Παρουσιάστηκαν το απόγευμα της Παρασκευής 27/11 στον πολυχώρο της «Ελιας» Βέροια, τα πολυσυζητημένα βιβλία του Στέλιου Κανάκη «Ιερές βλακείες» και «Αγρία Γραφή». Για τα βιβλία μίλησε ο δημοσιογράφος (εκδότης της εφημερίδας «Η ΑΛΛΗ ΑΠΟΨΗ») Αλέκος Χατζηκώστας. Στη συνέχεια μετά από σύντομη παρέμβαση του συγγραφέα για τα τρία όπως σημείωσε βασικά θέματα που πραγματεύονται τα βιβλία του, όπως πως γεννήθηκαν οι θρησκείες, γιατί πιστεύουμε και ποιος σήμερα συντηρεί το θρόνο των θρησκειών, ακολούθησε η «ανάκριση» του από Α. Χατζηκώστα αλλά και τους δεκάδες παρευρισκόμενους (μεταξύ των οποίων ο πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Τ. Χατζηαθανασίου, ο δημοτικός σύμβουλος Π. Τσαπαρόπουλος κ.α) που ανάδειξε πλευρές του σύγχρονου ανορθολογισμού. Στη συνέχεια παραθέτουμε βασικά σημεία της ομιλίας του Αλέκου Χατζηκώστα:

«Στο περίφημο απόφθεγμά του από την Εισαγωγή στη Συμβολή στην κριτική της χεγκελιανής φιλοσοφίας του δικαίου ο κορυφαίος θεωρητικός του προλεταριάτου Κ. Μάρξ παρουσιάζει τη θρησκεία ως αναπόφευκτη-νομοτελειακή μορφή της συνείδησης στα ιστορικά πλαίσια της κοινωνικής αποξένωσης και καταπίεσης.  «Η θρησκευτική αθλιότητα είναι ταυτόχρονα η έκφραση της πραγματικής αθλιότητας και η διαμαρτυρία για την πραγματική αθλιότητα. Η θρησκεία είναι ο αναστεναγμός του καταπιεζόμενου πλάσματος, η καρδιά ενός άκαρδου κόσμου, όπως είναι και το πνεύμα μιας δίχως πνευματικότητα κατάστασης. Η θρησκεία είναι το όπιο του λαού.       Η κατάργηση της θρησκείας ως απατηλής ευτυχίας του λαού σημαίνει απαίτηση της πραγματικής του ευτυχίας. Η απαίτηση της εγκατάλειψης των ψευδαισθήσεων για την κατάστασή του είναι η απαίτηση της εγκατάλειψης μιας κατάστασης που χρειάζεται τις ψευδαισθήσεις.  Η κριτική της θρησκείας είναι επομένως η εμβρυακή κριτική της κοιλάδας των δακρύων, που φωτοστέφανό της είναι η θρησκεία.»

