Δεν πέρασε πολύς καιρός από τις θριαμβολογίες της κυβέρνησης με αφορμή την αναπροσαρμογή των συντάξεων για το 2026 και το κλίμα ευφορίας που καλλιεργούσε πριν τρεις βδομάδες για την αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού. Μόλις σε λίγους μήνες αποδείχθηκε πόσο άνθρακας ήταν ο θησαυρός, καθώς σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ ο επίσημος πληθωρισμός σε ... Περισσότερα
Εκλογές 1961: Οι αναφορές της “Μαύρης Βίβλου” για την Ημαθία
από Η Άλλη Άποψη
Οι εκλογές του 1961
Η Ιστορία έχει πει το δικό της οριστικό και αμετάκλητο λόγο για τις εκλογές βίας και νοθείας του 1961 . Τα γεγονότα απέδειξαν το όργιο που άσκησαν ο στρατός, η χωροφυλακή, τα ΤΕΑ, η ΚΥΠ και άλλοι μηχανισμοί. Οι δυο δολοφονημένοι νεολαίοι της ΕΔΑ στην προεκλογική περίοδο, ο Στέφανος Βελδεμίρης και ο στρατιώτης Διονύσης Κερπινιώτης, είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα του τι έγινε τότε... Το γεγονός ότι στις εκλογές του 1961 έγινε όργιο βίας και νοθείας, ποτέ δεν το παραδέχτηκαν οι ηγέτες της «Δεξιάς», ακόμη και πολλά χρόνια αργότερα. Είναι χαρακτηριστική η τοποθέτηση του Π. Κανελλόπουλου, που είχε τη φήμη του «μετριοπαθούς». Εγραψε δεκατέσσερα χρόνια αργότερα: «Θα εκέρδιζε, βέβαια, τις εκλογές του 1961 η ΕΡΕ, αλλά θα της έλειπαν κάποια εκατοστά ψήφων. Ούτε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ούτε κι εγώ, είχαμε πολιτικό συμφέρον ή την ηθική προδιάθεση να ενθαρρύνουμε τις ανωμαλίες εκείνες, όσες τυχόν σημειώθηκαν. Βεβαιώνω τον αναγνώστη ότι δεν τις είχαμε καν πληροφορηθεί. Υπάρχουν όργανα του Κράτους, ειδικότερα των Σωμάτων Ασφαλείας, που, όταν ένα κόμμα βρίσκεται πολύν καιρό στην εξουσία, συνδέουν τόσο πολύ τη νοοτροπία τους με το κόμμα τούτο, ώστε συγχέουν μέσα τους μια κοινοβουλευτική κυβέρνηση με την έννοια του «καθεστώτος», θεωρώντας το κόμμα που κυβερνάει πολλά χρόνια, σαν «καθεστώς», που οφείλουν να προστατεύουν. Ετσι, με την παρότρυνση και ανεξέλεγκτων, ασύδοτων κομματικών παραγόντων (ακόμη και υποψηφίων καμιά φορά βουλευτών), παραβαίνουν τους κανόνες της αμεροληψίας, που είναι καθήκον τους να τηρούν, και προβαίνουν σε πιέσεις, όπου αυτές πιάνουν» (Παναγιώτη Κανελλόπουλου: «ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΔΟΚΙΜΙΑ», σελ. 48, ΑΘΗΝΑΙ 1975).
