"Ω τον ηλίθιον Σουλτάνον! Τους φίλους του σφάζει" (Αδαμάντιος Κοραής)

Σαν σήμερα, 10 Απριλίου 1821, οι Οθωμανοί απαγχονίζουν τον συνεργάτη τους Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄(κατά την πάγια τότε οθωμανική πρακτική απόδοσης ευθυνών στα υψηλόβαθμα στελέχη της Αυτοκρατορίας), σαν αποτυχημένο αξιωματούχο της Πύλης που έχασε τον έλεγχο, με αποτέλεσμα να ξεσπάσει η επανάσταση του 1821.

Ο Γρηγόριος (Γεώργιος Αγγελόπουλος) γεννήθηκε το 1746 στη Δημητσάνα. Ανέλαβε Πατριάρχης (για πρώτη φορά) 9 Μαΐου 1797 ως Γρηγόριος Ε΄. Την αμέσως επόμενη χρόνια (1798) οργάνωσε την δίωξη των έργων του Ρήγα Φεραίου, που είχε δολοφονηθεί απο τους Οθωμανούς. Πέντε μήνες μετά τον μαρτυρικό θάνατο του Ρήγα και τον συντρόφων του, εξαπολύει εγκύκλιο προς τους μητροπολίτες. Σε αντίγραφο της εγκυκλίου που εστάλη στον μητροπολίτη Σμύρνης Άνθιμο που φέρει ημερομηνία 1Δεκεμβρίου 1798 τον ενημερώνει ότι"συνέπεσε εις χείρας ημών εν σύνταγμα εις μίαν κόλλαν χαρτί ολόκληρον...επιγραφόμενον "νέα πολιτική διοίκησις των κατοίκων της Ρούμελης, των μικρών εν τη μεσογείω νήσων και της Βλαχομπογδανίας".Και απαιτεί: "σφοδρώς να εγρηγορής όλαις δυνάμεσιν, εν πάσι τοις μέρεσι της επαρχίας σου, και κώμαις και χωρίοις παραλίοις και μεσογείοις, να μην παραμπέση τοιούτον σύνταγμα εις ανάγνωσιν τω χριστιανικώ εμπιστευθέντι σοι λαώ...ότι πλήρες υπάρχει σαθρότητος εκ των θολερών αυτού εννοιών, τοις δόγμασι της ορθοδόξου ημών πίστεως εναντιούμενον".

Έτσι ξεκίνησε το "έργο" του Γρηγόριου, που ήταν ένας απο τους μεγαλύτερους εχθρούς κάθε απελευθερωτικής δράσης των Ελλήνων και των άλλων υπόδουλων λαών των Βαλκανίων και φανατικός υποστηρικτής και υμνητής της Οθωμανικής εξουσίας. Σκοταδιστής, πολέμησε με όλες του τις δυνάμεις του κάθε προσπάθεια πραγματικής παιδείας, που θα μπορούσε να βγάλει τον λαό απο την προπαγάνδα της υποταγής στον Σουλτάνο (που διακήρυτε και ο ίδιος): Δεν ήθελε ούτε η γλώσσα του λαού να διδάσκεται. Ειρωνευόταν αυτούς που υποστήριζαν ότι η γη κινείται.

Έφτασε στο σημείο, με εγκύκλιο του το 1819, να αφορίσει τα μαθηματικά, την άλγεβρα, την τριγωνομετρία και τους λογαρίθμους! Κάθε εκπαιδευτική να μορφωθούν οι Έλληνες την βάφτιζε "αθεισμό".Απαγόρευε να βαφτίζουν παιδιά οι παπάδες με αρχαία ονόματα.Όσοι είχαν σχέση με τα παραπάνω "εγκλήματα"ήταν "διεφθαρμένα ανδράρια". Τους αποκαλούσε "άσημους πατριώτας", "ανάξιους","προφανώς λυμεώνες και ψυχικώς και σωματικώς" "παραβάται των θείων".κ.α Το 1820 ο Γρηγόριος οργάνωσε σχέδιο για να εμποδίσει την διάδοση κάθε ελεύθερης και επαναστατικής σκέψης ενάντια στον Σουλτάνο σε όλο τον Ελλαδικό χώρο. Για τον σκοπό αυτό προχώρησε σε αναδιοργάνωση του τυπογραφείου του Πατριαρχείου στην Κωνσταντινούπολη, το οποίο ανέλαβε δράση κατα των "αντιφρονούντων". Το καλοκαίρι του 1820 βγάζει νέα κατάπτυστη εγκύκλιο στην οποία καλεί όλους τους συγγραφείς να αποφεύγουν "παν ότι δυνάται να συσκιάση την λαμπρότητα της ακραιφνούς υμών υποταγής (εννοεί στον Σουλτάνο) δια της εκδόσεως βιβλίων αντιφρονούντων". Οι ύμνοι του Γρηγορίου για τον Σουλτάνο δεν γνωρίζουν όρια: "Ζήτω ο Γαληνότατος και Κραταιότατος υμών ΑΝΑΞ..ο ακριβής φύλαξ της της Δικαιοσύνης και της Επιεικείας, ο ευσπαλιγχνικώτατος και ηρωικότατος ΣΟΥΛΤΑΝ ΜΑΧΜΟΥΤ Β. Είη το Κράτος αυτού διαιωνίζον και θριαμβεύον κατα παντών εναντίων" (κεφαλαία στο πρωτότυπο). Το 1820 παρεμβαίνει σε μια δικαστική διένεξη της Μπουμπουλίνας (η οποία τότε προσπαθούσε να συγκεντρώσει πλοία και πολεμικό υλικό για την επανάσταση) και την αφορίζει. Με το ξέσπασμα της επανάστασης, ο Γρηγόριος αφορίζει, με έναν πρώτο αφορισμό (23 Μαρτίου 1821), μια διαβιβαστική επιστολή προς τους ιεράρχες και νέο αφορισμό προς όλους τους χριστιανούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (27 Μαρτίου 1821)-την επανάσταση και τους επαναστάτες, με ένα υβρεολόγιο-μνημείο φανατισμού και συκοφαντίας για όσους έδιναν την ζωή τους στις μάχες ενάντια στους Οθωμανούς. Όμως η επανάσταση εξαπλώθηκε και Οθωμανοί εκτέλεσαν τον αποτυχημένο ανώτερο υπάλληλο τους (συνηθισμένη πρακτική της Υψηλής Πύλης) και για να τρομοκρατήσουν τους χριστιανικούς πληθυσμούς. Απαγχονίστηκε 10 Απριλίου 1821.

