Συνέδριο «Economist»: Κρίσεις και αβεβαιότητα η «νέα κανονικότητα»

Γύρω από την κοινή παραδοχή ότι η διεθνής οικονομία έχει εισέλθει σε μια εποχή διαρκούς αστάθειας, όπου οι πόλεμοι, οι γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις, οι διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού και η ενεργειακή αβεβαιότητα παύουν να αντιμετωπίζονται ως έκτακτα γεγονότα και μετατρέπονται σε μόνιμα χαρακτηριστικά του σύγχρονου καπιταλισμού, κινήθηκαν οι παρεμβάσεις των εκπροσώπων κυβερνήσεων, επιχειρηματικών ομίλων και άλλων επιτελείων του κεφαλαίου στο 30ό Annual Government Roundtable του «Economist», που πραγματοποιήθηκε χθες και προχθές στο Λαγονήσι, επιβεβαιώνοντας ότι οι ανταγωνισμοί στο σάπιο καπιταλιστικό σύστημα έχουν περάσει σε ανεπίστρεπτη φάση πολεμικής αναμέτρησης και κρίσεων.

Χαρακτηριστική η τοποθέτηση του εφοπλιστή Βαγγέλη Μαρινάκη, ο οποίος περιέγραψε τα τελευταία έξι χρόνια ως μια αλληλουχία «πρωτοφανών» κρίσεων. Κατά την εκτίμησή του, οι συνεχείς αυτές αναταράξεις αναβαθμίζουν ακόμη περισσότερο τη στρατηγική σημασία της ναυτιλίας και ιδιαίτερα της μεταφοράς ενεργειακών πόρων.

Στο επίκεντρο εξάλλου των συζητήσεων βρέθηκε η πρότασή του για την επιβολή τέλους διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ με αντάλλαγμα την ελεύθερη και ασφαλή ναυσιπλοΐα, μια ιδέα που, όπως είπε, έχει ήδη διατυπώσει επισήμως προς την αμερικανική κυβέρνηση. Πέρα από το επιχείρημα ότι η «λύση» αυτή θα είναι πιο φτηνή για τους εφοπλιστές αντί της πληρωμής των επιπλέον ασφάλιστρων πολεμικού κινδύνου για τα πλοία τους, ο Ελληνας εφοπλιστής υποστήριξε πως «όταν υπάρχει ελεύθερη ναυσιπλοΐα, μπορεί να μαίνονται πόλεμοι για χρόνια χωρίς να διακόπτεται η λειτουργία της παγκόσμιας οικονομίας».

Ο ίδιος πρόσθεσε πως το ποσό των χρημάτων από αυτά τα τέλη διέλευσης θα μπορούσε να μοιραστεί, μεταξύ των χωρών του αραβικού κόσμου που έχουν υποστεί ζημιές από τον πόλεμο, του Ιράν και των ΗΠΑ «για όλα αυτά τα τεράστια έξοδα αυτής της πολεμικής επιχείρησης».

Στο ίδιο πνεύμα και η πρόεδρος της Navios Maritime Partners, Αγγελική Φράγκου, η οποία υποστήριξε ότι η ναυτιλία λειτουργεί πλέον σε ένα περιβάλλον όπου η αβεβαιότητα αποτελεί τη μόνη βεβαιότητα. Οπως ανέφερε χαρακτηριστικά, ο κλάδος γνωρίζει ότι οι επόμενες κρίσεις θα έρθουν, χωρίς όμως να μπορεί να προβλέψει πότε θα εκδηλωθούν.

Η Ενέργεια ως εργαλείο ισχύος

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον οξυμένων ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών, όπου η μία κρίση διαδέχεται την άλλη, η Ενέργεια αναδεικνύεται σε έναν βασικό μοχλό γεωπολιτικής ισχύος. Στις παρεμβάσεις του συνεδρίου, η ενεργειακή ασφάλεια συνδέθηκε άμεσα με την εθνική ασφάλεια, τη στρατηγική αυτονομία, τις διεθνείς συμμαχίες και την αναδιάταξη των εμπορικών διαδρόμων, επιβεβαιώνοντας ότι ο έλεγχος των ενεργειακών ροών αποτελεί πλέον κρίσιμο στοιχείο των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών.

Ο Τζέφρι Πάιατ, πρώην υφυπουργός για τους Ενεργειακούς Πόρους του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ και πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στην Ουκρανία και την Ελλάδα, χαρακτήρισε την ενεργειακή αβεβαιότητα «τη νέα κανονικότητα». Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στα Στενά του Ορμούζ, σημειώνοντας ότι οι εξελίξεις έδωσαν στο Ιράν έναν μοχλό πίεσης που μέχρι πρότινος δεν διέθετε, τον έλεγχο ενός θαλάσσιου περάσματος από το οποίο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, παρουσιάζοντας την Ανατολική Μεσόγειο ως πυλώνα της νέας ευρωπαϊκής ενεργειακής αρχιτεκτονικής. Σύμφωνα με τον ίδιο, έργα όπως ο Κάθετος Διάδρομος, οι νέες διασυνδέσεις με την Αίγυπτο και την Κύπρο, αλλά και η αξιοποίηση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην περιοχή αποτελούν στοιχεία μιας ευρύτερης στρατηγικής που συνδυάζει την ενεργειακή «ασφάλεια» με τη «γεωπολιτική σταθερότητα» και τη στενότερη ευρωατλαντική συνεργασία.

