Κυριακή, 16 Μάι, 2021

  • Σημεία των καιρών…
  • Νάουσα: Εκδηλώσεις μνήμης της γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού
  • Ημερήσια έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης λοίμωξης από το νέο κορωνοϊό 16/5
  • ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ: Αλληλεγγύη στον Παλαιστινιακό λαό
  • Αυτό είναι το νόημα του αθλητισμού!
  • Δωρεάν τεστ ελέγχου για Covid σε Νάουσα, Στενήμαχο,Επισκοπή και Λευκάδια
Σημεία των καιρών…1 Νάουσα: Εκδηλώσεις μνήμης της γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού2 Ημερήσια έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης λοίμωξης από το νέο κορωνοϊό 16/53 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ: Αλληλεγγύη στον Παλαιστινιακό λαό4 Αυτό είναι το νόημα του αθλητισμού!5 Δωρεάν τεστ ελέγχου για Covid σε Νάουσα, Στενήμαχο,Επισκοπή και Λευκάδια6

Το Σχόλιο της Ημέρας

Ισ­ραη­λι­νή αυ­το­ά­μυ­να…

8 παιδιά και 2 γυναίκες, στο σπίτι τους,νεκρά από ισραηλινό πλήγμα Δεν είχαν όπλα, δεν εκτόξευσαν ρουκέτες. Τα παιδιά σκοτώθηκαν την ώρα που φορούσαν τα καλά τους για την Έιντ αλ Φιτρ (έθιμο των Παλαιστινίων να φορούν καλά ρούχα στη διάρκεια της γιορτής αυτής που σηματοδοτεί το τέλος του ιερού μήνα του Ραμαζανιού) Αυτή είναι η αυτ... Περισσότερα

Ομιλία Αντωνίας Χαρίση στην εκδήλωση για την απελευθέρωση της Νάουσας από τον ΕΛΑΣ

Τελευταία ενημέρωση από Η Άλλη Άποψη
Ομιλία Αντωνίας Χαρίση στην εκδήλωση για την απελευθέρωση της Νάουσας από τον ΕΛΑΣ

Ομιλία Αντωνίας Χαρίση (εκπαιδευτικός/διδάκτορας ιστορίας) στην εκδήλωση για την απελευθέρωση της Νάουσας από τον ΕΛΑΣ στις 10/9

Όπως καθένας γνωρίζει, ο εορτασμός μιας επετείου, που αφορά σε ένα σημαντικό, στην περίπτωσή μας, ιστορικό γεγονός, έχει διπλή σημασία. Από τη μια θέλει να αποδώσει τιμή σε όλους εκείνους που με την προσφορά τους συνέβαλαν στην θετική έκβαση του γεγονότος και από την άλλη να αναμοχλεύσει τη μνήμη, να την αναθερμάνει, αλλά και να την κοινωνήσει στους νεώτερους και σε όλους όσους ενδεχόμενα την αγνοούν.

Στο πλαίσιο αυτό, θα επιχειρήσω μια αδρή ιστοριογραφική-ιστορική διαδρομή στην περίοδο που διαδραματίζονται και εξελίσσονται τα γεγονότα στην περιοχή της Νάουσας, ξεκινώντας από τον Μάιο του 1941 και καταλήγοντας στον Οκτώβριο του 1944.

Μετά την ορκωμοσία της κυβέρνησης Τσολάκογλου, στις 3 Μαΐου 1941, η Παλιά Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ εξέδωσε το πρώτο αντιστασιακό κείμενο-μανιφέστο, το οποίο απηύθυνε προς τα μέλη του κόμματος και της κομμουνιστικής νεολαίας αλλά και γενικότερα προς τον υπόλοιπο ελληνικό λαό, ζητώντας από όλους να αγωνιστούν για την ελευθερία και την ανεξαρτησία τους. Ωστόσο, κατά τους πρώτους μήνες της κατοχής, ουσιαστικά μέχρι το φθινόπωρο του 1941, δεν παρατηρήθηκε καμία σαφής και συγκροτημένη αντιστασιακή δράση, ούτε ένοπλη αντίσταση, παρά μόνο μεταβατικά σχήματα οργανώσεων, όπως ο «Δημοκράτης» στην Αθήνα και η «Ελευθερία» στη Μακεδονία, η οποία συγκροτήθηκε το καλοκαίρι του 1941 από προσωπικότητες και αξιωματικούς, και με τη συμμετοχή στελεχών του Κ.Κ.Ε. 

