Με μεγάλη συμμετοχή κόσμου πραγματοποιήθηκε το απόγευμα του Σαββάτου 26/1 η παρουσίαση του νέου βιβλίου του Ημαθιώτη δημοσιογράφου – συγγραφέα Αλέκου Χατζηκώστα «Η Ημαθία στον 20^ο αιώνα: Στιγμές της ιστορίας» με πρωτοβουλία του ΜΑΣ «Η ΚΑΛΛΙΘΕΑ» στα γραφεία του συλλόγου στη Βέροια.

Τους παρευρισκόμενους (μεταξύ τους και ο υποψήφιος δήμαρχος Βέροιας Γιάννης Παπαγιάννης) υποδέχτηκε ο πρόεδρος του συλλόγου Κώστας Τοπαλίδης. Την παρουσίαση του βιβλίου έκανε ο οικονομολόγος Γιάννης Τσαναξίδης και ο ίδιος ο συγγραφέας. Μετά το τέλος των εισηγήσεων ακολούθησε πλούσιος πολύωρος διάλογος του συγγραφέα με το κοινό.

Ολόκληρη η παρέμβαση του Γιάννη  Τσαναξίδη

Η λέξη «ιστορία» ανάγεται ετυμολογικά στο αρχαίο ρήμα «οἶδα» που σήμαινε γνωρίζω. Από το ρήμα αυτό προκύπτει η λέξη «ίστωρ» (γνώστης), η λέξη «ιστορώ» (αναζητώ πληροφορίες, επιδιώκω τη γνώση) φτάνοντας έτσι στη λέξη «ιστορία» που σήμαινε τη γνώση. Άρα, η αρχική σημασία της λέξης φτάνει να σημαίνει την επιστημονική και συστηματική παρατήρηση και αναζήτηση της γνώσης, δηλαδή της επιστήμης (σε αντίθεση με τη μυθολογία).

Μικρή λέξη, μόλις  7 γράμματα,  αλλά με τεράστιο  περιεχόμενο. Θα την παρομοίαζα  με το σύμπαν. Και όπως  ακριβώς  το σύμπαν  είναι συνεχώς  ενεργό , δημιουργεί  νέους πλανήτες,  νέα νέφη, συνεχώς διαστέλλεται ,έτσι  ακριβώς είναι και η ιστορία,   συνεχής, παρούσα  και δρώσα.

Και όπως το σύμπαν υπακούει  στους δικούς του νομούς, της βαρύτητας , των μαγνητικών πεδίων, έτσι και η ιστορία  υπακούει  στους  δικούς της  αντικειμενικούς νόμους , δηλαδή νόμους που είναι  πάνω από την ανθρωπινή θέληση.( σχόλιο)  Νόμοι  που πηγάζουν από τις κοινωνικές σχέσεις  από τις  σχέσεις παράγωγης που δημιουργούνται  διαχρονικά  στις  ανθρώπινες  κοινωνίες,  στα  υπάρχοντα    κοινωνικά  συστήματα  κάθε δεδομένης  ιστορικής περιόδου. Και  είναι καλό  να το εχουμε΄αυτο στο νου μας  όταν διαβάζουμε ιστορία. Είναι γνώστες  οι αντιεπιστημονικες θεωρίες για τον ρολό της προσωπικότητας  και  τον ρολό  του τυχαίου  στην ιστορία.

Ο 20ο αιώνας  έχει και αυτός  τα ορόσημα  του   παγκόσμιες οικονομικές κρίσεις  2 παγκόσμιοι  πόλεμοι  και αρκετοί τοπικοί, η μεγάλη σοβιετική επανάσταση, η  πρώτη προσπάθεια  οικοδόμησης  σοσιαλισμού και η επικράτηση  της αντεπανάστασης,   η μεγάλη  επιστημονική πρόοδος και πολλά αλλά.

Όλα αυτά είχαν την αντανάκλαση τους στην χωρα μας .Την ίδρυση του ΣΕΚΕ, μετέπειτα  ΚΚΕ το 1918,  τον ξεριζωμό τον ποντίων  αλλά και του μικρασιάτικου ελληνισμού , τον εμφύλιο πόλεμο  την επτάχρονη χούντα  και αλλά.

