"Όπου καίνε βιβλία, στο τέλος θα κάψουν και ανθρώπους"

Σαν σήμερα, 10 Μαίου 1933, οι ναζί πραγματοποιούν επιδρομή στις βιβλιοθήκες και τα βιβλιοπωλεία απ’ άκρη σ’ άκρη της Γερμανίας. Στο Βερολίνο δεκάδες χιλιάδες συγκεντρώνονται στην Πλατεία Κρατικής Όπερας, με παρελάσεις από διάφορα σημεία της πόλης και ρίχνουν χιλιάδες βιβλία στην φωτιά.

Τη νύχτα εκείνη κάηκαν περισσότερα από 25.000 βιβλία. Ενδεικτικά ονόματα συγγραφέων, έργα των οποίων κάηκαν: Άλμπερτ Άινσταϊν, Σίγκμουντ Φρόυντ, Βάλτερ Μπένγιαμιν, Ερνστ Μπλοχ, Μπέρτολτ Μπρεχτ, Φρίντριχ Ένγκελς, Καρλ Μαρξ, Γκεοργκ Λούκατς, Ρόζα Λουξεμπουργκ, Στέφαν Τσβάιχ, Χάινριχ Μαν, Έριχ Μαρία Ρεμάρκ, Γιόαχιμ Τίνγκελνατς, Έριχ Κέστνερ και πολλοί άλλοι.

Ο Γκαίμπελς έβγαλε λόγο στην Πλατεία Όπερας και έδωσε το σύνθημα για το κάψιμο καταδικάζοντας ως "αντιγερμανικά" τα έργα που είχαν γραφτεί από Εβραίους, κομμουνιστές, ειρηνιστές, αλλοδαπούς κ.α. Οι εργοδότες στο χώρο του βιβλίου, ο "Σύνδεσμος Γερμανών Εμπόρων Βιβλίων", όχι μόνο δεν αντιτάχθηκαν στους ναζί αλλά συμμετείχαν ενεργά στο κάψιμο των βιβλίων και είχαν συντάξει μάλιστα και λίστες με βιβλία, που χρησιμοποιήθηκαν στις καταστροφές. Ο κομμουνιστής ποιητής (και φίλος του Μάρξ) Χάινριχ Χάινε, βιβλία του οποίου κάηκαν, έγραφε στις αρχές του 19ου αιώνα κάτι που αποδείχθηκε προφητικό: "Όπου καίνε βιβλία, στο τέλος θα κάψουν και ανθρώπους" "Κάνετε το σωστό καθώς παραδίδετε στις φλόγες το διαβολικό πνεύμα του παρελθόντος" έλεγε ενθουσιασμένος ο Γκαίμπελς.

 Το ναζιστικό σκοτάδι έπεφτε σε όλη την Γερμανία και σε λίγο σε όλη την Ευρώπη. 12 χρόνια μετά(Μάης 1945) η αντιφασιστική νίκη των λαών,με την ΕΣΣΔ μπροστά, τσάκισε τον φασισμό.

Το 1936 ο φασίστας Μεταξάς επανέλαβε αυτό που είχαν κάνει τα είδωλα του οι ναζί τον Μάη του 1933, όταν έκαψαν τα βιβλία στην Γερμανία.Τον Αύγουστο του 1936, λίγες μέρες μετά την κήρυξη της φασιστικής δικτατορίας, οργάνωσε κάψιμο βιβλίων σε πολλές πόλεις. Μερικά από τα ονόματα Ελλήνων και ξένων λογοτεχνών, φιλοσόφων και επιστημόνων, έργα των οποίων κάηκαν στην πυρά της φασιστικής δικτατορίας Μεταξά: Καρλ Μάρξ, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Νίκος Καζαντζάκης, Ανδρέας Καρκαβίτσας, Γιάννης Κορδάτος. Μαξίμ Γκόρκι, Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, Λέον Τολστόι, Γκαίτε, Κάρολος Δαρβίνος, Ζίγκμουντ Φρόυντ, Ανατόλ Φρανς, Μπέρναρ Σω κ.α. Η Εκκλησία της Ελλάδος όχι μόνο δεν αντέδρασε στην καταστροφή των βιβλίων αλλά βρέθηκαν και στελέχη της που ζητούσαν να καούν και άλλα βιβλία "βλασφήμων και αθέων συγγραφέων": Οι φασίστες του Μεταξά ακολούθησαν το πρότυπο τους, τους ναζί, και στην οργάνωση της καταστροφής των βιβλίων. Έγιναν επιδρομές σε βιβλιοπωλεία, δημόσιες/ιδιωτικές βιβλιοθήκες και στις εφημερίδες δημοσιεύτηκε ανακοίνωση της φασιστικής ΕΕΕ, με την οποία καλούνταν οι ακροδεξιοί φοιτητές να πάρουν μέρος στην "τελετή". "Ρίχνομεν εις τας φλόγας το μίασμα αυτό της σκέψεως και της ψυχής του Έθνους" κραύγαζαν οι φασίστες του Μεταξά καίγοντας τα βιβλία (όπως ο Γκαίμπελς τρία χρόνια πριν). Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου απαγόρεψε περίπου 445 τίτλους. Έργα σταμάτησαν να εκδίδονται (πχ του Ζαχαρία Παπαντωνίου), ενώ στο στόχαστρο μπήκαν και έργα αρχαίων συγγραφέων: Η "Αντιγόνη" του Σοφοκλή, ο "Επιτάφιος" του Περικλή, η "Πολιτεία" του Πλάτωνα, έργα του Θουκυδίδη, του Ξενοφώντα αφαιρέθηκαν από την διδακτέα ύλη στα σχολεία. Ορισμένα κατέληξαν στην πυρά.

Ο Μεταξάς είχε πει σε ομιλία του σε φοιτητές του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης:"Σας απαγορεύω να έχετε διαφορετικές ιδέες από αυτές του Κράτους.Σας ζητώ όχι μόνο να έχετε τις ίδιες ιδέες, αλλά να πιστεύετε σ’ αυτές και να δουλεύετε γι’ αυτές με ενθουσιασμό. Αν κάποιος από σας έχει διαφορετικές ιδέες, καλύτερα να μείνει αμόρφωτος".

Προηγούμενο άρθρο

Ενωση των μονοπωλίων

Επόμενο άρθρο

9 Μάη 1945: Ούτε στιγμή δε πρέπει να ξεχάσουμε ποιος νίκησε το φασισμό!