Το απόσταγμα της δράσης του Βλαντίμιρ ίλιτς Λένιν

Του Σίμου Ανδρονίδη, υποψήφιου Διδάκτορα ΑΠΘ

«Trickle drops! my blue veins leaving! O drops of me!  Trickle, slow drops, Candid from me falling, drip, bleeding drops, From wounds made to free you whence you were prison’d». (Κυλήστε σταγόνες! Αφήστε τις γαλάζιες φλέβες μου! Ω σταγόνες δικές μου! Κυλήστε, αργές σταγόνες, Πέφτοντας άσπιλες από μένα, στάξτε, αιμάτινες σταγόνες, Από πληγές που έγιναν για να σας βγάλουν απ’ τη φυλακή σας).

(Walt Whitman, Trickle drops, Ποιήματα).

Ο Ρώσος μαρξιστής επαναστάτης Βλαντίμιρ ίλιτς Λένιν αποτελεί μοναδική «σύνθεση»  διανοούμενου και επαναστάτη που κατάφερε να μετουσιώσει σε πράξη και σε κίνηση την μαρξιστική κοσμοθεωρία. Στην περίπτωση του, ο λόγος και η πράξη αποτελούν ένα ενιαίο «όλο», ένα ενιαίο αμάλγαμα που αποκρυσταλλώθηκε στο πεδίο του κοινωνικού. Ο οργανικός διανοούμενος Λένιν, διανοούμενος της εργατικής τάξης και  ευρύτερα του μπλοκ των λαϊκών-καταπιεσμένων τάξεων συμπύκνωσε με την πορεία του την ιστορική εξέλιξη, την ιστορική κίνηση του ρώσικου λαϊκού-εργατικού μπλοκ. Και η Μεγάλη Οκτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση του 1917 αποτελεί την κορύφωση, την προμετωπίδα μίας διόλου ευθύγραμμης ιστορικής κίνησης προς τα μπρος. Για πρώτη φορά η εργατική τάξη και οι κοινωνικοί της σύμμαχοι νοείται και ορίζεται ως κυρίαρχη τάξη, ως τάξη που θα καθορίσει και θα «επικαθορίσει» το κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι. 

 Ο Λένιν ως διανοούμενος και επαναστάτης, προσδιόρισε με σαφήνεια το πλαίσιο της αντιπαράθεσης μεταξύ αστικής και εργατικής τάξης. Ουσιαστικά, ο στόχος του ήταν να καταστήσει την εργατική τάξη ηγεμονική. Με άλλα λόγια συνέβαλλε στην θεωρητική άρθρωση και στην «επαναστατική» συγκρότηση της ρώσικης εργατικής τάξης, με τρόπο που η συγκεκριμένη κοινωνική δομή να προχωρήσει στην πραγματοποίηση κοινωνικών ρήξεων και τομών. Και η Οκτωβριανή Επανάσταση νοείται ως βαθιά «ποιοτική» ρήξη, ως εγκάρσια τομή που ανασημασιοδότησε την κοινωνική και πολιτική ολότητα της τσαρικής Ρωσίας.

 Δρώντας στο πεδίο του κοινωνικού και ενσωματώνοντας οργανικά εκείνα τα «κρισιακά» στοιχεία της μαρξιστικής κοσμοθεωρίας, κατάφερε να «ενσταλάξει» στο εργατικό-κοινωνικό μπλοκ την ιδεολογία της υπέρβασης και της ανατροπής του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής. Στην κρίσιμη στιγμή, στο μεταίχμιο της ανάδυσης της δομικής ρήξης το κόμμα των Μπολσεβίκων άρθρωσε και συνάρθρωσε οργανικά τα συμφέροντα της εργατικής τάξης. Αυτή η στοίχιση και σύγκλιση ιδεολογίας και συμφερόντων προκάλεσε και μία δομική μετατόπιση στο κρίσιμο από κάθε άποψη πεδίο των κοινωνικών συμμαχιών.

 Στο ευρύτερο περιβάλλον της εξεγερσιακής τομής αποκρυσταλλώθηκαν δύο αντιθετικά κοινωνικά μπλοκ με εκ διαμέτρου αντίθετα συμφέροντα: Από την μία πλευρά το αστικό κοινωνικό μπλοκ με ηγεμονεύουσα τάξη την αστική, και από την άλλη πλευρά το μπλοκ των λαϊκών τάξεων με ηγεμονεύουσα δύναμη την εργατική τάξη. Εκείνη την κρίσιμη στιγμή, η μικροαστική τάξη στέρησε από το αστικό μπλοκ το στοιχείο της διευρυμένης κοινωνικής απεύθυνσης καθώς και την δυνατότητα «διείσδυσης» της στο μπλοκ των λαϊκών-καταπιεσμένων τάξεων. Έτσι, ήρε το λαϊκό στοιχείο νομιμοποίησης του άρχοντος συγκροτήματος εξουσίας, αντιστρέφοντας την κίνηση του ρώσικου κοινωνικοοικονομικού σχηματισμού.

