Προς γενίκευση της εμπορευματοποίησης των πνευματικών δικαιωμάτων

Αναστάτωση προκαλούν στους δημιουργούς από το χώρο του τραγουδιού οι αποκαλύψεις για την εταιρεία ΑΕΠΙ (Ανώνυμη Εταιρεία Πνευματικής Ιδιοκτησίας), που προέκυψαν μετά το πόρισμα των ορκωτών λογιστών που διεξήγαγαν διαχειριστικό έλεγχο στην εταιρεία για την περίοδο 2011 - 2014.

Ανάμεσα σε αυτά που είδαν τη δημοσιότητα από το πόρισμα, οι μέτοχοι της ΑΕΠΙ φαίνεται να εισέπρατταν υπέρογκους μισθούς που έφταναν έως και 52.000 ευρώ το μήνα, αντίστοιχα ποσά εισέπρατταν και συγγενικά τους πρόσωπα υπάλληλοι της εταιρείας, συνδεδεμένες εταιρείες (ιδιοκτησίας μετόχων και συγγενών της ΑΕΠΙ) κερδοφορούσαν, ενώ η ΑΕΠΙ κατέγραφε ζημίες κ.ά. Την ίδια στιγμή, εκατομμύρια ευρώ χρωστούνται ακόμα και δεν έχουν αποδοθεί από την εταιρεία σε δημιουργούς, ενώ δεν μπορεί από το πληροφοριακό σύστημα της ΑΕΠΙ να συσχετιστεί το τι εισπράττεται με το τι πληρώνεται στους δημιουργούς για πνευματικά δικαιώματα, παρόλο που ένα από τα μεγαλύτερα έξοδα της ΑΕΠΙ είναι το μηχανογραφικό της σύστημα... Στο πόρισμα καταγράφονται επίσης προβλήματα στους ισολογισμούς της εταιρείας, σοβαρά ερωτήματα για τη διαχείριση και τη διανομή των χρημάτων που παρακρατεί η εταιρεία για πολιτιστικούς σκοπούς, ακόμα και στοιχεία για ένα ακίνητο που νοίκιαζε η ΑΕΠΙ με 7.700 ευρώ μηνιαίως από τη συγγενική της εταιρεία ΕΔΙΣ σε μια περιοχή όπου το αγοραίο μίσθωμα κινείται στα 1.000 - 1.700 ευρώ το μήνα!

Απέναντι σε όλα αυτά, το υπουργείο Πολιτισμού παραπέμπει στο νομοσχέδιο για τα πνευματικά δικαιώματα που θα κατατεθεί άμεσα στη Βουλή, με το οποίο τάχα θα φέρει ρυθμίσεις εξυγίανσης και διαφάνειας στη λειτουργία της ΑΕΠΙ. «Υπό τις κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής νομοθεσίας προσαρμοσμένες στην ελληνική πραγματικότητα, το νέο πλαίσιο για τη λειτουργία των οργανισμών συλλογικής διαχείρισης πνευματικών και συγγενικών δικαιωμάτων και των ανεξάρτητων οντοτήτων διαχείρισης προωθεί τη με διαφάνεια και λογοδοσία λειτουργία τους», σημειώνει σχετικά το υπουργείο Πολιτισμού.

Οι κατευθύνσεις της ΕΕ όμως που επικαλείται το υπουργείο και συμπυκνώνονται στην Οδηγία 2014/26/ΕΕ, βαθαίνουν την εμπορευματοποίηση των πνευματικών δικαιωμάτων επιδιώκοντας τη συγκέντρωσή τους σε μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους, πράγμα που είναι η μήτρα καταστάσεων όπως αυτή που έχει δημιουργηθεί με την ΑΕΠΙ. Οι δημιουργοί και ερμηνευτές παύουν πλέον να ορίζουν το έργο τους και να ελέγχουν συλλογικά τον τρόπο διαχείρισης των πνευματικών δικαιωμάτων τους, αφού τη διαχείριση των πνευματικών δικαιωμάτων αναλαμβάνουν κερδοσκοπικές επιχειρήσεις, που λειτουργούν ανταγωνιστικά και κάνουν μπίζνες με αυτά.

Στον αντίποδα αυτών των κατευθύνσεων η λύση βρίσκεται στην κατάργηση οποιασδήποτε επιχειρηματικής δραστηριότητας στον τομέα των Πνευματικών και Συγγενικών Δικαιωμάτων, στην κατάργηση των κερδοσκοπικών (όπως είναι η ΑΕΠΙ) ή τάχα «ανεξάρτητων» οργανισμών διαχείρισης δικαιωμάτων (όπως οι ΑΟΔ που προβλέπονται στην ευρωπαϊκή οδηγία και είναι επιχειρήσεις χωρίς μέλη, στις οποίες οι καλλιτέχνες απλά αναθέτουν τη διαχείριση των δικαιωμάτων τους). Η λύση βρίσκεται στον αποκλεισμό των επιχειρηματιών εκμεταλλευτών από το Πνευματικό Δικαίωμα των καλλιτεχνών δημιουργών, ερμηνευτών και εκτελεστών, αφού έτσι κι αλλιώς είναι αμέτοχοι στην καθ' αυτό καλλιτεχνική δημιουργία και δεν έχουν καμία σχέση με αυτή.