Η «ανάγνωση» της κρίσης

Γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης υποψήφιος διδάκτορας ΑΠΘ

«Και το φθινόπωρο βαδίζει απορώντας Στοιβάζει φύλλα, ρίζες, αποφάσεις Μέσα στ’ αγρίμια, στ’ αγριολούλουδα, Δύστροπες πλεύσεις, σε ανατροπές Αναζητώντας πάλη για ζωή Πονώντας όμορφα πάλι». (Ηλίας Τσέχος, ‘Στο δάσος όμορφα πάλι’, ‘Ή σταγόνα ή ωκεανός,’  2011).

Το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης το 2008 έχει «βυθίσει» τον κόσμο σε μία άνευ προηγουμένου περιδίνηση, περιδίνηση που είναι ταυτόχρονα και κοινωνική και οικονομική. Σε αντίθεση με τις εκτιμήσεις και τις αναλύσεις οργανικών διανοουμένων του συστήματος καθώς και έγκριτων οικονομολόγων, η συγκεκριμένη οικονομική κρίση είναι κρίση της κεφαλαιοκρατικής δομής, ήτοι του ευρύτερου κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής. Η συσσώρευση χρηματιστηριακού πλούτου και χρηματιστηριακών «προϊόντων» «παρενέβη» στην απρόσκοπτη και διευρυμένη αναπαραγωγή του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής. Σε αυτό το «χωρικό» και «χρονικό» πλαίσιο, η καπιταλιστική δομή ενέγραψε τα χαρακτηριστικά της μη διευρυμένης χρηματικής «ροής».

 Με αυτόν τον τρόπο συγκροτείται το άμεσο και «δομικό» κρισιακό κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον, εκεί όπου η κεφαλαιοκρατική δομή αίρει τα θεμελιώδη στοιχεία μίας προσίδιας και διευρυμένης αναπαραγωγής. Η διαχείριση, η οργάνωση και η ρύθμιση των τρεχουσών και ενεργών «ροών» της οικονομικής-καπιταλιστικής κρίσης είναι κυρίως «αστικοκεντρική», στο βαθμό που η ρύθμιση του ευρύτερου «κρισιακού υποδείγματος» χρησιμοποιείται για την εκ νέου νοηματοδότηση του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής.

 Έτσι, προωθείται ένα μοντέλο ανασυγκρότησης της αστικής κυριαρχίας, με τρόπο που, την ίδια στιγμή, «αποδυναμώνει» την δομική θέση και τον βαθμό «ποιοτικής ενέργειας» του μπλοκ των λαϊκών-υποτελών τάξεων. Η διαχείριση των τρεχουσών «ροών» συμφύεται οργανικά με τα κοινωνικά και οικονομικά συμφέροντα του άρχοντος αστικού συγκροτήματος εξουσίας, παράγοντας τους όρους και τις προϋποθέσεις για την «ανάδυση» και την αποκρυστάλλωση της κρισιακής φοράς στο εσωτερικό της εργατικής και των σύμμαχων τάξεων.

 Η οικονομική-καπιταλιστική κρίση νοείται ως διαδικασία αντίστροφης φοράς: αφενός μεν η ρύθμιση της μετατοπίζει κοινωνική ισχύ και «ενέργεια» προς την κατεύθυνση του άρχοντος αστικού συγκροτήματος εξουσίας, αφετέρου δε μετατοπίζει δομικά και «επανατοποθετεί» στο πεδίο του κοινωνικού την εργατική και τις σύμμαχες τάξεις. Ουσιαστικά, η οικονομική κρίση και η άμεση ώσμωση και αλληλεπίδραση της με τις κοινωνικές συσσωματώσεις επενεργεί στο πεδίο του κοινωνικού, αναδιατάσσοντας τους όρους της διευρυμένης ή μη αναπαραγωγής των κοινωνικών τάξεων.

 Το κοινωνικό μπλοκ των λαϊκών-κυριαρχούμενων τάξεων «βιώνει» την   κρισιακή εκφορά ως απώλεια ισχύος και «ζωτικής ενέργειας», ως απώλεια μίας προσίδιας «υλικότητας». Η οικονομική κρίση ως θεμελιώδης πράξη αναδιάταξης της κοινωνικής «ολότητας» αποκρυσταλλώνεται στο πλαίσιο της «κανονικότητας» των λαϊκών τάξεων, επιδεινώνοντας τους όρους ζωής και αξιοπρεπούς διαβίωσης. Σε αυτή την περίπτωση, η οικονομική-συστημική κρίση, αποδομεί την «κανονικότητα» των λαϊκών τάξεων, επιβάλλοντας τους όρους για την εμπέδωση και την «ποιοτική» εμβάθυνση της κοινωνικής ισχύος της κυρίαρχης τάξης. Στις αθέατες «γωνίες» του αστικού «χώρου», «αναδύεται» η μορφή του «κρισιακού σώματος», (για να παραφράσουμε και τον σπουδαίο ποιητή Ηλία Τσέχο), που είναι μία μορφή σωματικής κίνησης η οποία αδυνατεί να αναπαραχθεί υπό τους όρους μίας δεδομένης «υλικότητας».

