Του Αλέκου Χατζηκωστα*

Τον νέο Κώδικα Περιφερειών και δήμων προετοιμάζει η κυβέρνηση αυτήν την περίοδο και έχει το «πράσινο φως» της πλειοψηφίας των Διοικητικών Συμβουλίων της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας (ΕΝΠΕ) και της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ).  Είναι ένα σοβαρό ζήτημα που θα πρέπει να ενδιαφέρει όλους τους πολίτες (γιατί έχει άμεση σχέση με τη ζωή τους) και όχι μόνο τους αιρετούς!

Από την αρχή θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε το εξής: Οι εκάστοτε διοικητικές μεταρρυθμίσεις που αφορούν λειτουργίες του κράτους δεν αλλάζουν τον χαρακτήρα του ως οργάνου επιβολής των συμφερόντων της κυρίαρχης τάξης. Ενσωματώνουν «βέλτιστες πρακτικές» και «εργαλεία» της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να υπηρετηθούν οι ανάγκες του κεφαλαίου. Γενικότερα θα λέγαμε πρόκειται για συνέχεια προηγούμενων παρεμβάσεων («Καποδίστριας», «Καλλικράτης», «Κλεισθένης» κ.ά.) με στόχο να  ενισχύονται περαιτέρω η τοπική φορολογία και η εισπραξιμότητα, η εμπορευματοποίηση κοινωνικών δομών και υπηρεσιών, η ευελιξία συνεργασίας με αναπτυξιακούς οργανισμούς, οι συμβάσεις με συμβούλους για την υλοποίηση των αστικών σχεδιασμών, οι δυνατότητες παραχώρησης δημόσιου έργου ή δημόσιας υπηρεσίας σε ιδιώτες και ΜΚΟ, αποτυπώνονται ακόμα πιο αρνητικές συνθήκες για τους εργαζόμενους σε Περιφέρειες και δήμους, ψηφιοποιείται η εισπρακτική λειτουργία τους, ενισχύεται ο κατασταλτικός χαρακτήρας του τοπικού κράτους μέσω και της δημοτικής αστυνομίας.

1.Υπάρχει μεγάλη πείρα από την περίφημη «αποκέντρωση των αρμοδιοτήτων», που έφερε πιο ακριβές και υποβαθμισμένες υπηρεσίες για τους εργαζόμενους - δημότες. Η όποια επιπλέον μεταφορά αρμοδιοτήτων ή η επίλυση αλληλοεπικαλύψεων γίνεται με στόχο τη βέλτιστη εξυπηρέτηση του «ευαγγελίου» της «επιχειρηματικότητας».  Γίνεται ένα επιπλέον βήμα για να αναλάβουν οι δήμοι και οι Περιφέρειες δαπάνες που αφορούν κρίσιμους τομείς, όπως η Υγεία, η Πρόνοια, η Παιδεία κ.ά., αλλά και για την αποτελεσματικότερη καταστολή του κινήματος (οι δημοτικοί αστυνομικοί προβλέπεται να εκπαιδευτούν από την αστυνομία και να φέρουν αλεξίσφαιρο γιλέκο, χειροπέδες και γκλομπ).Εισάγεται ο διαρκής επαναπροσδιορισμός των αρμοδιοτήτων. Στο σχέδιο του νέου Κώδικα αναφέρεται ότι αρμόδια για την αξιολόγηση άσκησης των αρμοδιοτήτων από τους δήμους και τις Περιφέρειες ορίζεται μια μόνιμη επιτροπή που συστήνεται στο υπουργείο Εσωτερικών, η οποία θα αξιολογεί με βάση τους «Δείκτες Μέτρησης και Αξιολόγησης των επιδόσεων των ΟΤΑ και των νομικών τους προσώπων», και πάλι σύμφωνα με τις κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