Και όλα αυτά έρχονται και κατασταλάζουν στις  μικρές μας κοινωνίες, αφήνουν τα  σημάδια τους , αφήνουν το αποτύπωμα τους  στους μικρούς δρόμους  της Ημαθίας , της ΒΕΡΟΙΑΣ, της ΝΑΟΥΣΑΣ, στα χωριά του νομού μας.

Θα πει  κανεις  μα είναι δυνατον  πως μπορει να συνδεονται μεγαλα γεγονοτα όπως π.χ. η  μεγαλη σοβιετικη επανασταση  με την ημαθια Και όμως καποιοι συντοπιτες μας, από τοτε ενταχθηκαν στο νεοσυστατο  κομμουνιστικο  κομμα και στρατευτηκαν  στην υποθεση του σοσιαλισμου.

Είναι γεγονος,, όπως  γράφει και στην εισαγωγή,  ότι  έχουν  γραφτεί  πολλές σελίδες για τις δεκαετιες 40-50  για την  χωρα  μας. Περιοδοι που όπως αναφερει και ο συγγραφέας  φερουν μεγαλο  ιδεολογικο φορτιο .   Και είναι εύλογο  το ερώτημα   γιατί. Αν το δούμε  γενικά  θα διαπιστώσουμε  ότι αυτό δεν αφορά  μόνο την χώρα μας  αλλά είναι πανευρωπαϊκό  φαινόμενο  και εντάσσεται εν πολλοις  στο ξαναγράψαμε της ιστορίας, στο πλαίσιο της προσπάθειας  ταύτισης  του κομμουνισμού με τον φασισμό.  Είναι επιλογή στρατηγική  της  ευρωπαϊκής ένωσης , είναι γνωστό αυτό.  

Δεν είναι το πρώτο βιβλίο  του Αλέκου .Είναι  το τέταρτο που αναφέρεται στην τοπική ιστορία. Να θυμίσω ότι προηγήθηκαν   το η εθνική αντίσταση στην Ημαθία,  το η Ημαθία από την Βάρκιζα στον εμφύλιο και η Ημαθία  στον εμφύλιο να αναφέρω  και το βιβλίο της συζύγου του Ευγενίας καβαλάρη για τις εκλογές  του 1958   στην Ημαθία.

Το  βιβλίο του Αλέκου δεν είναι  ένα κλασσικό βιβλίο ιστορίας που μπορείς να παρακολουθήσεις την πορεία  του ηρώα ή ενός κράτους από την γέννηση του στη διάρκεια του χρόνου. Το βιβλίο μας  δίνει   στιγμές, όπως είναι και  ο   τίτλος  του,  φωτογραφίες  θα έλεγα  εγώ  της  Ημαθίας.

Όπως μπορώ να αντιλήφθη  πρέπει να ήταν μια  μακροχρόνια και επίπονη ερευνητική  προσπάθεια έξαλλου μικρά δείγματα  του βιβλίου έχουν  κατά καιρούς  δημοσιεύει   στην εφημερίδα του  η άλλη άποψη  της Ημαθίας. Ένας αιώνας  είναι όπως και να το κάνουμε   ι ένα μεγάλο διάστημα.  Στην εισαγωγή αναφέρει τις δυσκολίες που αντιμετώπισε  στην συλλογή  του υλικού. Παρ’ όλα  αυτά  η προσπάθεια του είναι  αξιόλογη  και σίγουρα  θα αποτελέσει  πολύτιμο εργαλείο  για  αυτούς που θέλουν να μάθουν περισσότερα  για τον τόπο τους,  αλλά  και  για  τους ιστορικούς  που θα θελήσουν να συμπληρώσουν  το έργο του Αλέκου.