Το σήμερα

Η θρησκεία εξακολουθεί ακόμη και στις μέρες μας  να επηρεάζει τη σκέψη (την κοσμοαντίληψη, τις ηθικές απόψεις)  και  τη συμπεριφορά μεγάλου αριθμού ανθρώπων, να διαμορφώνει , στην ουσία, ένα συγκεκριμένο τύπο προσωπικότητας . Αυτό σημαίνει ότι  η θρησκεία εξακολουθεί  να παίζει  παιδαγωγικό, συν τοις άλλοις, ρόλο. Ως  θρησκεία θεωρούμε μια μορφή κοινωνικής συνείδησης  για  την οποία είναι χαρακτηριστική η πρόσληψη του κόσμου , κυρίως , μέσω των αισθημάτων, δηλαδή, μέσω μορφών -αισθητηριακών  ισοδυνάμων της πραγματικότητας . Επίσης, είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι πρόκειται περί φαντασιακής  μορφής  της συνείδησης. Η εικόνα του κόσμου που παρουσιάζουν οι θρησκευτικές μορφές είναι αντεστραμμένη και παραμορφωτική, χωρίς βέβαια ο θρησκευόμενος να έχει επίγνωση του πράγματος. Σημαντική θέση στη θρησκευτική συνείδηση κατέχει η πίστη, η αποδοχή της φανταστικής και ψευδούς θρησκευτικής πραγματικότητας ως δεδομένης. Γι’ αυτό και η θρησκευτική συνείδηση είναι σύμφυτη με το μυστικισμό και τη δεισιδαιμονία . Η θρησκεία αποτελεί το προϊόν της αντανάκλασης στην ανθρώπινη συνείδηση κάποιων φυσικών και κοινωνικών δυνάμεων ως απολύτως κυρίαρχων επί του ανθρώπου. Η θρησκεία εκφράζει την υποταγή του ανθρώπου σε αυτές τις δυνάμεις, την παραδοχή της ανθρώπινης αδυναμίας ενώπιόν τους, ως αδυναμίας, όμως, μη υπερβάσιμης, αναπόφευκτης  μοιραίας. Γι’ αυτό και στα πλαίσια της θρησκευτικής συνείδησης η ιδιότητα του δημιουργού, του υποκειμένου , φαντάζει ως στοιχείο όχι της ανθρώπινης προσωπικότητας αλλά αυτών των ανώτερων -υπερφυσικών δυνάμεων. Η θρησκευτική κοσμοαντίληψη διακρίνεται από τη διάρρηξη του δεσμού ανάμεσα στο  γενικό - καθολικό και το επιμέρους, ανάμεσα στο  σχετικό και το  απόλυτο. Το απόλυτο ως το γνώρισμα της συνάφειας  και της συνέχειας στην παροδικότητα των φαινομένων μετατρέπεται στη θρησκευτική συνείδηση σε απόλυτη συνάφεια που αποκλείει κάθε αυτονομία, σε απόλυτη συνέχεια που αποκλείει κάθε όριο - πέρας, μετατρέπεται δηλαδή σε κάτι απολύτως απόλυτο.

Εδώ έγκειται και ο βαθύτατος και ισχυρότατος δογματισμός, ο μυστικισμός και ο αντιεπιστημονισμός που χαρακτηρίζει  κάθε θρησκεία. Ότι εκλαμβάνεται ως απόρροια  μιας απόλυτης οντότητας αποτελεί δόγμα, κάτι δηλαδή το οποίο θεωρείται δεδομένο και γίνεται αποδεκτό χωρίς όρους. Γι’ αυτό το λόγο, σε ότι αφορά τα δόγματα κάθε θρησκείας η πίστη θεωρείται το αποκλειστικό μέσο προσέγγισής τους.

Το πρόβλημα εδώ δεν είναι η απόρριψη από τη θρησκεία της επιστημονικής έρευνας και γνώσης. Η θρησκεία μπορεί να συμβιβάζεται  με τη γνώση και να αναγνωρίζει τα αποτελέσματα της γνωστικής διαδικασίας αρκεί να μην τίθενται υπό αμφισβήτηση τα δόγματά της .Η θρησκεία, άλλωστε, ως φαινόμενο του «φθαρτού», ιστορικού, ανθρώπινου κόσμου ενσωματώνει, αναπόφευκτα, συγκεκριμένες γνώσεις των ανθρώπων  για τον κόσμο τους . Αυτές όμως οι γνώσεις, καθώς και οι συνοδευτικές της γνώσης πλάνες, που διακρίνουν την εποχή του γίγνεσθαι μιας θρησκείας,  απολυτοποιούνται και δογματοποιούνται. Έτσι, για παράδειγμα,  η χριστιανική θρησκεία δογματοποίησε τις κοσμολογικές  απόψεις  του Πτολεμαίου  που ήθελαν τη γη να αποτελεί το κέντρο του σύμπαντος.

Το πρόβλημα έγκειται  στην υπαγωγή της γνώσης στην πίστη, της ορθολογικής θεώρησης του κόσμου στην ανορθολογική και μυστικιστική: η γνώση του κόσμου ανάγεται σε αποκάλυψη - επιβεβαίωση ακατάληπτων «αληθειών». Συνεπώς ο τρόπος σκέψης που καλλιεργεί η θρησκεία διακρίνεται από την αποδοχή μιας ανώτερης μορφής «γνώσης», η οποία δεν προκύπτει από τη γνωστική διαδικασία παρά αποκαλύπτεται μέσω της ενόρασης, της διαίσθησης, της  εκστασιακής ονειροπόλησης.      