Μετά την 6η Ολομέλεια του ΚΚΕ, που πραγματοποιήθηκε στις αρχές Ιουλίου 1941, αποφασίστηκε εκτός των άλλων και η ανάληψη ένοπλου αγώνα κατά των κατοχικών στρατευμάτων. Έτσι, με πρωτοβουλία του Γραφείου Περιοχής Μακεδονίας - Θράκης, στις 14 Ιουλίου 1941, εμφανίστηκε στα Κερδύλια η πρώτη ένοπλη αντάρτικη ομάδα της οργάνωσης «Ελευθερία», που ονομάστηκε «Οδυσσέας Ανδρούτσος».

Την περίοδο αυτή πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες πράξεις σαμποτάζ για τις οποίες σε αντίποινα οι Γερμανοί, με βάση ονομαστικές καταστάσεις της Ασφάλειας, συνέλαβαν και φυλάκισαν αρκετούς πολίτες σε στρατόπεδα. Ταυτόχρονα σημειώθηκαν και αποδράσεις εξόριστων κομμουνιστών, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονταν και υψηλόβαθμα στελέχη του ΚΚΕ. Τον επόμενο χρόνο και συγκεκριμένα τον Ιούνιο του 1942, οι συζητήσεις για ένοπλη αντίσταση επαναλήφθηκαν με την συμμετοχή πλέον του Ε.Α.Μ., οργάνωση, που προήλθε από την κινητοποίηση στελεχών του Κ.Κ.Ε., και συγκροτήθηκε σε συμμαχία με προοδευτικές πολιτικές δυνάμεις και ανεξάρτητους, και σταδιακά αποτέλεσε το μπλοκ του ΕΑΜ- ΕΛΑΣ.

Απέναντι στις αντιστασιακές οργανώσεις, αντιπαραβλήθηκαν, κυριολεκτικά και ιδεολογικά, οι δυνάμεις της αντίδρασης. Ετερόκλητες συσπειρώσεις μοναρχικών, αντιδημοκρατικών, οπαδών της «Νέας Τάξης», αντικομουνιστών, τυχοδιωκτών. Αυτές αποτέλεσαν μικρές ομάδες, οργανώσεις - δορυφόρους των δυνάμεων κατοχής, όπως η ΠΑΟ, ο Εθνικός Ελληνικός Στρατός (ΕΕΣ), το τάγμα του Γ. Πούλου και οι εθνικιστικές ομάδες- Τάγματα Ασφαλείας των τουρκόφωνων οπλαρχηγών.

 Παρά τις ποικίλες μορφές που πήρε το αντιστασιακό κίνημα σε όλη την Ευρώπη, βασικό χαρακτηριστικό του υπήρξε η αντιφασιστική ιδεολογία, η οποία δεν περιοριζόταν στην αντίθεση απέναντι στις κατοχικές δυνάμεις αλλά στο σύνολο της φασιστικής ιδεολογίας και πρακτικής. Το αντάρτικο συγκροτήθηκε αργά το καλοκαίρι του 1942 με την εθελοντική κατάταξη ανθρώπων της υπαίθρου και την οργανωτική προπαρασκευή του μηχανισμού του ΚΚΕ. Βρήκε τη θέση του μέσα στην κοινωνική πραγματικότητα της υπαίθρου, καθώς απάλλαξε τον πληθυσμό από την καταπίεση των κατακτητών και των συνεργατών τους, επίσημων και ανεπίσημων.

Στις αρχές Ιανουαρίου 1942, η 8η Ολομέλεια του ΚΚΕ, αποφάσισε καθαρά και ως βασικό «καθήκον» την ανάγκη ένοπλου αγώνα και τη δημιουργία στρατού της Εθνικής Αντίστασης με την «οργάνωση ειδικών μαχητικών τμημάτων σ' όλα τα βασικά κέντρα της χώρας, ικανών ν’ αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά την ένοπλη βία του κατακτητή». Στις 2 Φεβρουαρίου του 1942, πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα πολιτικοστρατιωτική σύσκεψη με σκοπό την επίσημη ίδρυση του «Λαϊκού Στρατού» του ΕΑΜ. Η ΚΕ του ΕΑΜ ενέκρινε την ίδρυση του Λαϊκού Στρατού και λίγες ημέρες αργότερα, το ΚΚΕ και το ΕΑΜ αποφάσισαν να γνωστοποιήσουν την απόφαση τους για τη δημιουργία του «Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού» (ΕΛΑΣ).