   Πήγες  του  είναι τα γενικά  αρχεία  του κράτους , δημοσιεύσεις   τοπικών  εφημερίδων   δημοσιεύσεις  του ελληνικού βορρά της Μακεδονίας  του ριζοσπάστη  ανακοινώσεις  φορέων, κομμάτων.  Δεν  χρησιμοποιεί  καθόλου  προσωπικές μαρτυρίες  και  αφηγήσεις. Αυτό μπορεί να δίνει  μεγαλύτερη αντικειμενικότητα στην  ερευνά του   αλλά από την  άλλη  του στερεί  την αμεσότητα  την  ζεστασιά  την ζωντάνια που δίνει η μαρτυρία  ενός αυτόπτη μαρτύρα, ενός πρωταγωνιστή των γεγονότων.  Ίσως  θα χρειαζόταν  και κάποια σχόλια διευκρινιστικά του συγγραφέα, ώστε ο αναγνώστης  να μπορεί να αντιλήφθη καλυτέρα τις γενικότερες  συνθήκες. Αυτό όμως  είναι επιλογή του συγγραφέα

Το  βιβλίο  χωρίζεται  σε έξι  χρονικές  ενότητες από το 1903 μέχρι και το 1982.  Δεν έχει αναφορές μόνο στην πολιτική ιστορία της Ημαθίας αλλά αναφέρεται και στην κοινωνική  ζωή της. Η πρώτη περίοδος αφορά τα έτη 1903-1936 και γίνονται  αναφορές  στους μακεδονομάχους από την περιοχή μας , για τις δημοτικές και βουλευτικές εκλογές  της ίδιας περιόδου, την πρώτη ΔΕΘ του 1926 και  για  τους ολυμπιακούς αγώνες του 1936

Η δεύτερη περίοδος είναι αφιερωμένη στην κατοχή και την αντίσταση. Εδώ βλέπουμε τον  Ελληνογαλλικό  πόλεμο  και  τον φόρο αίματος  που πλήρωσε η Βέροια   μέσα από τον τοπικό τύπο. Μαθαίνουμε   για τα προβλήματα που δημιούργησε  η κατοχή στους κατοίκους , στον επισιτισμό  και στη εκπαίδευση. Αντικρίζουμε την πληγή του δοσιλογισμού, στιγμές από την ωμική αντίσταση   για την απελευθέρωση της περιοχής.

Η  τρίτη  περίοδος   αφορά  την  απελευθέρωση  και εμφύλιο πόλεμο.  Το πώς αντιμετωπίστηκαν οι αντιστασιακοί  αγωνιστές  κατά την διάρκεια του εμφυλιου,αλλα και πως αντέδρασαν  οι  ίδιοι  στις διώξεις και θανατικές καταδίκες τους.

Η τέταρτη περίοδος  αφορά τα χρόνια από 1950-1967  πριν  την δικτατορία. Έχουμε ντοκουμέντα   των μεταπολεμικών εκλογών στην Ημαθία  με ιδιαίτερη έμφαση σε αυτές του 1961, και  στοιχεία  για την  μεταπολεμική λειτουργία του κράτους .

Η πέμπτη περίοδος  αφορά τα χρόνια 1967-1974  δηλαδή την δικτατορία. Μαθαίνουμε  για  τις  πρώτες μέρες  επιβολής της χουντας,και την επτάχρονη επιβολή της, καθώς  και την κατάσταση  του συνδικαλιστικού κινήματος στην  Ημαθία  αυτήν την περίοδο.

Το βιβλίο τελειώνει  με  την περίοδο 1974-1982. Έχουμε αναφορές  για το δημοψήφισμα  που αφορούσε  την μορφή του πολιτεύματος και θέματα που αφορούν την τοπική αυτοδιοίκηση.

Στα ντοκουμεντα που παρουσιαζει ο συγγραφεας αποτυπωνεται αναγλυφα το πολιτικο κλιμα,  οι δυο γραμμές   που   συγκρούστηκαν  στο πεδίο  της πολίτικης. Η  γραμμή  της  στήριξης  του καπιταλιστικού συστήματος ,   που   εκφράστηκε  από τα  κόμματα,  που πήραν  διάφορα ονόματα  στην διάρκεια  του χρόνου  και  η γραμμή στης  σύγκρουσης,  της   ανατροπής  του,  που εκφράστηκε κυρίως από το ΚΚΕ.   Διαχωριστές γραμμές που υπάρχουν ακόμη, και θα υπάρχουν στο βαθμό που η βασική  αντίθεση της κοινωνίας,  η αντίθεση  κεφαλαίου και εργασίας είναι η μήτρα  που  τις δημιουργεί, που τις  γεννά.  Δεν εχουμε μονο τα κομματα, τις πολιτικες παραταξεις να πρωταγωνιστουν σ’ αυτό το διπολο Ακόμη  και η δημιουργία και η δράση πολλών  συλλόγων πολιτιστικών,   συνδικαλιστικών  εντάσσονταν οργανικά στην υπεράσπιση του ισχύοντος καθεστώτος,  ακόμη και  αν αυτό  είχε ανοιχτό  την μορφή της δικτατορίας,   όπως  προκύπτει από τα ντοκουμέντα ( καταστατικά, ανακοινώσεις)  που  μας  παρουσιάζει ο συγγραφέας.