 Το «κρισιακό σώμα» μετατοπίζεται δομικά προς το περιθώριο του κοινωνικού και πολιτικού γίγνεσθαι, ενώ, την ίδια κρίσιμη στιγμή, αδυνατεί να «συγκροτηθεί» και να αναπαραχθεί ως βασική και ζωτική ύλη της ζωής. Γύρω μας και παντού, το «κρισιακό σώμα» καταλαμβάνει τις «γωνίες» του αστικού χώρου, λαμβάνοντας και τα χαρακτηριστικά ενός δυστοπικού μέλλοντος. Η οικονομική κρίση, μέσω της συγκεκριμένης και εξόχως «φορτισμένης» διαχείρισης της, έχει μετασχηματιστεί σε εργατική κρίση, σε κρίση αναπαραγωγής του λαϊκού-εργατικού μπλοκ.

 Η αύξηση της φτώχειας, η εκτίναξη του ποσοστού της ανεργίας που πλέον προσλαμβάνει δομικά χαρακτηριστικά, η μείωση μισθών και συντάξεων και η εξαθλίωση ορίζουν και προσδιορίζουν το εύρος και το βάθος της λαϊκής καθημερινότητας, μία καθημερινότητα που διαμεσολαβείται μέσω της προσίδιας και δομικής κυριαρχίας του άρχοντος αστικού συγκροτήματος εξουσίας. Το «κρισιακό σώμα» χάνει νοήματα και αξίες, χάνει τα έρμα της «ολικής» του συγκρότησης.

 Η εμπροσθοβαρής και «ποιοτική» κίνηση του αστικού μπλοκ, λαμβάνει  τα χαρακτηριστικά εμπέδωσης μίας ‘νέας’ κανονιστικής πράξης, καθότι εγκιβωτίζει στο πεδίο του κοινωνικού τα στοιχεία μίας δομικής απόκλισης μεταξύ κυρίαρχων και κυριαρχούμενων τάξεων: η συγκεκριμένη δομική απόκλιση τέμνει και ανατέμνει το κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι, ακριβώς λόγω του ότι εγκιβωτίζει ισχύ, δύναμη και κοινωνική «ενέργεια» προς την πλευρά του αστικού-κοινωνικού μπλοκ, ενώ, σε αυτό το πλαίσιο, «αυξάνει» και πολλαπλασιάζει τα «κρισιακά σώματα» του κοινωνικού, ήτοι τις εκείνες τις μορφές ύπαρξης που αποδομούνται ως κρίσιμες «ολότητες».

 Η ανθρώπινη-εργατική «ολότητα» αίρει τα χαρακτηριστικά της βασικής συνθήκης συγκρότησης της, στο χώρου όπου η φτώχεια και η δομική πλέον ανεργία «κανονικοποιούνται» και «θεσμοποιούνται»  ως όροι σύμφυτοι με την δεδομένη διαχείρισης της οικονομικής-καπιταλιστικής κρίσης. Σε αυτό το πλαίσιο, μπορούμε να κάνουμε λόγο για το μπλοκ των λαϊκών-πενήτων τάξεων, το οποίο πλέον αδυνατεί να αναπαραχθεί πλέρια και «ολικά».

Οι πολιτικές και κοινωνικές εκπροσωπήσεις της εργατικής τάξης οφείλουν να ανασυγκροτήσουν άμεσα την κοινωνική δομή (εργατική τάξη) που πλήττεται πολλαπλώς από τις συνέπειες της «κρισιακής» διαχείρισης. Το προτσές της κοινωνικής-ιστορικής κίνησης δεν είναι ποτέ ευθύγραμμο και γραμμικό. Οι κοινωνικοί όροι και οι κοινωνικές δομές αλλάζουν και μεταβάλλονται ριζικά ως αποτέλεσμα της συγκρουσιακής κίνησης των κυριαρχούμενων τάξεων.

Πρέπει πάντα να πορευόμαστε έχοντας στο νου την πάντα επίκαιρη και σπουδαία διατύπωση του Αντόνιο Γκράμσι: «Ό,τι καταπιέζεται αποδεσμεύεται. Όμως, αντίθετα, χρειάζεται να επισύρουμε αποφασιστικά την προσοχή μας στο παρόν έτσι όπως είναι, αν θέλουμε να το μεταβάλουμε.  Απαισιοδοξία του νου, αισιοδοξία της θέλησης».[1]

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.

Προηγούμενο άρθρο

Η Αμφίπολη και εμείς οι Νεοέλληνες

Επόμενο άρθρο

Η μονοδρόμηση οδού Μητροπόλεως και ένα «βολικό παραμύθι»