Τον Μάρτιο του 1942 δραστηριοποιήθηκαν οι οργανώσεις του ΚΚΕ και του ΕΑΜ σε όλη την Ελλάδα για τη δημιουργία ενόπλων ομάδων και αναπτύχθηκε η δράση τους. Από το Σεπτέμβριο του 1942 ο ΕΛΑΣ πέρασε σε ενεργότερη δράση ενάντια στις δυνάμεις του εχθρού. Θέλοντας μάλιστα, να αποδείξει τις στρατιωτικές δυνατότητές του,  εκτέλεσε μια σειρά ένοπλες συγκρούσεις και επιχειρήσεις, με σημαντικότερη τη συνεισφορά του στην ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου.

Ωστόσο, στην περιοχή της Νάουσας, ήδη από τα τέλη Σεπτεμβρίου του 1941, φαίνεται ότι υπήρχαν μεμονωμένες ανταρτικές ομάδες στις ορεινές περιοχές του Βερμίου, οι οποίες δρούσαν με επικεφαλής τον Κωνσταντίνο Κολλίντζα. Ο Κολλίντζας, αν και κατάγονταν από την Βλαχέρνα της Αρκαδίας, υπήρξε ένας από τους πρωτεργάτες της αντίστασης κατά των γερμανικών δυνάμεων Κατοχής αλλά και των ντόπιων συνεργατών τους στην περιοχή του Βερμίου.

Έτσι, στις αρχές του φθινοπώρου του 1942, ο Κολλίντζας με τον Ναουσαίο Παλαμά εγκατέλειψαν τις μικρής εμβέλειας ένοπλες μυστικές δραστηριότητες, που εφάρμοζαν μέχρι τότε, και βγήκαν οριστικά στο Βέρμιο. Με μικρή αντάρτικη ομάδα και σε συνεργασία με Μεσοβουνιώτες αντάρτες, έκαναν πλέον συχνή την παρουσία τους στο βουνό. 

Με το πέρασμα του χρόνου και την ανάπτυξη του ανταρτικού κινήματος στη Μακεδονία, οι ανταρτικές ομάδες, όλο και περισσότερο, είχαν να αντιμετωπίσουν εκτός από τους Γερμανούς και τα ένοπλα τμήματα της Υ.Β.Ε., που αργότερα μετονομάστηκε σε ΠΑΟ, η οποία είχε επεκτείνει τα όρια της δράσης της. Η επιτυχία των επιχειρήσεων των ανταρτικών ομάδων σε διάφορα σημεία της περιφέρειας της Ημαθίας, τόσο απέναντι στους Γερμανούς, όσο και στα τμήματα της ΥΒΕ κι όχι μόνο, άρχισαν να διαμορφώνουν στο Αρχηγείο του ΕΛΑΣ Βερμίου την άποψη, ότι έπρεπε το Συγκρότημά του να προβεί στην κατάληψη της Νάουσας. Στις 31 Μαρτίου 1943, τα τμήματα του ΕΛΑΣ Βερμίου, επιτέθηκαν αιφνιδιαστικά στους Γερμανούς και τους χωροφύλακες και κατέλαβαν την πόλη. Οι κάτοικοι υποδέχτηκε με ενθουσιασμό την απελευθέρωση και βγήκαν στους δρόμους να πανηγυρίσουν μαζί με τους αντάρτες, οι οποίοι άνοιξαν τις αποθήκες και μοίρασαν τρόφιμα και άλλα είδη, κυρίως στους φτωχούς και οικογενειάρχες. Αργότερα, και πριν ακόμη βραδιάσει και φτάσουν οι γερμανικές ενισχύσεις, αποχώρησαν από την πόλη. Η απελευθέρωση της Νάουσας, διήρκεσε λιγότερο από μία ημέρα, όπως ακριβώς είχε σχεδιαστεί, ωστόσο, ο αντίκτυπος της επίθεσης ήταν θετικός.

