Η ιδεολογική «χρήση» της Αμφίπολης

Γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης, υποψήφιος διδάκτορας ΑΠΘ

«Το κτίριο τα δωμάτια οι χώροι υποδοχής δε λένε τίποτε όπως και τα παλιά σου ρούχα. Όμως, όλα μαζί αναπαλαιώνουν το ξενοδοχείο». (Γιάννης Βαρβέρης, ‘Αναπαλαίωση’, Συλλογή ‘Βαθέος Γήρατος’, 2011).

Οι αρχαιολογικές έρευνες στην Αμφίπολη μονοπώλησαν τα ‘φώτα’ της επικαιρότητας όλο το προηγούμενο χρονικό διάστημα. Η επίσκεψη του πρωθυπουργού της χώρας στην Αμφίπολη νοείται ως σημείο –τομή του ευρύτερου δημοσιογραφικού ενδιαφέροντος. Το γενικότερο αρχαιολογικό πρόταγμα συμφύθηκε οργανικά με την βασική στόχευση της δικομματικής συγκυβέρνησης (Ν.Δ& ΠΑΣΟΚ): η βασική στόχευση ουσιαστικά ισοδυναμεί με την επιδίωξη λειτουργίας της Αμφίπολης ως «χώρου» παραγωγής ιδεολογίας και «κυριαρχικής» πολιτικής, μίας πολιτικής που, πέρα και πάνω από ταξικές εγκλήσεις και ιεραρχήσεις, συσπειρώνει και «ενώνει» το εθνικό «όλον». Στην προκειμένη περίπτωση αναδύεται μία μορφή προσίδιας ιδεολογικής λειτουργίας και «χρήσης» της Αμφίπολης και της αρχαιολογικής-επιστημονικής έρευνας.  

Κάθε καινούργια ανακάλυψη, κάθε νέο αρχαιολογικό εύρημα «φιλτράρονταν» και διαμεσολαβούνταν στον «άμεσο» χώρο του κοινωνικού, κύρια μέσω της παρουσίας και λειτουργίας των δημοσιογραφικών-ιδεολογικών μηχανισμών του κράτους. Με αυτόν τον τρόπο, όλα τα κόμματα επεδίωξαν να μετατοπίσουν το πεδίο της ανάλυσης και της δράσης προς την κατεύθυνση της συγκεκριμένης ανάλυσης της συγκεκριμένης αρχαιολογικής κατάστασης, κάτι που συνέβαλλε στην «μερική» (και «μικρή) άρση των δεδομένων όρων ανάλυσης του κοινωνικού και πολιτικού γίγνεσθαι.

 Το υπουργείο Πολιτισμού συγκρότησε και δημοσιογραφική ομάδα η οποία προέβαινε στην «εκλαϊκευτική» ανάλυση των δεδομένων όρων συγκρότησης της αρχαιολογικής-επιστημονικής έρευνας. Τα μεγάλα ΜΜΕ, δρώντας στο πεδίο της «αναβίωσης» ενός εθνικού «μεγαλείου» έτειναν να ενσωματώσουν οργανικά την βασική στόχευση της δικομματικής συγκυβέρνησης, ήτοι να νοηματοδοτούν την Αμφίπολη ως «χώρο» παραγωγής και έγκλησης ιδεολογίας και πολιτικής. Και η συγκεκριμένη ιδεολογία δύναται να συμβάλλει στην «ανασυγκρότηση» της αστικής-ιδεολογικής κυριαρχίας, μετατοπίζοντας δομικά τον τρόπο εκφοράς της.

Το αρχαιολογικό σημαίνον της Αμφίπολης ανανοηματοδότησε τους όρους εκφοράς και άρθρωσης της αστικής ιδεολογίας, καθότι σε συγκεκριμένες (και στη συγκεκριμένη) «υποπεριόδους» της «κρισιακής» εγκάρσιας τομής και ρήξης η ιδεολογική κυριαρχία του άρχοντος αστικού συγκροτήματος εξουσίας αδυνατούσε να αναπαραχθεί και να «διευρυνθεί ολικά».

