Επιταχύνονται τα παζάρια ΗΠΑ και Ιράν για έναν προσωρινό και αβέβαιο συμβιβασμό, ενώ παραμένουν οι αιτίες που τροφοδοτούν την σύγκρουση

Οι ΗΠΑ και το Ιράν επιβεβαιώνουν ότι βρίσκονται στην τελική ευθεία για την υπογραφή ενός «μνημονίου κατανόησης» (MoU), που θα οδηγήσει σε εναν προσωρινό και εξαιρετικά αβέβαιο συμβιβασμό, την ώρα που παραμένουν στο ακέραιο όλες οι αιτίες που τροφοδοτούν την ιμπεριαλιστική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή – από τον έλεγχο των ενεργειακών δρόμων και τα πυρηνικά προγράμματα μέχρι τη σφαγή των λαών της Παλαιστίνης, του Λιβάνου και της Συρίας από το ισραηλινό κράτος-δολοφόνο και την διαμάχη για την περιφερειακή ηγεμονία. 

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε χαρακτηριστικά την αργά χθες ότι μια συμφωνία με τις ΗΠΑ «δεν ήταν ποτέ πιο κοντά». Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αναδημοσίευσε άμεσα την ανάρτηση, ενώ ανώτατος αξιωματούχος των ΗΠΑ εκτίμησε σε 80-85% την πιθανότητα οριστικοποίησης του κειμένου μέσα στις «επόμενες ημέρες». Το Πακιστάν και η Ελβετία, ως μεσολαβητές, επιβεβαιώνουν ότι βρίσκονται σε διαρκή επαφή, με τον Ελβετό υπουργό Εξωτερικών να προσφέρεται ήδη να φιλοξενήσει την τελετή υπογραφής.

Ωστόσο, ακόμη κι αν η συμφωνία υπογραφεί, η εμπειρία από την πρόσφατη εκεχειρία, που συνοδεύτηκε από στρατιωτικές συγκρούσεις, δείχνει πως τίποτε δεν αποκλείει το ενδεχόμενο η νέα συμφωνία να οδηγήσει στην ίδια κατάσταση με εύθραυστη εκεχειρία, αμοιβαίες κατηγορίες για παραβιάσεις και τελικά επιστροφή στις εχθροπραξίες.

Διαφορετικές εκδοχές

Είναι ξεκάθαρο εξάλλου ότι σημείο τριβής θα αποτελεί ακόμη και η ίδια η ερμηνεία της συμφωνίας, με τις δύο πλευρές να δίνουν ήδη διαφορετικές εκδοχές. Η ιρανική πλευρά δηλώνει ότι είχε βγει ισχυρότερη από τη σύγκρουση με τον Αραγτσί να δηλώνει χαρακτηριστικά ότι «η καλύτερη στιγμή για να τερματίσεις έναν πόλεμο είναι όταν έχεις το πάνω χέρι – είμαστε πραγματικά νικητές».

Σύμφωνα με την ιρανική εκδοχή, το μνημόνιο κατανόησης περιλαμβάνει τη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ από Ιράν και Ομάν, με επιβολή τελών διέλευσης («υπηρεσιών»), άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, υποχρέωση του Ισραήλ να αποχωρήσει από τον Λίβανο, τη Συρία, τη Γάζα και τη βόρεια Δυτική Όχθη και αναβολή του πυρηνικού ζητήματος για δεύτερη φάση διαπραγματεύσεων – με την Τεχεράνη να τονίζει ότι δεν αποδέχεται καμία υποχώρηση επί του προγράμματος εμπλουτισμού.

Ο Αραγκτσί ανέφερε ότι το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας έχει «υπέρμαχους και αντιπάλους» του κειμένου, αλλά η τελική απόφαση θα είναι συλλογική – υπό τον Ανώτατο Ηγέτη, ο οποίος φέρεται «ικανοποιημένος».

Από την άλλη πλευρά, σύμφωνα με αμερικανικούς αξιωματούχους, η συμφωνία προβλέπει ότι το Ιράν θα ανοίξει ξανά το Ορμούζ, ενώ οι ΗΠΑ θα άρουν άμεσα τον ναυτικό αποκλεισμό που είχαν επιβάλει στην ιρανική ναυτιλία. Θα ακολουθήσει 60ήμερη περίοδος εντατικών διαπραγματεύσεων, με κεντρικό θέμα το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν και στόχος την πλήρη καταστροφή του υλικού επί τόπου και η απομάκρυνσή του από το Ιράν. Ο ακριβής τρόπος υλοποίησης θα καθοριστεί στις διαπραγματεύσεις. Η άρση κυρώσεων και αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων θα γίνει σταδιακά και μόνο αφού επαληθευτεί η υλοποίηση των συμφωνημένων βημάτων, ενώ το Ιράν θα πρέπει «να σταματήσει τη χρηματοδότηση και υποστήριξη ομάδων όπως η Χεζμπολάχ και άλλων πληρεξουσίων στην περιοχή».

Από την πλευρά του το Ισραήλ απορρίπτει το ενδεχόμενο να σταματήσει τις δολοφονικές του επιθέσεις. Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς δήλωσε ότι «το Ισραήλ δεν θα αποχωρήσει από τις ζώνες ασφαλείας σε Λίβανο, Συρία, Γάζα και βόρεια Δυτική Όχθη». Δηλώνει, μάλιστα, ότι αναμένει από τον Τραμπ να πιέσει το Ιράν να εγκαταλείψει τα πυραυλικά του οπλοστάσια και την υποστήριξη προς περιφερειακούς συμμάχους.

Να σημειωθεί τέλος ότι οι συγκρούσεις δεν έχουν σταματήσει ούτε τώρα, ένα βήμα πριν την φημολογούμενη συμφωνία. Η αμερικανική στρατιωτική διοίκηση (CENTCOM) ανέφερε νωρίτερα σήμερα ότι οι αμερικανικές δυνάμεις κατέρριψαν, τις τελευταίες ώρες, «πολλαπλά μη επανδρωμένα αεροσκάφη μονής κατεύθυνσης» που εκτοξεύτηκαν από το Ιράν σε «μια προσπάθεια να χτυπήσουν εμπορικά πλοία που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ». «Ο διεθνής εμπορικός διάδρομος παραμένει ανοιχτός για διαμετακόμιση», πρόσθεσε η CENTCOM.