Στις 2 Μαΐου 1943 με κοινή απόφαση της Κ.Ε. του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ, ιδρύθηκε το Γενικό Στρατηγείο ΕΛΑΣ. Η ίδρυσή του ήταν γεγονός εξαιρετικής σημασίας, γιατί ο ΕΛΑΣ απέκτησε την αναγκαία κεντρική του διοίκηση. Σκοπός της ίδρυσης του ΓΣ ήταν να εξασφαλιστεί η ενιαία και συντονισμένη καθοδήγηση και διεύθυνση του διεξαγόμενου σε όλη την Ελλάδα εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα. Ύστερα από αυτό, στις 16 Ιουνίου 1943, η ΚΕ του ΕΛΑΣ, με διαταγή της, προσάρμοσε τις αντάρτικες ομάδες του ΕΛΑΣ σύμφωνα με τη διάρθρωση του τακτικού στρατού. Έτσι, το Γενικό Αρχηγείο ΕΛΑΣ Βερμίου μετονομάστηκε σε Χ Μεραρχία και το Συγκρότημα Βερμίου, το οποίο ανήκε στη διοίκηση της Χ Μεραρχίας, σε 16ο Σύνταγμα ΕΛΑΣ Βερμίου. Το Σύνταγμα αποτελούνταν από τρία Τάγματα. Το 1ο με διοικητή τον Χρήστο Παλαμά (Μαύρος), το 2ο με διοικητή τον Κωνσταντίνο Κολλίντζα (Κολοκοτρώνης) και το 3ο με διοικητή τον Ανέστη Κοντοζή (Ακρίτας). Το 16ο Σύνταγμα εξέδιδε και τις εφημερίδες «Άστρο» και «Ηχώ του Βερμίου»

 Η ανάπτυξη του ΕΛΑΣ και η αύξηση των επιθέσεών του, τόσο εναντίον των Γερμανών, όσο και εναντίον των ντόπιων συνεργατών τους, έκαναν τους Γερμανούς να εφαρμόσουν μια νέα τακτική για την αντιμετώπισή του, καθώς η μέχρι τότε τακτική τους, της δημιουργίας «οχυρών» θέσεων, αποδείχθηκε αναποτελεσματική. Η νέα τακτική τους αφορούσε μεγάλες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στους ορεινούς όγκους και συστηματική εφαρμογή αντιποίνων, για κάθε επίθεση ανταρτών εναντίον γερμανικών στρατευμάτων. Στόχος τους ήταν, αφενός μεν να απωθηθούν οι αντάρτες από κομβικά σημεία, που επέτρεπαν τον έλεγχο ολόκληρων περιοχών, και κυρίως τις οδικές αρτηρίες, και αφετέρου, να περιοριστεί η επιρροή του ΕΛΑΣ μέσα από την τρομοκράτηση του τοπικού πληθυσμού.

Στις 14 Απριλίου 1944, οι Γερμανοί άλλαξαν τους επιχειρησιακούς τους σχεδιασμούς, καθώς στη Δυτική Μακεδονία το κέντρο βάρους «της συμμοριτικής κίνησης» είχε μετατοπιστεί στην περιοχή της Φλώρινας-Έδεσσας-Κοζάνης και κυρίως στην περιοχή του Βερμίου. Για τον λόγο αυτόν, αποφασίστηκε εκκαθαριστική επιχείρηση εναντίον τους. Η επίθεση των Γερμανών εκδηλώθηκε ταυτόχρονα από όλες τις κατευθύνσεις, στις 22 Απριλίου 1944, με μια ενιαία επιχείρηση που ονομάστηκε «Μαγιάτικη Καταιγίδα».

Στη διάρκεια της επιχείρησης τα χωριά του Βερμίου υπέστησαν σοβαρές ζημιές, άλλα λιγότερες και άλλα περισσότερες. Τα χωριά του Βορείου Βερμίου όπως το Άνω και Κάτω Γραμματικό, ο Άγιος Παύλος, οι Πύργοι, το Μεσόβουνο και η Μεταμόρφωση, που ήταν οι βάσεις των ανταρτών, καταστράφηκαν ολοσχερώς, ενώ σκοτώθηκαν ή κάηκαν ζωντανοί πεντακόσιοι εξήντα τρεις άντρες, γυναίκες και παιδιά και άλλοι τόσοι συνελήφθηκαν και μεταφέρθηκαν σε προσωρινά στρατόπεδα κράτησης στη Νάουσα και την Πτολεμαΐδα. Τα λάφυρα που μετέφεραν οι Γερμανοί από τις κρύπτες και τις αποθήκες των ανταρτών ήταν πολυάριθμα. Οι απώλειες των Γερμανών ήταν ελάχιστες, ενώ οι απώλειες των ανταρτών μεγάλες.

