Του Αλέκου Χατζηκώστα *

Τις μέρες των γιορτών αυξάνει η συζήτηση για τη σημασία που συνοδεύεται και από πράξεις για την ανάγκη φιλανθρωπίας.

Ας δούμε τι έγραφε πριν περίπου μισό αιώνα για το ζήτημα αυτό ο μεγάλος Δάσκαλος Δημήτρης Γλυνός που διατηρούν την επικαιρότητά τους:

«…Μέσα σ’ αυτή τη φοβερή στιγμή της παγκόσμιας κρίσης πλήθυνε το κακό, που ήτανε πάντα πολύ, μεγάλωσε η αθλιότητα των απαθλιωμένων ανθρώπων. Ο εργάτης, ο φτωχός αγρότης, ο μικροεπαγγελματίας, ο υπάλληλος ζούνε μέσα σε μια αδιάκοπη αγωνία ….

… Απέναντι στην απέραντη τούτη τραγωδία, η βοήθεια που η επίσημη και ιδιωτική φιλανθρωπία καταπιάνεται να δώσει δεν είναι ούτε σα σταγόνα νερού σε φλογισμένο καμίνι. Τα ελατήριά της άλλως τε δεν είναι καθαρά. Για να υπάρχει της χρειάζεται να υπάρχουνε θύματα.

Ο φτωχός εργαζόμενος λαός που είναι το θύμα, και τα παιδιά που είναι διπλά θύματα, πρέπει να ζητήσουνε και να βρούνε τη βοήθεια και την απολύτρωση από τον ίδιο τον εαυτό τους. Δεν πρέπει να περιμένουν τη σωτηρία τους από την άλλη πλευρά.

Και του πιο αδύνατου η δύναμη διπλασιάζεται, όταν ενώσει τη λιγοστή του μπόρεση με την προσπάθεια των συντρόφων του …. απάνω από τα κόμματα και κάθε πολιτική διαίρεση. Αλληλεγγύη και ενότητα ….

Μα και το πιο μικρό βήμα που μπορεί να γίνει απάνω σε τούτο το σωστό δρόμο, θα έχει τεράστια σημασία. Γιατί θα ξυπνήσει τη συνείδηση του σκοτεινού δρόμου σε χιλιάδες χιλιάδων ανθρώπους…».

(Δημήτρης Γληνός, «Επιστολή για τη φιλανθρωπία και την αλληλεγγύη», Νέοι Πρωτοπόροι, τ. Νοε.-Δεκ. 1932).

Είναι γεγονός ότι όσο μεγαλώνει η φτώχεια των πολλών τόσο θα εμφανίζεται ως «φάρμακο» η φιλανθρωπία. Κάνοντας λόγο για τη φιλανθρωπία- μέσω π.χ διαφόρων δωρεών-  διαφόρων μεγαλοεπιχειρηματιών θα λέγαμε ότι οι δωρεές αποτελούν το άλλοθι και το «αντάλλαγμα» των καπιταλιστών για να συνεχίζουν και να αυξάνουν την εκμετάλλευση των εργαζομένων, να εμπορευματοποιούν τις λαϊκές ανάγκες, να ρίχνουν τους λαούς στους ιμπεριαλιστικούς πολέμους που δημιουργεί ο ανταγωνισμός μεταξύ τους. Να συνεχίσουν, δηλαδή, να δημιουργούν τις αιτίες ανάπτυξης ή επιδείνωσης των προβλημάτων των λαϊκών στρωμάτων.

Ένα μέρος της "άλλης Ελλάδας" - της Ελλάδας της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού - επιχειρεί να "χορτάσει ζωή" στα ψίχουλα της ελεημοσύνης και της φιλανθρωπίας.

Αναζητεί "χείραν βοηθείας" στο συνάνθρωπο, απεμπολώντας το δικαίωμα στον αγώνα για την εξασφάλιση της ατομικής και κοινωνικής αξιοπρέπειας.

Μια απεμπόληση που εκμεταλλεύονται διάφοροι «απατεώνες».

Εν πρώτοις, οι "χρυσοκάνθαροι" της οικονομικής ολιγαρχίας για να εμφανιστούν ως ελεήμονες φιλάνθρωποι, ξεπλένοντας κρίματα και αμαρτήματά τους, κρατώντας, ταυτόχρονα, αλώβητα τα πολλά και άνομα κέρδη τους. Και θυμίζουν τους συνδαιτυμόνες της Αγίας Γραφής, που επέτρεπαν στον Λάζαρο να τρώει ψίχουλα που έπεφταν από το τραπέζι τους και να ονειρεύεται τη "βασιλείαν των ουρανών".

Υστερα, οι υπάλληλοί τους στα ΜΜΕ, που για να εξασφαλίσουν το δικό τους "παντεσπάνι" προσφέρουν "μουχλιασμένα καρβέλια", μέσω των παραμορφωτικών φακών της οθόνης και της γλυκιάς φωνής του μικροφώνου.