 Η ηγεμονεύουσα αστική τάξη έχασε τις τάξεις-στηρίγματα, για να χρησιμοποιήσουμε και μία φράση του Νίκου Πουλαντζά. «Ριγμένες πάνω στην πολιτική σκηνή απ’ τους θεσμούς του καπιταλιστικού Κράτους, αυτές οι τάξεις αποτελούν συχνά τάξεις-στηρίγματα. Το Κράτος, μέσω μιας σύνθετης ιδεολογικής διαδικασίας, επωφελείται απ’ την ανικανότητα πολιτικής επιβεβαίωσης αυτών των τάξεων, εξ αιτίας της θέσης τους μέσα στην παραγωγική διαδικασία- αντίθετα με την εργατική τάξη, για την οποία συντελείται η κοινωνικοποίηση της διαδικασίας της εργασίας: το Κράτος εμφανίζεται συχνά άμεσα σαν ο πολιτικός αντιπρόσωπος των συμφερόντων της μικρής παραγωγής».[1]

 Με αυτόν τον τρόπο η αστική τάξη απώλεσε την νομιμοποίηση που μπορούν να προσφέρουν οι τάξεις-στηρίγματα. «Για να επιτελέσει το προλεταριάτο την κοινωνική αυτή επανάσταση, πρέπει να καταχτήσει την πολιτική εξουσία που θα το κάνει κύριο της κατάστασης και θα του επιτρέψει να παραμερίσει όλα τα εμπόδια που στέκουν στο δρόμο προς το μεγάλο του σκοπό».[2] Η εργατική τάξη δρώντας στο πεδίο του κοινωνικού εκδίπλωσε τους όρους πραγματοποίησης της εξέγερσης. Στο πλαίσιο αυτό κινήθηκε προς τον «χώρο» σύγκλισης με το κόμμα των Μπολσεβίκων. Η αλληλεπίδραση και η ώσμωση κοινωνικής και πολιτικής συσσωμάτωσης έθεσε τους όρους για την υψηλής «ποιοτικής έντασης» δράση του ενιαίου εργατικού αμαλγάματος. Ο στόχος οριοθετήθηκε: «η κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας», σύμφωνα και με την διατύπωση του Λένιν. Και αυτή η διαδικασία προϋποθέτει την κίνηση προς την πλευρά του κρατικής δομής: «η κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας» προϋποθέτει την υπέρβαση της κρατικής δομής, εκείνης της δομής, που μετατοπίζεται προς την πλευρά της αστικής τάξης.

 «Λέγοντας κρατικό μηχανισμό ο Λένιν εννοεί δυό πράγματα: α) τη θέση του Κράτους μέσα στο σύνολο των δομών ενός κοινωνικού σχηματισμού, με δυό λόγια, τις διάφορες λειτουργίες του Κράτους, την τεχνικο-οικονομική, την πολιτική με την αυστηρή έννοια, την ιδεολογική κτλ. β) το προσωπικό του Κράτους, τα στελέχη της διοίκησης, της γραφειοκρατίας, του στρατού, κτλ. Λέγοντας κρατική εξουσία, ο Λένιν εννοεί, αντίστροφα, την κοινωνική τάξη ή τη μερίδα της τάξης που κατέχει την εξουσία».[3]

 Το ενιαίο κοινωνικοπολιτικό αμάλγαμα αίρει την διάκριση μεταξύ κρατικού μηχανισμού και κρατικής εξουσίας στοχεύοντας την «σύνολη» κρατική δομή. Και αυτή η άρση συντελείται στο περιβάλλον της επαναστατικής κατάστασης, εκεί που το κράτος «οξύνει» τις «γωνίες» των ταξικών του χαρακτηριστικών. Η συντριβή της αστικής κρατικής δομής ισούται με  την προσίδια υπέρβαση του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής, με την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας.

 «Για την πραγματική απελευθέρωση της εργατικής τάξης είναι η αναγκαία η κοινωνική επανάσταση που προετοιμάζεται απ’ όλη την ανάπτυξη του καπιταλισμού, δηλαδή η κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής, η μετατροπή τους σε κοινωνική ιδιοκτησία και η αντικατάσταση της κεφαλαιοκρατικής παραγωγής εμπορευμάτων από τη σοσιαλιστική οργάνωση της παραγωγής προϊόντων προς όφελος όλης της κοινωνίας, για την εξασφάλιση  πλέριας ευημερίας  και ελεύθερης ολόπλευρης ανάπτυξης όλης των μελών της».[4]

Αυτός πρέπει να είναι ο κρίσιμος και «κρισιακός» στόχος της εργατικής τάξης, σύμφωνα  με την παραπάνω εξαιρετικά διαυγή ανάλυση του Λένιν. Ο Λένιν, για να ακολουθήσουμε το σχήμα από την ‘Διαλεκτική του Διαφωτισμού’ των Χορκχάϊμερ και Αντόρνο, συνέβαλλε στην κατάλυση «της ιεραρχικής τάξης πραγμάτων της κοινωνίας».[5]

Ο Λένιν έκανε πράξη στο πεδίο του κοινωνικού την πρωταρχική ιδιότητα του οργανικού διανοούμενου της εργατικής τάξης. Στο πλαίσιο αυτό, ο λόγος και η δράση του «συναντούν» το λόγο και την δράση του Ιταλού Αντόνιο Γκράμσι. Και ο Λένιν, μετέβαλλε σε βίωμα, σε «ζώσα» πρακτική, την παρακάτω Γκραμσιανή θεώρηση: «Ότι καταπιέζεται αποδεσμεύεται. Όμως, αντίθετα, χρειάζεται να επισύρουμε αποφασιστικά την προσοχή μας στο παρόν έτσι όπως είναι, αν θέλουμε να το μεταβάλουμε. Απαισιοδοξία του νου, αισιοδοξία της θέλησης».[6]

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.

Προηγούμενο άρθρο

Η «νέα» πολιτική κίνηση στα «αριστερά» του ΠΑΣΟΚ

Επόμενο άρθρο

Όχι πια άλλο αθώο αίμα στην άσφαλτο και παντού