Το τι επρόκειτο, βεβαίως, να συμβεί σε αυτές τις εκλογές ήταν σε γνώση του Γ. Παπανδρέου. Ο στρατηγός Λεωνίδας Σπαής έγραψε σχετικά: «Δυστυχώς, όμως, τρεις μήνες προ των εκλογών της 29ης Οκτωβρίου οι αρχηγοί της Ενωσης Κέντρου και ιδίως ο Βενιζέλος είχαν πληροφορηθεί παρ’ ανωτάτων φίλων τους αξιωματικών, ότι είχε μελετηθεί και οργανωθεί λεπτομερές σχέδιο επεμβάσεως του Στρατού και των Σωμάτων Ασφαλείας προς υπερψήφιση της ΕΡΕ» (Σπ. Λιναρδάτου, ο.π., τ. Δ’, σελ. 59).Τον Γ. Παπανδρέου τον αποκάλυψε αργότερα και ο εκδότης της εφημερίδας «Ελευθερία» Πάνος Κόκκας, που έγραψε στο κύριο άρθρο της, την 7 Σεπτέμβρη 1965: «Και ήτο ο αρχηγός της Ενώσεως Κέντρου πλήρως ενήμερος της σχεδιαζόμενης βίας και νοθείας. Και επίστευεν ότι μέριμνα του κ. Δόβα και του επί της Εθνικής Αμύνης υπουργού του κ. Χ. Ποταμιάνου θα ήτανε τα ιδικά μας συμφέροντα και πάλιν» (ο.π., σελ.60).Αλλά τι συνέβη; «Ενοπλες ομάδες χτυπούσαν την πόρτα κάθε σπιτιού (τις νυχτερινές ώρες, για ψυχολογικούς λόγους) και τροποποιούσαν την προηγούμενη απειλητική προειδοποίηση («όποιος ψηφίσει ΕΔΑ θα πάει εξορία») ως εξής: «Οποιος δεν ψηφίσει ΕΡΕ θα πάει εξορία» (Γιάννη Κάτρη: « Η γέννηση του νεοφασισμού στην Ελλάδα», σελ. 117, εκδόσεις «ΠΑΠΑΖΗΣΗ»).
Το αποτέλεσμα των εκλογών ανταποκρινόταν στο σχεδιασμό. Η ΕΡΕ επικράτησε με ποσοστό 50,81% αυξάνοντας τη δύναμή της, σε σχέση με τις εκλογές του 1958, περίπου κατά 9 ποσοστιαίες μονάδες!!! Η Ενωση Κέντρου -σε συνεργασία με το κόμμα του Μαρκεζίνη- συγκέντρωσε το 33,66% και το ΠΑΜΕ υποχώρησε στο 14, 63% του εκλογικού σώματος, δηλαδή 10, περίπου, μονάδες κάτω από την εκλογική δύναμη που είχε η ΕΔΑ από τις εκλογές του 1958. Η «ΜΑΥΡΗ ΒΙΒΛΟΣ» της ΕΔΑ
Το 1962 με αφορμή τις εκλογές του 1961 η ΕΔΑ κυκλοφορεί την περίφημη «Μαύρη Βίβλο. Το εκλογικό πραξικόπημα της 29ης Οκτωβρίου 1961». Στον πρόλογο αναφέρει τα εξής:
«Η βία και η νοθεία, η εξαγορά και το έγκλημα εσφράγισαν ανεξίτηλα την παρωδία των εκλογών της 29ης Οκτωβρίου. Αυτό έγινε ακλόνητη πεποίθησις για εκατομμύρια Έλληνες και Ελληνίδες, για κάθε άνθρωπο καλής θελήσεως. Κατηγγέλθη μέσα στη νόθο Βουλή από το σύνολο των εκπροσώπων της αντιπολιτεύσεως. Επεκυρώθη δικαστικά όπου και όταν υπήρξε δυνατότης.
Αυτή η ζωντανή και ολοφάνερη πια αλήθεια έχει στιγματίσει τους ενόχους, ντόπιους και ξένους, στη συνείδησι του ελληνικού λαού.
Το μαρτυρολόγιο του λαού μας, η βάναυση καταπάτησις των πιο στοιχειωδών και ιερών δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτου, καθώς και η ηρωική αντίστασις και πάλη του δημοκρατικού λαού κατά του πραξικοπήματος και του νεοφασισμού, που σήκωσε κεφάλι, αξίζουν συστηματική καταγραφή.
Αυτό το σκοπό θέλει να υπηρετήσει η ‘ΜΑΥΡΗ ΒΙΒΛΟΣ» που η ΕΔΑ παραδίδει στα χέρια όλων των Ελλήνων. Με τη συστηματική παράθεσι των συγκεκριμένων στοιχείων ,που μπόρεσαν να ιδούν το φως της δημοσιότητος στις φοβέρες εκείνες ημέρες του Οκτωβρίου του 1961,καταδυκνύεται με ποιους τρόπους και μεθόδους, με ποια μέσα και σε ποια έκτασι στραγγαλίστηκε,νοθεύτηκε και παραμορφώθηκε η θέλησις του Ελληνικού λαού.
