάσει πραγματικά «στα όριά του» είναι η υπερσυσσώρευση κεφαλαίου, που οδηγεί σε νέες κρίσεις. Γι' αυτό στην έκθεση δεν μπορεί να κρυφτεί η ανησυχία του κεφαλαίου για την αβεβαιότητα που μεγαλώνει στη σκιά του ιμπεριαλιστικού πολέμου.

Τα πάντα λοιπόν βαδίζουν πάνω σε τεντωμένο σκοινί. Οπως και οι σχέσεις στην ευρωατλαντική συμμαχία, με τη διαπραγμάτευση ΗΠΑ - Ρωσίας για το πετρέλαιο και την αντιπαράθεση για τον νέο προϋπολογισμό της ΕΕ, όπου συγκρούονται διαφορετικά συμφέροντα στο φόντο της πολεμικής προετοιμασίας.

Ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος είναι ο καμβάς των καταιγιστικών εξελίξεων. Προηγούμενοι συμβιβασμοί έχουν δώσει τη θέση τους στη σύγκρουση και η κλιμάκωση είναι ανεπίστρεπτη.

Αυτό που μπορεί να κάνει την πραγματική διαφορά και να δώσει διέξοδο, είναι να βάλει ο λαός την υπογραφή του στις εξελίξεις. Να αρνηθεί κάθε νέα θυσία για τα κέρδη και τους πολέμους των καπιταλιστών. Η κατεύθυνση της πάλης να δείχνει σταθερά τη σύγκρουση με το κεφάλαιο, τις επιλογές και τους καταστροφικούς σχεδιασμούς του, μέχρι την ανατροπή της εξουσίας του! 

* Δημοσιογράφος-συγγραφέας

 

πρώτη δημοσίευση στη ψηφιακή εφημερίδα InVeria