2. Η συνολική κρατική χρηματοδότηση στην Τοπική Διοίκηση είναι μειωμένη πάνω από 60% σε σχέση με το 2009. Μάλιστα, διαχρονικά από τις κυβερνήσεις δεν δίνονται ούτε καν οι θεσμοθετημένοι πόροι. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του νόμου 3852/2010 («Καλλικράτης»), φέτος στους δήμους θα έπρεπε να δοθούν από τον κρατικό προϋπολογισμό 8.513,8 εκατ. ευρώ και προβλέπονται 2.374,3 εκατ. ευρώ. Αντίστοιχα, για τις Περιφέρειες προβλέπονται 773.700.000 ευρώ και θα έπρεπε το ποσό να είναι στο ύψος των 1.672.008.000 ευρώ.Για τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους (ΚΑΠ) ως βάση λαμβάνονται οι κουτσουρεμένοι ΚΑΠ του 2025. Τη στιγμή που υπάρχει δυσκολία να κλείσουν οι προϋπολογισμοί των δήμων, τη στιγμή που καλπάζουν τα λειτουργικά έξοδα δήμων και Περιφερειών (π.χ. ενεργειακό κόστος), στον νέο Κώδικα για πρώτη φορά ζητείται να διασφαλίζεται όχι μόνο σφιχτός ισοσκελισμένος προϋπολογισμός, αλλά και ειδικό αποθεματικό για την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών! Η κυβέρνηση δίνει ιδιαίτερη βάση στην εισπραξιμότητα, στην κατεύθυνση της «οικονομικής αυτοτέλειας» των δήμων, δηλαδή της διεύρυνσης της φοροαφαίμαξης του λαού, που πληρώνει ήδη το 95% των φορολογικών εσόδων. 

3. Με πρόσχημα την εξοικονόμηση πόρων και την αποφυγή της ...ταλαιπωρίας των ψηφοφόρων (επιλεκτική η «ευαισθησία» της κυβέρνησης και για τα δύο), προωθείται η αντιδραστική λογική της «δεύτερης επιλογής» συνδυασμού στο ίδιο ψηφοδέλτιο. Αν δεν συγκεντρώσει κανένας συνδυασμός την απαιτούμενη πλειοψηφία, οι «δεύτερες ψήφοι» υπέρ των δυο πρώτων συνδυασμών θα προστίθενται στα αρχικά ποσοστά τους, προκειμένου να αναδειχθεί ο επικρατών συνδυασμός που θα λαμβάνει τα 3/5 των εδρών του συμβουλίου.Επιπλέον, δίνεται η δυνατότητα εκλογής χωρίς σταυρό 1 έως 3 δημοτικών συμβούλων (εάν το επιθυμούν οι συνδυασμοί) και υποχρεωτικά 2 έως 3 συμβούλων στις Περιφέρειες. Ακόμα, προβλέπεται η δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας. Είναι προφανές ότι για την κυβέρνηση και το αστικό σύστημα συνολικά, κίνδυνο δεν συνιστούν οι «πρώτες», «δεύτερες» κ.ο.κ. επιλογές που δεν αμφισβητούν την καθεστηκυία τάξη και ενισχύουν τον ρόλο του αιρετού - «καλού παιδιού» της εκάστοτε κυβέρνησης. 

4. Μετά τον νέο πρότυπο κανονισμό λειτουργίας των Συμβουλίων, όπου στην πράξη αποκλείεται ο λαϊκός παράγοντας και «στραγγαλίζεται» η όποια δυνατότητα των συνδυασμών της αντιπολίτευσης να θέτουν θέματα εκτός ημερήσιας διάταξης, τώρα αίρεται και η πρόβλεψη να γίνεται τουλάχιστον μία συνεδρίαση των Συμβουλίων τον μήνα διά ζώσης και δίνεται η δυνατότητα να γίνονται όλες διαδικτυακά, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη δυνατότητα ουσιαστικής συζήτησης και παρέμβασης σωματείων και φορέων.Τα Περιφερειακά και Δημοτικά Συμβούλια περιορίζονται σε συζήτηση διαχειριστικών ζητημάτων (κυκλοφοριακές ρυθμίσεις κ.ά.), μετατρέπονται σε επικυρωτικά όργανα, πέρα από πολιτικές αποφάσεις που λαμβάνονται μία φορά τον χρόνο (βλ. προϋπολογισμός και Τεχνικό Πρόγραμμα). Ενισχύονται ακόμα περισσότερο η Περιφερειακή και η Δημοτική Επιτροπή, καθώς θα είναι αποκλειστικά αρμόδιες για την επιλογή του τρόπου άσκησης της αρμοδιότητας. Ακόμα και οι Οργανισμοί Εσωτερικής Υπηρεσίας θα ψηφίζονται και θα τροποποιούνται από αυτές. Ξεχωριστή είναι η πρόβλεψη για τον πειθαρχικό έλεγχο στους αιρετούς, αφού οι αιρετοί που «δεν συμμορφώνονται προς τας υποδείξεις» θα σέρνονται στα πειθαρχικά με το ερώτημα ακόμα και της έκπτωσης από την ιδιότητά τους.

Επομένως πρόκειται για ένα ακόμη βήμα προς αντιλαϊκή κατεύθυνση στη λειτουργία και δράση των ΟΤΑ, σε βάρος πάντα των πολιτών!

* Δημοσιογράφος-συγγραφέας

Πρώτη έκδοση εφημερίδα ΒΕΡΟΙΑ 12/5