Καθένας μπορεί να μελετήσει το δειγματολογικό υλικό της Βίβλου ,να βάλει «τον δάκτυλον επί τον τύπον των ήλων» και να ζήσει νοερά το προεκλογικό νεοφασιστικό όργιο σε όλη του την έκτασι.
Πιστεύουμε ότι η «ΜΑΥΡΗ ΒΙΒΛΟΣ» θα βοηθήσει κάθε Ελληνα και κάθε ξένο, που αγαπά την Ελλάδα, στον αγώνα για την αποκατάστασι της δημοκρατίας στον τόπο που γεννήθηκε».
Οι αναφορές για γεγονότα στην Ημαθία
«Ημερολόγια Βίας και τρομοκρατίας
Συλλήψεις
Βέροια 29 Σεπτεμβρίου: Συνελήφθη ο Π. Παρασκευόπουλος από όργανα ασφάλειας και εκακοποιήθη εντός του τμήματος.
Κακοποιήσεις
-Βέροια 16 Οκτωβρίου: Στις 11.30 τη νύχτα ο ανθυπολοχαγός του 509 τάγματος Κολυνδρού Ν. Σπηλιόπουλος και ένας άλλος ανθυπολοχαγός παρεβίασαν εις το χωρίον Καστανιά την ξυλαποθήκην του Ιωαν. Οικονόμου και επετέθησαν κατά του δασοφύλακος Π.Νικολόπουλου και του Βασ. Παππά από τη Μελίκη. Εδεσαν με αλυσίδες τον Νικολόπουλον και ετραυμάτισαν τον Παππά ο οποίος υπέστη θλάσιν του θώρακος και κάταγμα των πλευρών και μεταφέρθη εν αφασία εις Κρατικόν Νοσοκομείον Βερροίας. (Τηλεγραφική διαμαρτυρία υποψηφίου της Ε.Κ Βερροίας κ.Ι. Παπαδάκη προς τον κ. Παπανδρέου).
-18 Οκτωβρίου: Στη λαϊκή αγορά Ναούσης έξη τραμπούκοι επετέθησαν και εκακοποίησαν σοβαρώς το Δ.Ιωσηφίδη. Ο κακοποιηθείς ηναγκάσθη να παραμείνει στο κρεβάτι τυλιγμένος με προβιές.
-28 Οκτωβρίου: Τη νύκτα έγινε επίθεσις με πέτρες κατά του υποψηφίου Μαργαρίτη από «αγνώστους» τραμπούκους. Το αυτοκίνητο του υπέστη ζημίας. Ο υποψήφιος Γ. Πολύζος καιένας συνοδός του εδέχθησαν οργανωμένη δολοφονικήν επίθεσιν τραμπούκων από Λευκάδια Ναούσης.
Ψυχολογική βία
-Ο χωροφύλαξ Στ. Παναγιώτου του Πολυδενδρίου Βερροίας ηπείλησε τον αγρότη Θωμά Δόμανο ότι «αν τολμήση να πη λέξι υπέρ της ΕΔΑ θα εξαφανισθή».
-19 Οκτωβρίου : Οι επικεφαλείς των διαφόρων παρακρατικών οργανώσεων με λόγους τους στα χωριά καλλιεργούν το μίσος και παροτρύνουν τους κατοίκους να βιαιοπραγούν κατά των υποψηφίων των αντικαραμανλικών κομμάτων και ιδιαιτέρως του ΠΑΜΕ
- 28 Οκτωβρίου: Στα Ριζώματα οπλοφορούντες τρομοκράτες ολόκληρη την νύκτα, απειλούσαν τους δημοκρατικούς πολίτες να μην ψηφίσουν ΠΑΜΕ. Το ίδιο έγινε και στο χωριό Λυκογιάννη.