Και τέλος, οι πολιτικοί υπάλληλοί τους για να εξασφαλίσουν κομματική πελατεία, διαιωνίζοντας το καθεστώς μιας "πολιτείας της εκμετάλλευσης και της ελεημοσύνης".

Η άρχουσα τάξη μέσα από τις διάφορες θεωρίες και ιδεολογήματα, (περί εθελοντισμού, κοινωνία αλληλεγγύης, κοινωνία συνοχής, περί ευθύνης πολιτών), θέλει πρώτα απ’ όλα να συγκαλύψει τον ταξικό χαρακτήρα του συστήματος και τις δικές της ευθύνες για τα τεράστια κοινωνικά προβλήματα που βιώνουν η εργατική τάξη και τα λαϊκά στρώματα, και ιδιαίτερα ορισμένες κοινωνικές ομάδες, όπως ηλικιωμένοι, ανάπηροι, χρόνια πάσχοντες, άνεργοι κλπ. Μέσω του εθελοντισμού η άρχουσα τάξη προσπαθεί να δημιουργήσει συνενόχους για τα μεγάλα κοινωνικά προβλήματα που βιώνουν οι εργαζόμενοι, να αμβλύνει συνειδήσεις, να δημιουργήσει υποταγμένους και συμβιβασμένους ανθρώπους, ενσωματωμένους στο σύστημα. Πάνω απ΄ όλα θέλει να πάρει όλα τα αναγκαία μέτρα για να προλάβει την όξυνση των ταξικών αντιθέσεων, που αντικειμενικά γεννά η φιλομονοπωλιακή πολιτική των αναδιαρθρώσεων και θα μεγαλώνουν όσο προχωρά στη ζωή αυτή η πολιτική, μαζί με τη δυσαρέσκεια των λαϊκών μαζών. Ενα από αυτά τα μέτρα είναι και η προώθηση του εθελοντισμού ως υποκατάστατο της συρρίκνωσης έως κατάργησης της κρατικής πολιτικής κοινωνικών παροχών, ακόμη και αυτών των πενιχρών που υπήρχαν έως τώρα.

Φυσικά και είμαστε υπέρ της εθελοντικής δράσης και προσφοράς που υπηρετεί τα συμφέροντα των λαϊκών δυνάμεων. Υπέρ της συμπαράστασης, της αλληλεγγύης της εργατικής τάξης και των άλλων λαϊκών στρωμάτων προς τους δεινοπαθούντες συναδέλφους τους και τις οικογένειές τους, χωρίς καμιά προσδοκία ατομικής ωφέλειας ή ανταπόδοσης της βοήθειας, παρά με μοναδικό γνώμονα το ταξικό συμφέρον και την ταξική αλληλεγγύη.

Και η θέση αυτή έρχεται σε αντίθεση με την υποκριτική «προσφορά» των μεγαλοαστών «φιλάνθρωπων», επίσης, με τον «επαγγελματικό» εθελοντισμό δηλαδή με τη μαύρη, απλήρωτη εργασία που αναγκάζει τους εργαζόμενους-ανέργους να «προσφέρουν», κυρίως τους νέους και τις γυναίκες και για να αντικαταστήσουν την κρατική κοινωνική πολιτική.

Ευτυχώς, όμως, που το μεγαλύτερο μέρος αυτής της "άλλης Ελλάδας" βρίσκει άλλους τρόπους να ξεφύγει απ' τη "μοίρα" του και ν' αλλάξει το "ριζικό" του. Δε ζητιανεύει ζωή στα φανάρια, στα συσσίτια, στα χαγιάτια, στα στούντιο, στα σαλόνια και στα γραφεία, αλλά τη διεκδικεί στους δρόμους του αγώνα.

Εκεί, όπου η ζωή είναι απαίτηση κι όχι έκκληση. Η κοινωνική αλληλεγγύη δεν είναι ετεροβαρής και ύποπτη, αλλά ισότιμη κι αποτελεσματική.

Ο κοινωνικός ορίζοντας ξεκαθαρίζει και κάποιοι συνάνθρωποι διακρίνονται ως συναγωνιστές και μερικοί άλλοι ως αντίπαλοι. Χτίζεται το μέλλον και δε "μερεμετίζεται" το παρόν.

Εκεί, όπου, αργά ή γρήγορα, θα συναντηθούν με τους "ορθοστατούντες και ορθοβαδίζοντες" και οι "προσκυνημένοι", για ν' ανοίξουν, όλοι μαζί, τους δρόμους του μέλλοντος, παραμερίζοντας στο διάβα τους, τους "ελεήμονες και φιλάνθρωπους"!

* Δημοσιογράφος-συγγραφέας

πρώτη δημοσίευση εφημερίδα ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ της Μαγνησίας

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.