Για όσους  το διαβάσετε  αναζητήστε στα πολλά ονόματα  που αναφέρονται ακόμη και  προγόνους σας . Σίγουρα θα βρείτε  πολλά ονόματα που θα σας θυμίσουν κάτι. Όταν περπατάτε   στους δρόμους της πόλης  και προσέξετε  τις ονομασίες  των οδών  θα  ξέρετε  γιατί   οι δρόμοι  πήραν το  όνομα κάποιου αλλά  και αν αναρωτηθείτε  γιατί λείπουν κάποια  αλλά  πάλι θα ξέρετε γιατί.

Μπορείτε ακόμα να συνεχίσετε μονοί σας  την έρευνα. Παράδειγμα ποιος ξέρει για την ένωση παλαιών πολεμιστών, που ιδρύθηκε  το 1924 από  τους  τραυματίες  στρατιώτες του 1 παγκοσμίου πολέμου και της μικρασιάτικης καταστροφής, και την πρωτοπόρα δράση τους  στους κοινωνικούς και πολιτικούς  αγώνες της εποχής.

Αν  θα  έπρεπε   να ξεχωρίσω κάποιες  στιγμές από την ιστορία  της Ημαθίας  θα ήταν οι δημοτικές εκλογές του 1934  που βασικό διακυδευμα  του προεκλογικού αγώνα  ήταν η ιδιωτικοποίηση των νερών του τριποταμου. Αν σας  λέει κάτι αυτό  σήμερα δεν είναι  τυχαίο.

Ο θάνατος  του καπεταν  μπαρουτα(ΘΩΜΑΣ ΛΙΟΛΙΟΣ) του καπετάνιου του ΕΛΑΣ με καταγωγή  από την Φυτεία  , η δολοφονία  του πρόεδρου του εργατικού κέντρου Νάουσας Γιώργου βουτυρά  η μάχη της Νάουσας  κατά τον εμφύλιο .

Ντοκουμέντα  που ξεχώρισα  είναι αυτό που αφορά έγγραφο της  γενικής διοίκησης βόρειου Ελλάδος που  ουσιαστικά παραδέχεται ότι δεν υπήρξε παιδομάζωμα  στην περιοχή μας κατά τον εμφύλιο από την πλευρά του  ΔΣΕ. Είναι  το ντοκουμέντο  οι ερωτήσεις της ντροπής όπως πολύ  σωστά  τις ονομάζει ο συγγραφέας. Είναι ο έλεγχος  των κοινωνικών φρονημάτων για  να μπορέσει κάποιος  να εργαστεί  όχι μόνο στο δημόσιο αλλά και ιδιωτικό τομέα.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει  και το πώς και ποτέ   έγιναν  βασικά σημεία αναφοράς  της πόλης  μας  άλσος  Παπάγου η μητρόπολη η βιβλιοθήκη η εληα

Ίσως , κάποιος θα μπορούσε να εντοπίσει γεγονότα που δεν αναφέρονται  στο βιβλίο. Αυτό εύκολα  εξηγείται είπαμε ένας αιώνας είναι μεγάλο διάστημα η ίσως η έλλειψη  στοιχείων. Αλλά  κατά την γνώμη μου ένα γεγονός που θα  άξιζε αναφοράς  είναι  ο ερχομός των προσφύγων ,   ποντίων αλλά και μικρασιάτικων, αλλά και  ο  ξεριζωμός  των μουσουλμανικών πληθυσμών που ζούσαν στην  περιοχή μας.  Είναι  ένα  γεγονός μια περίοδος που άλλαξε την πληθυσμιακή  σύνθεση  της περιοχής μας, άλλαξε την γεωγραφία της.

 

 

 

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.