Του Αλέκου Χατζηκώστα

Κυκλοφόρησε πρόσφατα- σε μία καλαίσθητη έκδοση («ατέχνως»)- το εκτενές διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη «Οι χαλασοχώρηδες».

Το διήγημα αυτό γράφτηκε πριν από τις εκλογές του 1892 και δημοσιεύτηκε σε συνέχειες  στη εφημερίδα «Ακρόπολις» (12-22 Αυγούστου 1892). Τις εκλογές του 1892 θα κερδίσει ο Χαρίλαος Τρικούπης, αλλά έναν χρόνο αργότερα η Ελλάδα θα κηρύξει πτώχευση!

Πρόκειται για μία ενδιαφέρουσα πολιτική σάτιρα που μπορεί φαινομενικά θα λέγαμε ν’ αφορά την τότε εποχή, όμως έχει στοιχεία που συναντάμε ακόμη και στις σύγχρονες προεκλογικές καμπάνιες των αστικών κομμάτων.

Διακρίνεται ο συγγραφέας για την οξυδέρκεια των εκτιμήσεων, το χιούμορ και τη λεπτή ειρωνεία που το μετατρέπουν σε ένα ιδιαίτερα ευχάριστα λογοτεχνικό ανάγνωσμα. Η γλώσσα που χρησιμοποιεί, μπορεί να «δυσκολεύει» τις νεότερες ηλικίες που δεν «πρόλαβαν» την καθαρεύουσα στην εκπαίδευση, όμως είναι ιδιαίτερα γοητευτική που δίνει ολοζώντανες εικόνες γεγονότων, τοπίων, ανθρώπινων σχέσεων κ.α.

Ιδιαίτερη καυστική και καίρια είναι η κριτική που ασκεί στο ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα: «…Η πλουτοκρατία ήτο, είναι και θα είναι ο μόνιμος άρχων του κόσμου, ο διαρκής Αντίχριστος. Αύτη γεννά την αδικίαν, αύτη τρέφει την κακουργίαν, αύτη φθείρει σώματα και ψυχάς. Αύτη παράγει την κοινωνικήν σηπεδόνα. Αύτη καταστρέφει κοινωνίας νεοπαγείς...»

Γλαφυρή η περιγραφή των χαρακτηριστικών αστών πολιτικών, τονίζοντας ότι για να επιθυμήσεις να γίνεις βουλευτής και να υπηρετήσεις το έθνος, πρέπει να είσαι χορτάτος. «Η φιλοδοξία είναι νόσος των χορτάτων ενώ η λαιμαργία των πεινασμένων το νόσημα». Και συνεχίζει «…Ανέκαθεν τα αξιώματα ήταν αγοραστά! Και αφού η επάρατος πλουτοκρατία είναι άφευκτον κακό, κατά ποίον άλλον τρόπον θ’ αποκτώνται τα αξιώματα;  Πράγμα το οποίον  έχασε προ πολλού πάσαν ηθικήν αξίαν, μόνο δια χρημάτων είναι  κτητόν…»

Δεν λείπουν και οι εκτιμήσεις για γενικότερα ζητήματα χωρίς όμως να καταφεύγει σε διδακτισμούς.«…Η ηθική δεν είναι επάγγελμα, και όστις ως επάγγελμα θέλει να την μετέλθη, πλανάται οικτρώς, και γίνεται γελοίος. Όστις πράγματι φιλοσοφεί, και αληθώς πονεί τον τόπο του, και έχει την ηθικήν όχι εις την άκραν της γλώσσης ή την ακωκήν της γραφίδος, αλλ’ εις τα ενδόμυχα αυτά της ψυχής, βλέπει πολύ καλά, ότι είναι αδύνατον να πολιτευθή. ‘Κυάμων απέχεσθε’. Ο Χριστός είπεν: Ου δύνασθε Θεώ λατρεύειν και Μαμμωνά…»

Πρόκειται λοιπόν για ένα «λογοτεχνικό διαμάντι» που διαβάζεται μονορούφι, που προκαλεί πλήθος συναισθημάτων και που είναι χρήσιμο και για όσους θέλουν ν’ αντλήσουν χρήσιμα συμπεράσματα και για το σήμερα που απλά αποδεικνύουν ότι «όλα τριγύρω αλλάζουνε/ και όλα τα ίδια μένουν».

πρώτη δημοσίευση atexnos.gr

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.