Υποκεφάλαια

Την ώρα που τα διεθνή επιτελεία επικεντρώνουν στο «πάει - δεν πάει» το Ιράν στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ, οι εξελίξεις μέσα και γύρω από το πολεμικό μέτωπο της Μέσης Ανατολής γράφουν ήδη τα επόμενα σενάρια της σύγκρουσης και προσθέτουν νέα καύσιμη ύλη για κλιμάκωση και επέκταση του ιμπεριαλιστικού πολέμου.

Ξεχωρίζει η αντιπαράθεση για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, που καμία συμφωνία δεν μπορεί να τη διευθετήσει. Ένας από τους πιο στρατηγικούς ενεργειακούς και εμπορικούς διαύλους του πλανήτη γίνεται «μαύρη τρύπα» που ρουφάει στον πόλεμο ολοένα και περισσότερες δυνάμεις.

Χιλιάδες Αμερικανοί στρατιώτες βρίσκονται στην περιοχή για να επιβλέπουν τον «αποκλεισμό» και σε ετοιμότητα για χερσαία επέμβαση, αν ναυαγήσουν τα σενάρια για παράταση της πρόσκαιρης εκεχειρίας. Δίπλα στα αμερικανικά στρατεύματα, ετοιμάζονται να εφορμήσουν και ευρωπαϊκά πιο κοντά στον Περσικό Κόλπο, με τη μορφή της «συμμαχίας προθύμων» υπό την ηγεσία Γαλλίας και Βρετανίας.

Η σύγκρουση συμφερόντων μέσα στο ΝΑΤΟ είναι επίσης καθοριστική. Μπροστά στη Σύνοδο Κορυφής στην Τουρκία πληθαίνουν τα σενάρια της επόμενης μέρας, ακόμα και για ρήξη των ΗΠΑ με τους Ευρωπαίους συμμάχους τους. Έστω κι αν δεν γίνει έτσι, οι ανταγωνισμοί τους προκαλούν νέες καταστάσεις και ντόμινο εξελίξεων.

Η κατάσταση της οικονομίας στην Ευρώπη και παγκόσμια είναι άλλο βασικό στοιχείο της μεγάλης εικόνας των εξελίξεων. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή επιδείνωσε όλους τους δείκτες, και κυρίως τις προβλέψεις για την ανάπτυξη το 2026 και τον επόμενο χρόνο. Μεγάλες οικονομίες, όπως η γερμανική, συνεχίζουν να βουλιάζουν σε ύφεση, χωρίς καμία προοπτική άμεσης ανάκαμψης. Ο καπιταλισμός βολοδέρνει στις αντιφάσεις και στα αδιέξοδά του...

Το υψηλό κόστος της Ενέργειας, συνέπεια του ενεργειακού πολέμου, οξύνει τις αντιθέσεις στο ευρωατλαντικό στρατόπεδο και μεγαλώνει τη σύγκρουση συμφερόντων ανάμεσα στις ΗΠΑ - εξαγωγέα Ενέργειας - και στην ΕΕ που αναζητεί φτηνότερες πηγές και ενεργειακή επάρκεια, για να καλύψει μέρος του χάσματος ανταγωνιστικότητας με τις ΗΠΑ και την Κίνα. Το κουβάρι περιπλέκουν οι ανταγωνισμοί μέσα στην ίδια την ΕΕ για τη στάση της απέναντι στη Ρωσία.

Στα απόνερα του πολέμου, καταλύτης γίνεται η αντιπαράθεση Ισραήλ - Τουρκίας που κλιμακώνεται. Ευρωατλαντικοί αναλυτές δεν κρύβουν την ανησυχία τους για το ενδεχόμενο απευθείας σύγκρουσης των δύο με κάποια αφορμή, όπως για παράδειγμα το μελλοντικό καθεστώς της Συρίας. Οι αντιθέσεις τους είναι βαθιές, το χάσμα μεγαλώνει.

Άμεση σχέση έχουν και οι εξελίξεις στα Ελληνοτουρκικά, που περνάνε σε φάση κλιμακούμενης έντασης. Στο στόχαστρο της τουρκικής κυβέρνησης βρίσκεται μεταξύ άλλων η τριμερής Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ υπό τη σκέπη των ΗΠΑ, που παρουσιάζεται από την ελληνική κυβέρνηση και όλα τα αστικά κόμματα ως «εγγύηση» για τα κυριαρχικά δικαιώματα σε Αιγαίο και Ανατ. Μεσόγειο.

Τίποτα τέτοιο δεν ισχύει! Η τριμερής συνεργασία υπηρετεί τους ανταγωνισμούς και τα σχέδια της αστικής τάξης, παίζοντας ταυτόχρονα ρόλο καταλύτη σε ΝΑΤΟικές διευθετήσεις. Συγκροτήθηκε για τη ΝΑΤΟική «σταθερότητα», που σημαίνει αστάθεια για τους λαούς, και με προοπτική την «ενεργειακή κυριαρχία» των ΗΠΑ στην περιοχή. Αποδείχθηκε ότι οξύνει τις αντιθέσεις και ότι αποτελεί εστία νέων μεγάλων κινδύνων.

Αυτά είναι μερικά από τα «υποκεφάλαια» που συνθέτουν το μεγάλο κεφάλαιο των εξελίξεων στο μέτωπο του ιμπεριαλιστικού πολέμου. Οι αντιθέσεις τους είναι αδύνατο να συγκεραστούν στη σκιά της σύγκρουσης που δυναμώνει ανάμεσα στις ΗΠΑ και στην Κίνα για την πρωτοκαθεδρία στο ιμπεριαλιστικό σύστημα. Αυτή η σύγκρουση έχει μπει σε ανεπίστρεπτη τροχιά κλιμάκωσης και αυτό αποτυπώνεται στα μέτωπα του πολέμου, που τείνουν να ενωθούν.

Αποκαλύπτονται ταυτόχρονα τα τρωτά σημεία των - κατά τ' άλλα «πανίσχυρων» και «άτρωτων» - ιμπεριαλιστικών συμμαχιών. Ανοίγουν ρήγματα που μπορούν να αξιοποιήσουν οι λαοί και να τα μετατρέψουν με την πάλη τους σε ρωγμές της εξουσίας που τους σέρνει στα κολαστήρια της εκμετάλλευσης και στα σφαγεία του πολέμου. Ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος που μαίνεται μπορεί να γίνει «σκηνοθέτης» μια νέας εποχής για τους λαούς, αν οι ίδιοι γίνουν πρωταγωνιστές στην πάλη για την ανατροπή του σάπιου συστήματος που τον γεννάει!

• Το άρθρο αναδημοσιεύεται από την στήλη «Η Άποψή μας» του «Ριζοσπάστη» της Παρασκευής 24 Απρίλη 2026

Επόμενο άρθρο

Αυτουργοί στο έγκλημα