-Συνεδρίασις 6-2-62. Ο βουλευτής της Ε.Κ κ. Γ. Μπακατσέλος στη συνεδρίασι της βουλής της 6-2-62, ανέγνωσε τήν επιστολήν του κ. Ανδρέα Τσώτα, δικηγόρου – δικαστικού αντιπροσώπου της κοινότητας Νεοκάστρου Ημαθίας, η οποία απηυθύνετο προς αυτόν :
« Την παραμονήν των εκλογών και περί ώραν 8ην νυκτερινήν απέστειλα ένα νέον να μεταφέρη από το σπίτι του Προέδρου Α. Αραδούλη, όπου και θα εφιλοξενούμην το εκλογικόν υλικόν εις δύο δέματα εσφραγισμένα, εις το φυλάκιον του στρατιωτικού αποσπάσματος, του ενταλμένου διά την τάξιν.
Επροθυμοποίθη τότε να μεταβή και ο Ανθυπολοχαγός Ανδρέας Παπαδημητρίου δία την μεταφοράν των δεμάτων. Μου έκανε εντύπωσι η προθυμία του, αλλά εδέχθην.
Μεταβάς ουτος εις το δωμάτιον μου επηρε τά δύο δέματα αλλά συγχρόνως ήνοιξε την βαλίτσαν μου και έψαξε τά εν τη αυτή αντικείμνα. Τον επρόλαβε η νοικυρά και τον παρετήρησε « τι κάνης κ. Ανθυπολοχαγέ και ψάχνεις την βαλίτσα του δικαστικού;» Ούτος εν αμηχανία απήντησε «τίποτε, τίποτε» και έκλεισε την βαλίτσα μου με το κλειδάκι (ενώ προηγουμένως δεν ήτο κλεισμένη με το κλειδάκι της). Έντρομη η νοικοκυρά μου τά διηγήθη το εσπέρας
2) Την Κυριακήν 29-10-1961 και ώραν περίπου πρωινήν ήλθε έντρομη μία οικογένεια, ονόματι Ντόβα νομίζω, διά να ψηφίση και να μοί καταγγείλη τά εξής: «Ψές τά μεσάνυχτα μέσα στο σκοτάδι, ήλθαν στο παράθυρο μας 3-4 οπλοφόροι, εξ ων ένας είχε χλαίνη και αφού εκτύπησαν το τζάμι επιμόνως μας εξύπνησαν και μόλις ανάψαμε το φως, είδαμε κατάπληκτοι ένα περίστροφο προταμένο προς την κόρης μας και μια άγρια φωνή να λέγη «προσέξτε αν δεν ψηφίστε ΕΡΕ, θάπεθάνετε, ακούτε;» Η κόρη μας μισολυπόθυμη και έξαλλη ήρχισε να φώναζη «Σκοτώστε με, σκοτώστε με νά ησυχάσω, τι θέλετε από εμάς, τι σας φταίμε;». Εν συνεχεία έφυγαν. Όπως δε μοί κατήγγειλαν: Ο Πρόεδρος Κοινότητος, διάφοροι άλλοι, ο ίδιος ο παθών, η γυναίκα του και η κόρη τους, πήγαν και σε άλλα 8 σπίτια οι τρομοκράται. Τελικώς δε τους ανεκάλυψαν, δίοτι σε ένα σπίτι συνωμίλησαν με τον ένοικον υπό το φως της λάμπας και τους ανεγνώρισεν ούτος. Ο Ανδρ. Αδρούλης, ως και άλλοι κάτοικοι Νεοκάστρου ως μοί κατήγγειλαν ούτοι ημέραν των εκλογών, διεπίστωσαν ότι τρομοκράται ήσαν ο Ανθυπολοχαγός Α.Παπαδημητρίου, Γραμματεύς Κοινότητος, ο διδάσκαλος καί άλλοι. Άλλωστε εις όλα τά σπίτια επήγαν οι ίδιοι και κατά τον ίδιον διαδοχικώς χρόνον και ο συνωμιλήσας υπό το φως της λάμπας,τους κατέδωσεν εις τον Πρόεδρον Κοινότητος εις ανύποπτον χρόνον, την Κυριακήν, πρίν γνωσθή το Πανελλήνιο όργιον πιέσεων και νοθείας.
3) Πολλοί δεν εδέχεντο να ψηφίσουν κρυφά ένας δε γέρων νομίζω Σαρακατσάνης, παρά την ωθησίν μου όπως αποσυρθή εις το ιδιαίτερον διαχώρισμα ψηφίζων φανερά, ανέκραξεν «αφήστε μου να ψηφίσω φανερά για να μη μού λέν αυτοί εδώ (εννοών τους αντιπροσώπους της ΕΡΕ) ότι είμαι αριστερός».