Στην διάρκεια της επανάστασης έγινε μόνο μια απόπειρα αγιοποίησης του, το 1823 (ο τότε υπουργός Εκκλησιαστικών της επαναστατημένης Ελλάδας, την έβαλε στο αρχείο). Όμως, μετα την επανάσταση, τα πράγματα άλλάζουν. Π.χ στη σχολική ιστορία του Παπαρρηγόπουλου (1853) αποσιωπάται εντελώς ο αφορισμός του 1821. Εμφανίζονται και έργα που παρουσιάζουν τον Γρηγόριο ως..καθοδηγητή της επανάστασης του 1821, ηγέτη της..Φιλικής Εταιρείας, και άλλα. Το 1871 το Ελληνικό κράτος οργανώνει μεγάλη τελετή για την μεταφορά των λειψάνων απο την Οδησσό. Δεκάδες χιλιάδες, η κυβέρνηση, το Βασιλικό ζέυγος κ.α είναι εκεί. 11 μήνες αργότερα, ο μεγιστάνας Γεώργιος Αβέρωφ δωρίζει ανδριάντα του Γρηγορίου ο οποίος τοποθετείται στα Προπύλαια, κοντά στον ανδριάντα του Ρήγα Φεραίου (επίσης δωρεά του Αβέρωφ). Ο αφοριστής δίπλα στους αφορισμένους. Ο αφοριστής των επιστημών στα...Προπύλαια του Πανεπιστημίου.

Η (πραγματική) ιστορία του Γρηγορίου δημιούργησε δυσκολίες στην προσπάθεια αγιοποίησης του ακόμα και στους ανώτερους κύκλους της Εκκλησίας. Σύμφωνα με τον χαρτοφύλακα του Πατριαρχείου, Μανουήλ Γεδεών: "Τω 1871, μετά την εξ Οδησσού μεταφοράν των λειψάνων αυτού, συγκαλέσας ο (αρχιεπίσκοπος) Θεόφιλος τους αρχιερείς της συνόδου και τους παρεπιδημούντας εν Αθήναις εις σύσκεψιν, αφ’ ης εξέβαλε τους δύο γραμματείς, είπε τόσα επίμεμπτα διά την ζωήν του Γρηγορίου, ώστε να συνομολογίσωσι πάντες ότι έπρεπε ο Γρηγόριος έξω να μείνη του χορού των αγίων". Τελικά ο Γρηγόριος αγιοποιήθηκε μισό αιώνα αργότερα, στην εκαστοστή επέτειο του θανάτου του (1921), από μια Ιερά Σύνοδο που πυροδότησε αντιδράσεις. Οπως θα παραδεχτεί το 1948 ο καθηγητής Θεολογικής Α.Αλιβιζάτος, "δεν ανεγνωρίσθη ουσιαστικώς ως άγιος ούτε υπό του κλήρου και του λαού..ούτε καν υπό του Οικ. Πατριαρχείου, ούτινος και ιεραρχικώς προΐστατο". O μύθος του "εθνομάρτυρα" συνεχίζεται.

Πηγές: "Επιστολαί", Α.Κοραής, "Η Μαύρη Βίβλος του 1821", "Μεγάλη ιστορία της Ελλάδας", Γ.Κορδάτος, "Ρασοφόροι, συμφορά του έθνους",Γ.Καρανικόλας, "Η εθνική αποκατάσταση του αφοριστή",Τ.Κωστόπουλος, "Ο Ρήγας στα χέρια των Τούρκων–Ο σκοτεινός ρόλος του Πατριαρχείου", Γ.Καραγιάννης.

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.

Προηγούμενο άρθρο

Αγροτική Γη των Ριζωμάτων και διεκδικήσεις Δημοσίου: Βασικά ερωτήματα παραμένουν όμως ακόμα αναπάντητα

Επόμενο άρθρο

ΝΑΤΟ ΕΕ σέρνουν τον πλανήτη σε ολοκαύτωμα