 Η ιδεολογική διαχείριση και ρύθμιση των αρχαιολογικών «ροών» κινήθηκε πάνω στον άξονα της δομικής «εθνικής» σύγκλισης, εκεί όπου αίρεται το κοινωνικό, ταξικό και εισοδηματικό χάσμα και επικρατούν οι προσίδιες μορφές μίας αδιατάρακτης «εθνικής» συνέχειας και ενός «εθνικού μεγαλείου» που αναδεικνύονται μέσα από τα ευρήματα της αρχαιολογικής σκαπάνης. Η Αμφίπολη είναι ο συμβολικός όσο και πραγματικός τόπος παραγωγής μίας «αφετηριακής» και συνάμα «συγκροτησιακής» ιδεολογίας που διαμεσολαβείται και εγκιβωτίζεται στο «χώρο» του κοινωνικού «όλου». Έτσι, οι κοινωνικές τάξεις δεν «συγκροτούνται» ως αποκλίνουσες κοινωνικές συσσωματώσεις αλλά ως συγκλίνουσες μορφές που «ενοποιούνται» συμβολικά στο χώρο της Αμφίπολης, εκεί όπου η ταυτότητα του νεκρού (και η αποκάλυψη της) «διαρρηγνύει» τον τύπο μίας κοινωνικής και ταξικής  συγκρότησης και «ασυνέχειας».

«Αν οι ΙΜΚ (σ.σ: Ιδεολογικοί Μηχανισμοί του Κράτους) «λειτουργούν» με κυρίαρχο στοιχείο την ιδεολογία, τότε αυτό που ενοποιεί την ποικιλομορφία τους, είναι η ίδια τους η λειτουργία, στο μέτρο που η ιδεολογία, με την οποία λειτουργούν κατά κύριο λόγο, είναι, παρά τις αντιφάσεις της, σχετικά ενιαία κάτω από την κυριαρχική ιδεολογία, που είναι η ιδεολογία των «κυρίαρχων τάξεων».[1]

Ο «χώρος» της Αμφίπολης «ενοποιεί» τα αντιτιθέμενα κοινωνικά και ταξικά συμφέροντα, που, σε μία διαδικασία αντίστροφης κοινωνικής, πολιτικής και ιδεολογικής φοράς, δεν αποκρυσταλλώνονται στο πεδίο του κοινωνικού, αλλά αντιθέτως «ενοποιούνται» ως συστατικά στοιχεία στο συμβολικό χώρο της Αμφίπολης. Οι ιδεολογικοί-δημοσιογραφικοί μηχανισμοί του κράτους, πέρα και πάνω από την «ποικιλομορφία» τους, αναπαράγουν μορφές της κυρίαρχης ιδεολογίας.

 Στην περίπτωση της Αμφίπολης, επαναχαράσσουν τα όρια της κυρίαρχης ιδεολογίας, καθότι  αποκρύπτουν  την λειτουργία των αντιτιθέμενων κοινωνικών συσσωματώσεων και συμφερόντων, ενώ, την ίδια στιγμή, «απεδαφικοποιούν» τις συνέπειες της βαθιάς και πολυεπίπεδης οικονομικής-καπιταλιστικής κρίσης. Το «εθνικό μεγαλείο» που αναδύθηκε επισκίασε την «πεζή» κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα και «κανονικότητα». Ο λόγος μετασχηματίστηκε σε πράξη, σε απτό νόημα μίας κυριαρχικής ιδεολογικής έγκλησης που στην περίπτωση της Αμφίπολης προσέλαβε «εθνικά» χαρακτηριστικά.

 Το άρχον συγκρότημα εξουσίας που δυσκολεύεται να ρυθμίσει ιδεολογικά το όλο Μνημονιακό πλαίσιο διαχείρισης της οικονομικής-καπιταλιστικής κρίσης, «εμπλουτίστηκε» και «εμβαπτίστηκε» συνάμα στα νάματα μίας πορείας εθνικής «αναγέννησης» που αφετηριακά και συμβολικά εκκινεί από τον αρχαιολογικό χώρο στην Αμφίπολη Σερρών. Ο δημοσιογραφικός λόγος, έχοντας ως πρόσχημα την «σημαντικότητα» των αρχαιολογικών εξελίξεων και γεγονότων «επικάλυψε» την νηφάλια επιστημονική προσέγγιση που είναι τόσο απαραίτητη για την διαλεύκανση του αρχαιολογικού «μυστηρίου» που κρύβεται στην Αμφίπολη.

 Η Αμφίπολη ως  «χώρος» δράσης παρήγε ιδεολογικές  εγκλήσεις που ανασυγκροτούν το όλο πλαίσιο της κυρίαρχης ιδεολογίας. Η ιδεολογική χρήση της κατέδειξε τον ρόλο των ιδεολογικών μηχανισμών του κράτους ως τύποις  «συλλογικών διανοουμένων» που αναδιέταξαν και «εγχάραξαν» το πλαίσιο της κυρίαρχης ιδεολογίας, αναζητώντας μία «νέα» νομιμοποιητική βάση.

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.

Προηγούμενο άρθρο

Μορφές κατασταλτικής βίας.

Επόμενο άρθρο

Ας σταματήσουν οι υπερβολές!