Αυτός ο ανορθολογικός τρόπος σκέψης, πηγή μυστικισμού και δεισιδαιμονίας  (πίστης στη θαυματουργή δράση φυλαχτών, εικόνων, λειψάνων, στη εμπλοκή στις ανθρώπινες υποθέσεις  υπερφυσικών δυνάμεων - δαιμόνων, αγγέλων  κλπ.), αποτελεί τεράστιο εμπόδιο στην κατανόηση του κόσμου , φυσικού και κοινωνικού, και στη συνειδητή - ορθολογική διευθέτηση  των ανθρώπινων υποθέσεων και προβλημάτων. Για το λόγο αυτό η θρησκεία υπονομεύει τη δραστηριότητα του ανθρώπου ως δημιουργού, ως υποκειμένου της εργασιακής διαδικασίας. 

Ο ανορθολογισμός απελαύνει

Το ζήτημα της επανεμφάνισης, με μαζικό τρόπο, της θρησκευτικής πίστης στην εποχή μας αποτελεί κατά κάποιο τρόπο ένα συνοδευτικό ιδεολογικό φαινόμενο της βαθύτατης κρίσης που βιώνουν σε όλα τα επίπεδα ­οι σύγχρονες καπιταλιστικές κοινωνίες σε ολόκληρο τον πλανήτη. Ο θρησκευτικός φανατισμός των ευαγγελιστών στις ΗΠΑ και ο Μπους ο μικρός που άκουσε τις φωνές του Θεού και αποφάσισε να βομβαρδίσει το Ιράκ, συναντούν το μουσουλμανικό φανατισμό και τις κάθε λογής new age δοξασίες. Η κοινωνική απόγνωση που καταλαμβάνει τις φτωχές λαϊκές μάζες, η οπισθοχώρηση της κοινωνικής καλλιέργειας και μόρφωσης που πολλές φορές συμβαδίζει με την πιο προχωρημένη  τεχνολογική ανάπτυξη, καθώς και η ανυπαρξία εναλλακτικού οράματος για την πραγματική και όχι τη μετά θάνατο ζωή, συνηγορούν ώστε εκατομμύρια (και) νέοι άνθρωποι να εναποθέτουν τις ελπίδες τους στον Θεό. Θα έχει παρατηρηθεί το γεγονός των περισσοτέρων αθλητών όπου μετά την επίτευξη ενός πανέμορφου γκολ ή ενός δύσκολου καλαθιού δείχνουν τον ουρανό…..»

Αναφερόμενος για το περιεχόμενο των βιβλίων σημείωσε: «…Η επανεμφάνιση του φαινομένου της θρησκευτικής πίστης έχει συντελέσει και σε μια νέα βιβλιοπαραγωγή κριτικής από επιστημονικές και φιλοσοφικές αφετηρίες. Ωστόσο στην περίπτωση της «Αγρίας Γραφής» και στο «Ιερές Βλακείες» του Στέλιου Κανάκη  δεν έχουμε να κάνουμε κυρίως με τέτοια βιβλία, αλλά με μια πραγματικά απολαυστική αποδόμηση της Αγίας Γραφής. Μια αποδόμηση στην οποία πρωταγωνιστεί ένα χιούμορ άνευ ορίων και μια καυστικά σκωπτική προσέγγιση που αρκετές φορές προκαλεί γέλιο μέχρι δακρύων… Ο Κανάκης φαίνεται ότι έχει αφιερώσει πολύ χρόνο από τη ζωή του – και από την διανοητική υπομονή του – για να διαβάσει όλο το υλικό των «ιερών βιβλίων» που αποτέλεσαν το ιδεολογικό και μυθολογικό υπόβαθρο του Χριστιανισμού. Η επιλογή του δε, στα διαφορετικά κεφάλαια της αφήγησης, να προηγούνται λόγια «μεγάλων ανδρών» (επιστημόνων, καλλιτεχνών, συγγραφέων, πολιτικών), αναδεικνύει το γεγονός ότι στην πορεία του σύγχρονου πολιτισμού της ανθρωπότητας, σχεδόν όλα τα μεγάλα πνεύματα έχουν ασκήσει έντονη κριτική στο Χριστιανισμό…Ο Κανάκης δεν επιδιώκει μια νέου τύπου επιστημονική και φιλοσοφική κριτική του χριστιανισμού. Τέτοια βιβλία υπάρχουν άλλωστε πολλά, τα οποία ο ίδιος ο συγγραφέας   σημειώνει στις πηγές του και στη προτεινόμενη βιβλιογραφία.»

 

 

 

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.