Οι Έλληνες που συνεργάστηκαν με τους Γερμανούς στην επιχείρηση, τρεις χιλιάδες περίπου άντρες, επιδόθηκαν σε λεηλασία των περιουσιών των κατοίκων των χωριών, διαρπάζοντας είδη οικιακής χρήσεως, διατροφής και χιλιάδες μικρά και μεγάλα ζώα. Ταυτόχρονα, οι Γερμανοί μοίρασαν όπλα στα τμήματα του Μιχαήλ Παπαδόπουλου (Μιχάλαγα) και του Κολλάρα, καθώς η συμμετοχή τους στην επιχείρηση, εναντίον του ΕΛΑΣ, αξιολογήθηκε θετικά.

Μετά την οριστική εκκαθάριση του Βερμίου από τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ, το σύνολο των γερμανικών δυνάμεων αποχώρησε, εγκαθιστώντας ωστόσο, σε δεσπόζοντα σημεία φρουρές, οι οποίες παρέμειναν στο Βέρμιο μέχρι τις αρχές  Μαΐου, όταν και αποχώρησαν. Για αρκετό χρονικό διάστημα οι Γερμανοί και οι συνεργάτες τους, άντρες του Πούλου και της ΠΑΟ, έμειναν εγκατεστημένοι στις πόλεις της Νάουσας, της Βέροιας και της Έδεσσας, καθώς και σε χωριά της γύρω περιοχής και επιδόθηκαν σε συλλήψεις, δολοφονίες και βαρβαρότητες. Στην ευρύτερη περιοχή του Βερμίου οι Γερμανοί και οι Έλληνες συνεργάτες τους, μέσα σε κλίμα πειθαναγκασμού και τρομοκρατίας, άρχισαν να εξοπλίζουν τους κατοίκους των χωριών, μετατρέποντας κάποια χωριά σε φρούρια.

Η εκκαθάριση του Βερμίου από τα γερμανικά στρατεύματα δεν κράτησε πολύ, καθώς τα τμήματα του ΕΛΑΣ που είχαν εκδιωχθεί από εκεί δεν εξοντώθηκαν. Πραγματικά, στις 12 Ιουνίου 1944, το 16ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ πήρε διαταγή να επιστρέψει στο Βέρμιο από την Ελεύθερη Ελλάδα, όπου είχε συμπτυχθεί τον προηγούμενο Απρίλιο. Με συγκροτημένες τις δυνάμεις του, μετά από πολυήμερη πορεία, έφτασε στο Βέρμιο, στις 22 Ιουνίου 1944. Μεταξύ των τμημάτων του ήταν και το Τάγμα του Κολλίντζα. Πρώτη ενέργειά του ήταν να αναπτύξει άμεσα τις δυνάμεις του στις προηγούμενες θέσεις που κατείχε και να επανασυνδεθεί με τις ΕΑΜικές οργανώσεις της περιοχής στρατιωτικής ευθύνης του.

 Οι Γερμανοί στην τακτική έκθεσή τους για τους μήνες Ιούνιο και Ιούλιο, στο σχετικό κεφάλαιο που αφορούσε «τις ελληνικές συμμορίες», έκαναν λόγο για τους αντάρτες του ΕΛΑΣ, οι οποίοι είχαν επιστρέψει στο Πάικο, το Βέρμιο και το Καϊμακτσαλάν, μετά το τέλος των γερμανικών επιχειρήσεων. Παρόλο που οι επιχειρήσεις αυτές είχαν διαρκέσει συνολικά από τον Ιανουάριο έως και τον Μάιο του 1944, εντούτοις ο ΕΛΑΣ συνέχισε τις επιθέσεις του και μετέπειτα εναντίον γερμανικών θέσεων, του σιδηροδρομικού και οδικού δικτύου και των εθνικιστικών χωριών στη Μακεδονία.