4) Τά μεσάνυχτα της Κυριακής συνοδευόμενος υπό στραιώτου μετέφερα το δέμα με τά αποτελέσματα εις το σπίτι μου. Στο δρόμο ενώπιον και του σπιτονοικοκύρη μου και εκμισθωτού της οικίας του Προέδρου (Νομίζω, ονόματι κ. Τσομπανίδη) ο στρατιώτης μου είπε: Εμάς μας έδωσε ψηφοδέλτια ο Ανθυπολοχαγός Ανδρέας Παπαδημητρίου από το βράδυ του Σαββάτου και μας είπε εάν άλλος σας δώση ψηφοδέλτιο, άλλο εκτός από αυτό πού έχετε της ΕΡΕ, να το πετάξητε. Προφανώς επίστευεν ο αφελής ότι Δικαστικοί (εγώ) ,Στρατιωτικοί, Αστυνομικοί, Δ. υπάλληλοι είναι όλοι ΕΡΕ, ότι Κράτος είναι Η ΕΡΕ και Μόνον»
Συνεδρίασις 19/2/1962: Ο βουλευτής της Ε.Κ κ. Γ. Μπακατσέλος στη συνεδρίασι της Βουλής της 19/2/1962 κατέθεσε επιστολή του προέδρου τη Κοινότητας Νεοκάστρου κ.Αραδούλη, στην οποία καταγγέλλονται τα εξής τρομοκρατικά στοιχεία: «…Την νύκτα του Σαβάτου προς την Κυριακήν ημέραν των εκλογών,ο Ανθυπολοχαγός της φρουράς του εκλογικού τμήματος κ. Ανδρέας Παπαδήμητρίου,υπηρετών νυν εις Βέρροιαν, συνοδευόμενος υπό του γραμματέως της Κοινότητος κ. Νικολαόυ Γιαννοπούλου, του διδασκάλου του χωρίου κ. Νικολάου Παπαχατζή, κοινοτικού συμβούλου και δασοφύλακος, επεσκέπτετο με τα δύο πρώτων ,κρατών ανά χείρας περίστροφον τα οικίας. 1. Του Χρήστου Ντόβα,2. του Κωνσταντίνου Γκάγκα ,3. Διονυσίας Γκιγκοπούλου,4. Κωνσταντίνας Γκιγκοπούλου,5.Ιωάννου Ιωάννου,6. Νικολάου Ιωάννου, 7. Δημητρίου Τσομπουνίκα, 8. Χρήστου Πίσια και τους ηπείλησεν ότι αν δεν ψηφίσουν ΕΡΕ την Δευτέραν θα πεθάνουν. Ο εν λόγω ανθυπολοχαγός συνωδεύετο και από τους Γεώργιον Παρτάλην και Χρήστον Γιαννάκην. Ο τέταρτος της ομάδος του ανθυπολοχαγού, Νικόλαος Παπαχατζής, κοινοτικός σύμβουλος και δασοφύλαξ, μετά του εν λόγω ανθυπολοχαγού Παπαδημητρίου παραμονεύσαντες εις την άκρην του χωρίου και με προτεταμένα τα περίστροφα εσταμάτησαν δύο άτομα εκ του χωρίου Βούτσιστα το εν ονόματι Αράπογλου και τους ερώτησαν,τι θέλατε εις το σπίτι του Προέδρου, σας είπε να ψηφίσετε Κέντρο θα πεθάνετε.
Μερικοί των παθόντων κατήγγειλον τα ανωτέρω εις τον δικαστικόν αντιπρόσωπον κ. Ανδρέαν Τσάτσον δικαστικόν σύμβουλον Επαχρίας και εις τον Εισαγγελέα βεροία.
Εν Θεσσαλονίκη τη 19 Νοεμβρίου 1961
Ο καταγγείλας Πρόεδρος Κοινότητας Νεοκάστρου Βεροίας
Ανδρέας Αραδούλης
Οι Μάρτυρες παρευρεθέντες κατά την καταγγελίαν
Ανδρέας Τσώνος, Γεωργιάδης Ιωάννης, Αποίκος Ευάγγελος, Ζωγράφος Χρήστος»