Πενήντα αποχρώσεις

Τα στοιχεία για την υπερωριακή απασχόληση, που σε μεγάλο βαθμό είναι απλήρωτη δουλειά, αποτελούν καθρέφτη της αγοράς εργασίας, που με τους νόμους όλων των κυβερνήσεων είναι όαση κερδοφορίας για τους εργοδότες και ζούγκλα εκμετάλλευσης για τους εργαζόμενους.

Το 35,5% των εργαζομένων στην Ελλάδα δηλώνει ότι δουλεύει πέρα από το κανονικό του ωράριο και τουλάχιστον ένας στους τρεις από αυτούς δεν πληρώνεται για τις έξτρα ώρες. Θυμίζουμε ότι με τους νόμους της διευθέτησης η υπερωριακή απασχόληση μέχρι ένα όριο δεν αποζημιώνεται. Επίσης, το 8,9% όσων κάνουν υπερωρίες παίρνουν άδεια ή ρεπό αντί αμοιβής, που σημαίνει κι εδώ διευθέτηση του εργάσιμου χρόνου.

Η κατάσταση είναι χειρότερη στους μεγάλους χώρους δουλειάς, με πάνω από 250 εργαζόμενους. Αυτό δείχνει ότι η αντεργατική νομοθεσία είναι πιο αποδοτική για τους μεγαλοεργοδότες, που δεν αφήνουν αναξιοποίητο κανένα εργαλείο για την αύξηση της παραγωγικότητας, με βασικό αυτό της διευθέτησης του εργάσιμου χρόνου.

Καθόλου τυχαία, ένας από τους μεγαλύτερους ομίλους των Τηλεπικοινωνιών επιχειρεί να ενσωματώσει στην επιχειρησιακή σύμβαση πέντε διαφορετικές μορφές διευθέτησης, παρουσιάζοντας μάλιστα αυτά τα μέτρα ως «εναρμόνιση της επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής». Τόσο αισχροί είναι απέναντι στην ανάγκη του εργαζόμενου να έχει προσωπική ζωή και κοινωνική δραστηριότητα, να δουλεύει για να ζει και όχι να ζει για να δουλεύει.

Στο έδαφος των ευρωπαϊκών Οδηγιών και των νόμων που έχουν ψηφιστεί μέχρι σήμερα, η σοσιαλδημοκρατία του ΠΑΣΟΚ και του κόμματος Τσίπρα καταθέτει τις δικές της προτάσεις για τη διευθέτηση, που οδηγούν από άλλο δρόμο στον ίδιο εχθρικό για τους εργαζόμενους προορισμό: Στην ένταση της εκμετάλλευσης, για περισσότερα και γρηγορότερα κέρδη.

Οι θέσεις τους για 4ήμερη δουλειά υπάρχουν ήδη στους νόμους της ΝΔ για τη διευθέτηση και εφαρμόζονται πιλοτικά σε πολυεθνικούς ομίλους του εξωτερικού, ακόμα και σε μεγάλους κλάδους. Όπως ομολογούν κυβερνήσεις και εργοδότες, στόχος είναι η αύξηση της παραγωγικότητας. Εκεί που το πείραμα δεν αποδίδει τα προσδοκώμενα για τους καπιταλιστές, τερματίζεται άδοξα, ξεγυμνώνοντας το κάλπικο ενδιαφέρον τους για την ...εναρμόνιση της ζωής των εργαζομένων.

Η Ελλάδα τείνει να γίνει «πρότυπο» στην Ευρώπη για την ενσωμάτωση και εξέλιξη της αντεργατικής νομοθεσίας που ενιαία προωθεί το κεφάλαιο σε όλα τα κράτη - μέλη, στο όνομα της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας. Θυμίζουμε τον θαυμασμό του Γερμανού καγκελάριου για τους νόμους της διευθέτησης που ψήφισε η ΝΔ, φέρνοντας ένα παρόμοιο νομοσχέδιο για 12-13 ώρες εργασία τη μέρα και 72 ώρες τη βδομάδα στη γερμανική Βουλή.

Τι επόμενες μέρες θα γίνει στις Βρυξέλλες εκδήλωση για να παρουσιάσει η κυβέρνηση τις επιδόσεις της στην προώθηση του κοινωνικοεταιρισμού, μετά την «Κοινωνική συμφωνία» που συνυπέγραψε με εργατοπατέρες και εργοδότες, η οποία αναγνωρίζεται ως πρότυπο από την Κομισιόν και τους Ευρωπαίους «εταίρους».

Δεν υπάρχει λοιπόν Οδηγία και νόμος που να μην υπηρετεί τον ίδιο σκοπό: Την αύξηση του βαθμού εκμετάλλευσης και την εντατικοποίηση της δουλειάς, με όλους τους δυνατούς τρόπους και βέβαια με τη διευθέτηση του χρόνου εργασίας.

Ειδικά στις συνθήκες της πολεμικής οικονομίας, όπου όλα τρέχουν με την ταχύτητα που κλιμακώνονται οι ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί και προετοιμάζεται μια γενικευμένη σύρραξη, η διευθέτηση γίνεται βασικό εργαλείο επέκτασης του απλήρωτου χρόνου της δουλειάς, για ακόμα μεγαλύτερα κέρδη από τις επενδύσεις κεφαλαίων που έχουν συσσωρευτεί και οδηγούν προς μια νέα καπιταλιστική κρίση.

Μέσα σ' αυτά τα ασφυκτικά για τους εργαζόμενους πλαίσια ταλαντώνεται η πολιτική όλων των αστικών κομμάτων, παλιών και νέων σωτήρων, που δεν συνυπογράφουν μόνο τους αντεργατικούς νόμους σε Ελλάδα και ΕΕ, αλλά είναι σταθερά στηρίγματα της στρατηγικής του κεφαλαίου για τη θωράκιση της κερδοφορίας του, ειδικά σήμερα που κορυφώνεται ο ανταγωνισμός παγκόσμια, ακόμα και με παραδοσιακούς «συμμάχους» και «εταίρους».

Το πραγματικό δίλημμα λοιπόν για τους εργαζόμενους δεν είναι να διαλέξουν ανάμεσα στις 50 αποχρώσεις της άγριας εκμετάλλευσης, αλλά σε συμπόρευση με το ΚΚΕ να ενισχύσουν το ρεύμα που αμφισβητεί την πολιτική του κέρδους σε όλες τις εκδοχές της. Στην εποχή μας, που υπάρχουν όλες οι δυνατότητες για μείωση του χρόνου εργασίας με αύξηση των αποδοχών, πρόοδος είναι να δυναμώσει η πάλη για να παραμεριστεί το εμπόδιο του κέρδους, να ξεπατωθεί από τη ρίζα της η καπιταλιστική εκμετάλλευση.

• Το άρθρο αναδημοσιεύεται από την στήλη «Η Άποψή μας» του «Ριζοσπάστη» της Πέμπτης 18 Ιούνη 2026

Προηγούμενο άρθρο

Ο μόνος δρόμος

Επόμενο άρθρο

Ιερές αγελάδες