Ειδικότερα, τα τμήματα του ΕΛΑΣ Βερμίου και του Καϊμακτσαλάν, σχεδόν καθημερινά πραγματοποιούσαν επιθέσεις στα γύρω χωριά, αλλά και πιο οργανωμένες στη Βέροια και τη Νάουσα. Επίσης προκαλούσαν συνεχείς και εκτεταμένες δολιοφθορές στη σιδηροδρομική γραμμή Άρνισσας-Έδεσσας.

Οι διαπιστώσεις αυτές οδήγησαν στην απόφαση να σχεδιαστούν και να πραγματοποιηθούν μεγάλες και μικρές επιχειρήσεις, ώστε να κρατηθούν ανοιχτές οι οδικές και σιδηροδρομικές αρτηρίες από τις περιορισμένες γερμανικές δυνάμεις. Σκοπός τους ήταν να διασφαλιστούν τα μετόπισθεν, σε περίπτωση αποβατικής ενέργειας, και ενόψει της εκκένωσης της Ελλάδας, η ασφαλής και ελεύθερη μετακίνηση των γερμανικών στρατευμάτων προς το βορρά, καθώς την περίοδο αυτή οι κατοχικές δυνάμεις στην Ελλάδα διέτρεχαν τον κίνδυνο να αποκοπούν εξαιτίας της προέλασης του Σοβιετικού στρατού στα Βαλκάνια.

Από τις αρχές ήδη του καλοκαιριού του 1944, οι επιθέσεις των ανταρτών  εναντίον των γερμανικών οχυρών θέσεων και των αυτοκινητοπομπών, οι δολιοφθορές στο οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο και στο δίκτυο επικοινωνιών, διεξάγονταν σχεδόν καθημερινά, προκαλώντας σημαντικές απώλειες στους Γερμανούς. Εκτός από τις μικρές στοχευμένες επιθέσεις «παρενόχλησης», ο ΕΛΑΣ πραγματοποίησε και μεγαλύτερες επιχειρήσεις. Στις 26 Αυγούστου, το Ανώτατο Επιτελείο της Βέρμαχτ έδωσε διαταγή στην Ανώτερη Διοίκηση Νοτιοανατολικής Ευρώπης, τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής να εγκαταλείψουν άμεσα την Ελλάδα και συγκροτημένα να ενωθούν με  τα τμήματα που βρίσκονταν στην Γιουγκοσλαβία.

Για να εξασφαλίσουν την αποχώρησή τους, τους τελευταίους μήνες της Κατοχής και ειδικότερα το διάστημα Αυγούστου–Σεπτεμβρίου, οι Γερμανοί χρησιμοποίησαν κάθε μέσον για να σπείρουν το φόβο και να αποτρέψουν τη συμμετοχή του πληθυσμού σε επιθέσεις εναντίον τους. Για να το επιτύχουν αυτό, ανέχτηκαν την ανεξέλεγκτη δράση των εθνικιστικών ταγμάτων και των παραστρατιωτικών ομάδων, οι άντρες των οποίων σε πολλές περιπτώσεις ξεπέρασαν σε αγριότητες τους ίδιους τους Γερμανούς. Οι Έλληνες εθελοντές του Πούλου, οι άντρες του Σούμπερτ, οι τουρκόφωνοι του Κισά Μπατζάκ, του Μιχάλαγα, του Κολλάρα, και άλλων μικρότερων οπλαρχηγών στράφηκαν με την ίδια ευκολία τόσο εναντίον των ανταρτών όσο και εναντίον των αμάχων.

Κατά το πρώτο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου 1944, οι επιθέσεις του 16ου Συντάγματος ΕΛΑΣ Βερμίου συνεχίστηκαν αμείωτες. Ο ΕΛΑΣ στις μάχες του με τους Γερμανούς συνάντησε μεγάλες δυσκολίες από τους Έλληνες συνεργάτες τους, οι οποίοι είχαν αυξηθεί σημαντικά και σε δύναμη πυρός, αφού τους είχε παραχωρηθεί άφθονος οπλισμός από τους Γερμανούς και τους Βούλγαρους και αδιάκοπη υλική και ηθική ενίσχυση από τους Άγγλους της Συμμαχικής Στρατιωτικής Αποστολής.