Την ίδια αντίληψη εξέφρασε και η Αμερικανίδα πρέσβειρα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, η οποία συνέδεσε ευθέως την ενεργειακή πολιτική με τη στρατηγική συνεργασία Ελλάδας και ΗΠΑ. Οπως υποστήριξε, η Ελλάδα μετατρέπεται σε βασική πύλη για τη διοχέτευση αμερικανικού LNG προς την Ανατολική Ευρώπη, παρουσιάζοντας τις σχετικές επενδύσεις ως στοιχείο μιας ευρύτερης οικονομικής και γεωπολιτικής σύμπραξης.

Υποδομές για τις ανάγκες της πολεμικής οικονομίας

Η στροφή προς την πολεμική οικονομία αντανακλάται και στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται πλέον οι κρίσιμες υποδομές. Λιμάνια, σιδηροδρομικά δίκτυα, οδικοί άξονες, ενεργειακοί αγωγοί και εγκαταστάσεις αποθήκευσης δεν παρουσιάστηκαν μόνο ως έργα που συμβάλλουν στην κερδοφορία των επιχειρηματικών ομίλων, αλλά ως κρίσιμα στοιχεία των ευρωατλαντικών στρατιωτικών σχεδιασμών.

Χαρακτηριστική η παρέμβαση του Επιτρόπου Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού της ΕΕ, Απόστολου Τζιτζικώστα, ο οποίος υποστήριξε ότι η συνδεσιμότητα αποτελεί θεμέλιο όχι μόνο της οικονομικής ανάπτυξης αλλά και της ευρωπαϊκής «ασφάλειας», παρουσιάζοντας τον σχεδιασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για τη «στρατιωτική Σένγκεν», με επενδύσεις ύψους 100 δισ. ευρώ σε δρόμους, σιδηροδρόμους, γέφυρες, σήραγγες και λιμάνια, με στόχο οι υποδομές αυτές να χρησιμοποιούνται για στρατιωτικούς σκοπούς.

Η ίδια λογική διαπέρασε τις τοποθετήσεις για την Ανατολική Μεσόγειο. Η Κ. Γκίλφοϊλ χαρακτήρισε την Αλεξανδρούπολη «μεγάλη πύλη του ΝΑΤΟ», αναφέρθηκε στη Σούδα ως σημείο στενής επιχειρησιακής συνεργασίας Ελλάδας και ΗΠΑ και υπογράμμισε ότι η ενίσχυση της πρόσβασης σε λιμένες, η επέκταση των κοινών ασκήσεων και οι νέες επενδύσεις στις υποδομές αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της διμερούς στρατηγικής σχέσης. Παράλληλα, συνέδεσε άμεσα την αμυντική συνεργασία με τις ενεργειακές συμφωνίες για την προμήθεια αμερικανικού LNG, τις επενδύσεις σε υποδομές και τη νέα συνεργασία στους τομείς της τεχνητής νοημοσύνης, των κρίσιμων ορυκτών και των ημιαγωγών.

Ο πρώην πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ, υποστήριξε ότι η παγκόσμια ισορροπία μεταβάλλεται ραγδαία εξαιτίας της όξυνσης του ανταγωνισμού μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, της αύξησης των στρατιωτικών συγκρούσεων και της ανάδειξης νέων πεδίων αντιπαράθεσης, όπως οι πρώτες ύλες, τα δεδομένα και η τεχνητή νοημοσύνη. Παράλληλα, ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας Ενρίκο Λέτα επισήμανε ότι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αποτελεί προϋπόθεση για να μπορέσει η ΕΕ να ανταγωνιστεί οικονομικά τις ΗΠΑ και την Κίνα σε μια εποχή έντονου διεθνούς ανταγωνισμού.

Χαρακτηριστική μέσα σε αυτό το πλαίσιο και η τοποθέτηση του Αμερικανού βουλευτή και προέδρου της υποεπιτροπής Εμπορίου και Βιομηχανίας των ΗΠΑ, Γκας Μπιλιράκη, που χαρακτήρισε την Ελλάδα, μαζί με την Κύπρο και το Ισραήλ, «πυλώνα σταθερότητας» στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ συνέδεσε τη σημασία της περιοχής με την ανάσχεση της επιρροής της Κίνας και του Ιράν και με την ανάπτυξη του οικονομικού διαδρόμου Ινδίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης (IMEC).

(Αναδημοσίευση από τον «Ριζοσπάστη»)

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.

Επόμενο άρθρο

Δύο συλλήψεις και ένα ένταλμα για τον φονικό εμπρησμό στη «Marfin»