Έρευνα για ποιον;

Το ΕΜΠ αλλάζει τον εσωτερικό κανονισμό για να κάνει μπίζνες με το ΝΑΤΟ και το ΑΠΘ διοργανώνει συνέδριο για την πολεμική οικονομία, στην οποία μετέχει, απορροφώντας κονδύλια σε έρευνες για πολεμικούς σκοπούς. Αυτά είναι μερικά μόνο δείγματα της ολοένα και μεγαλύτερης πρόσδεσης της πανεπιστημιακής έρευνας στις ανάγκες της πολεμικής προετοιμασίας και των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών.

Επιτεύγματα και κατακτήσεις πολύχρονης επιστημονικής δουλειάς ενσωματώνονται σε μηχανές και συστήματα του πολέμου, για τα οποία ανταγωνίζονται τα ιμπεριαλιστικά κέντρα, μετατρέποντας τα πανεπιστημιακά ιδρύματα σε παραρτήματα της πολεμικής βιομηχανίας. Εκεί αναζητούνται ολοένα και περισσότερο επενδυτικές ευκαιρίες για συσσωρευμένα κεφάλαια, δείχνοντας ανάμεσα σε άλλα και τι σημαίνει η περίφημη σύνδεση του πανεπιστημίου με την αγορά.

Το 2024 οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες έφτασαν το ιστορικό υψηλό των 2,72 τρισ. δολαρίων (αύξηση 9,4% από το 2023). Ενα σημαντικό μέρος απ' αυτές διοχετεύτηκε στην Ερευνα και Ανάπτυξη (R&D) μέσα από κρατικά και ιδιωτικά ερευνητικά ινστιτούτα, τα τμήματα έρευνας των πολυεθνικών του πολέμου και βέβαια μέσα από τα πανεπιστήμια.

Βασικός χρηματοδότης της πανεπιστημιακής έρευνας για πολεμικούς σκοπούς είναι βέβαια οι ΗΠΑ, όπου το υπουργείο Αμυνας δαπανά πάνω από 140 δισ. δολάρια ετησίως για έρευνα, ανάπτυξη, δοκιμές και αξιολόγηση. Από αυτά, περίπου 4-5 δισ. πηγαίνουν απευθείας σε ακαδημαϊκά ιδρύματα για βασική και εφαρμοσμένη έρευνα.

Αντίστοιχα στην ΕΕ, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αμυνας (EDF) με προϋπολογισμό περίπου 8 δισ. ευρώ μέχρι το 2027 κατευθύνει το 5%-10% σε ερευνητικές κοινοπραξίες όπου συμμετέχουν πανεπιστήμια. Σ' αυτές θα βρει κανείς και ελληνικά ιδρύματα, και μάλιστα στις υψηλότερες θέσεις των προγραμμάτων που χρηματοδοτεί το Ευρωπαϊκό Ταμείο. Την περίοδο 2024-2025, πανεπιστημιακά ιδρύματα και ερευνητικοί φορείς της Ελλάδας συμμετείχαν σε περισσότερα από 15 τέτοια έργα, με προϋπολογισμό εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.

Σε όλα τα παραπάνω προστέθηκε το 2024 το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ), το οποίο, σύμφωνα με τους εμπνευστές του (κυβέρνηση και ΝΑΤΟ), στοχεύει «να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ πανεπιστημιακής έρευνας και Ενόπλων Δυνάμεων». Σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της έρευνας για πολεμικούς σκοπούς παίζει επίσης το DefencEduNet, το «αμυντικό» cluster που συνδέει τον Σύνδεσμο Ελλήνων Κατασκευαστών Αμυντικού Υλικού με ακαδημαϊκά ιδρύματα, διοχετεύοντας κονδύλια για εφαρμοσμένη έρευνα στην πολεμική τεχνολογία.

Γίνεται φανερό απ' όλα τα παραπάνω ότι η σύνδεση πανεπιστημιακής έρευνας και πολεμικής οικονομίας αποκτάει όλο και μεγαλύτερους συνδέσμους, παράλληλα με την αύξηση της χρηματοδότησης, που σταδιακά υπερκαλύπτει όλους τους άλλους τομείς της έρευνας. Ακαδημαϊκοί ερευνητές, κυρίως οι νεότεροι, μετατρέπονται σε προσωπικό των πολυεθνικών του πολέμου και οι κατακτημένες γνώσεις τους σε πρώτη ύλη για νέες θανατομηχανές.

Κανένας νέος ερευνητής και επιστήμονας δεν πρέπει να συμβιβαστεί με αυτό! Οι διαμαρτυρίες των φοιτητικών συλλόγων του ΕΜΠ, αλλά και του ΑΠΘ, που ανάγκασαν μάλιστα τους διοργανωτές του συνεδρίου για την πολεμική οικονομία να μετακομίσουν στον φυσικό τους χώρο, στη σχολή πολέμου, αντί για τα πανεπιστημιακά αμφιθέατρα, δείχνουν τον δρόμο που καλείται να βαδίσει κάθε επιστήμονας που συνειδητοποιεί την ευθύνη του απέναντι στις καταιγιστικές εξελίξεις.

Η σωστή πλευρά της Ιστορίας είναι με τους εργαζόμενους και τον λαό που παλεύουν ενάντια στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο και την εμπλοκή της χώρας σ' αυτόν, στέκονται απέναντι στους ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς και σχεδιασμούς. Είναι με την έρευνα που υπηρετεί τη βελτίωση της ζωής του εργαζόμενου λαού σε όλα τα επίπεδα και όχι την καταστροφή του στα ιμπεριαλιστικά σφαγεία για τα συμφέροντα της αστικής τάξης και των δολοφονικών συμμαχιών της.

Είναι στην πάλη για την ανατροπή του συστήματος της εκμετάλλευσης και του πολέμου, στον δρόμο της ανατροπής για τον σοσιαλισμό, όπου η έρευνα θα αποτελεί εργαλείο εξύψωσης του ανθρώπου και της εργασίας του, της κοινωνικής εξέλιξης και προκοπής!

• Αναδημοσίευση από τη στήλη «Η Άποψή μας» του «Ριζοσπάστη», 23 Γενάρη 2026

Προηγούμενο άρθρο

Συμφωνίες

Επόμενο άρθρο

Ο ένοχος είναι ίδιος!