Όμως, οι αγριότητες και οι εκτελέσεις του άμαχου πληθυσμού από τους άντρες του Πούλου και του Σούμπερτ πολλαπλασίασαν τα χτυπήματα του ΕΛΑΣ εναντίον τους, ενώ ταυτόχρονα ο αγώνας για όσο το δυνατόν μεγαλύτερες απώλειες των γερμανών, που αποχωρούσαν, γενικεύτηκε.

Στις 8 Σεπτεμβρίου 1944, κατά τη διάρκεια της ημέρας, απαγορεύτηκε στην πόλη της Νάουσας η κυκλοφορία. Γερμανικές και ιταλικές περίπολοι διέτρεχαν την πόλη και το πυροβόλο όπλο, που βρίσκονταν στην ταράτσα του νοσοκομείου, πραγματοποιούσε ανά τακτά χρονικά διαστήματα εκφοβιστικές βολές προς άγνωστη κατεύθυνση. Την επόμενη ημέρα, 9 Σεπτεμβρίου 1944, κατά τις πρωινές ώρες, άρχισε η αποχώρηση της φρουράς της πόλης μαζί με τα εφόδιά της, με κατεύθυνση τον Σιδηροδρομικό Σταθμό, όπου εγκαταστάθηκε, αναμένοντας νεώτερη διαταγή. Κατά την αποχώρησή τους οι άνδρες της φρουράς ανατίναξαν το κλιμακοστάσιο του νοσοκομείου και του ναού του Αγίου Μηνά, ενώ ταυτόχρονα πυρπόλησαν το κτίριο του 1ου Δημοτικού Σχολείου.

Νωρίς το απόγευμα εισήλθαν στη Νάουσα τα πρώτα τμήματα του ΕΛΑΣ και της Εθνικής Πολιτοφυλακής, μαζί με Άγγλους αξιωματικούς της Βρετανικής Στρατιωτικής Αποστολής, καθώς και Άγγλοι κομάντος και σαμποτέρ. Ένα τμήμα του ΕΛΑΣ κινήθηκε και κατέλαβε θέσεις μάχης σε μικρή απόσταση από τον Σιδηροδρομικό Σταθμό με σκοπό να παρεμποδίσει τυχόν επάνοδο της γερμανικής φρουράς. Ο λαός της πόλης βγήκε στους δρόμους και υποδέχτηκε με ενθουσιασμό τους αντάρτες. Ακολούθησαν στην κεντρική πλατεία της πόλης ομιλίες από διάφορους ομιλητές για τη δράση του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ. Την επόμενη ημέρα, κι ενώ συνεχίζονταν οι πανηγυρισμοί, συγκροτήθηκαν τα όργανα της τοπικής Λαϊκής Αυτοδιοίκησης και της τοπικής Λαϊκής Δικαιοσύνης και εκλέχτηκε Δήμαρχος ο  Στέργιος Φετλής.

Στις αρχές Οκτωβρίου 1944 οι Γερμανοί και οι Έλληνες συνεργάτες τους επιτάχυναν τις προετοιμασίες της αποχώρησής τους από την Ελλάδα, καθώς οι Ρώσοι προέλαυναν με ταχύτητα προς το Βελιγράδι. Οι Γερμανοί, υπό τον φόβο να αποκοπεούν, διέταξαν την άμεση προώθηση όλων των γερμανικών τμημάτων προς τα βόρεια με όσο το δυνατόν λιγότερες απώλειες, ανατινάζοντας και καταστρέφοντας ταυτόχρονα δρόμους, σιδηροδρομικές γραμμές, βαγόνια, λιμάνια και κάθε είδους σημαντικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις.

Η απελευθέρωση της Νάουσας, δεν προκάλεσε κανέναν εφησυχασμό στις δυνάμεις του ΕΛΑΣ Βερμίου. Η δράση τους συνεχίστηκε με δολιοφθορές και ενέδρες τόσο εναντίον των Πουλικών που με έδρα την Κρύα Βρύση βιαιοπραγούσαν εναντίον του τοπικού πληθυσμού, όσο και εναντίον των Γερμανών. Έτσι, στις 6 Οκτωβρίου 1944, οι δύο λόχοι του 2ου Τάγματος, με επικεφαλής τον Κολλίντζα, αφού κινήθηκαν προς το χωριό Σταυρό Βέροιας, κατέλαβαν ενεδρευτικές θέσεις και περίμεναν την άφιξη γερμανικής φάλαγγας, η οποία κινούνταν από τη Βέροια με κατεύθυνση τη Θεσσαλονίκη. Η αναχώρηση της φάλαγγας αυτής αποτελούσε την έναρξη της αποχώρησης των Γερμανών από την πόλη της Βέροιας. Κατά τη διάρκεια της συμπλοκής που ακολούθησε, τραυματίστηκε ο Κολλίντζας, ο οποίος μεταφέρθηκε στη Νάουσα, όπου και ξεψύχησε. Η είδηση του θανάτου του μεταδόθηκε αστραπιαία από στόμα σε στόμα σε όλη την περιοχή. Στην κηδεία του, που έλαβε παλλαϊκό χαρακτήρα, παραβρέθηκαν όλοι οι υψηλόβαθμοι αξιωματικοί της Χ μεραρχίας του ΕΛΑΣ, ο Δήμαρχος της Νάουσας με το Δημοτικό Συμβούλιο, οι Πρόεδροι των Κοινοτήτων με τα Κοινοτικά τους Συμβούλια και πλήθος κόσμου, καθώς αναγνωρίστηκε η μεγάλη συμβολή του στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα της περιοχής της Νάουσας αλλά και της Μακεδονίας γενικότερα. Η μνήμη του διατηρείται ζωντανή μέχρι σήμερα και όλοι οι μεγαλύτεροι, όταν συζητούν για την αντίσταση, μνημονεύουν τον θρυλικό Κωνσταντίνο Κολλίντζα, τον «Καπετάν Κολοκοτρώνη», Διοικητή του 2ου Τάγματος του 16ου Συντάγματος ΕΛΑΣ Βερμίου!

Τιμή και δόξα αρμόζει σε όλους αυτούς, επώνυμους και ανώνυμους, τους αξιωματικούς και τους απλούς αντάρτες του ΕΛΑΣ, αλλά και απλούς πολίτες, άνδρες και γυναίκες, Ναουσαίους και μη,  ο κατάλογος είναι τεράστιος, οι οποίοι προέταξαν το συμφέρον της πατρίδας τους μπροστά στο προσωπικό συμφέρον τους και αγωνίστηκαν, δίνοντας ακόμη και τη ζωή τους, με ελάχιστα μέσα και σε τρομακτικά αντίξοες συνθήκες, για να ζούμε σήμερα εμείς ελεύθεροι.

 

 

Έχει διαβαστεί 293 φορές

Σχόλια

  • Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.
 
Παρακαλώ περιμένετε...

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.

Αναζήτηση

advertisement
advertisement
advertisement

Το βιβλιοχαρτοπωλείο «EΠΙΚΑΙΡΟ» κοντά σας με υπηρεσία Delivery!

advertisement

Η ταβέρνα "Πλάτανος" τώρα κοντά σας και με Delivery!

advertisement
advertisement
advertisement
advertisement

Το βιβλιοχαρτοπωλείο «ΗΛΙΟΤΡΟΠΙΟ» κοντά σας με υπηρεσία Delivery!

advertisement

Συνέντευξη με την πρέσβειρα της Κούβας Zelmys María Domínguez Cortina

«Η Εθνική Αντίσταση στη Βέροια: Ένα οδοιπορικό στους δρόμους της πόλης μας και στη ιστορία της χώρας μας»

«Άτιμη Ασφαλιστική»

advertisement
advertisement
advertisement
advertisement
advertisement
advertisement
advertisement
advertisement

Ο Καιρός στη Βέροια



Ο καιρός τώρα

Κυρίως καθαρός
Κυρίως καθαρός
Θερμοκρασία 19 °C
Άνεμος ΔΒΔ 2-4 μποφόρ

Κυριακή, 16 Μαϊου

Περιοδικά σύννεφα
Περιοδικά σύννεφα
Θερμοκρασία 14 ως 24 °C
Άνεμος Δ 1-4 μποφόρ

Δευτέρα, 17 Μαϊου

Κυρίως λιακάδα
Κυρίως λιακάδα
Θερμοκρασία 17 ως 27 °C
Άνεμος ΝΔ 1-2 μποφόρ

Ποιός είναι online

Έχουμε online 408 επισκέπτες και 0 μέλη.