Ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ παρουσίασε την Εισήγηση της ΚΕ του ΚΚΕ στο 20ό Συνέδριο του Κόμματος, που ξεκίνησε το πρωί της Πέμπτης 30 Μάρτη, στην έδρα της ΚΕ στον Περισσό.

Παρατίθεται η Εισήγηση:  

«Στη βάση του νέου Προγράμματος του Κόμματος και των Αποφάσεων που ψηφίστηκαν στο 19ο Συνέδριο, εκτιμάμε σήμερα τη δράση μας, βγάζουμε συμπεράσματα χρήσιμα για την πάλη μας, χαράσσουμε τα καθήκοντά μας μέχρι το επόμενο, το 21ο Συνέδριο.

Οι Αποφάσεις του 19ου Συνεδρίου, οι οποίες εξειδικεύτηκαν στις συνολικά 46 Συνόδους της ΚΕ που έγιναν αυτά τα 4 χρόνια, έχουν συναντήσει την αποδοχή της συντριπτικά μεγάλης πλειοψηφίας των μελών του Κόμματος και της ΚΝΕ.

Η προσπάθεια για την ιδεολογική, πολιτική, οργανωτική ανάπτυξη του Κόμματος δέσποσε όλα αυτά τα χρόνια στη δράση όλων των καθοδηγητικών οργάνων, από την Κεντρική Επιτροπή, τις Επιτροπές Περιοχών, τις Τομεακές Επιτροπές, τις ΚΟΒ και τα αντίστοιχα όργανα και ΟΒ της ΚΝΕ.

Πρέπει να κάνουμε προσπάθεια να εκτιμήσουμε τη δουλειά που έγινε, με τα μικρότερα ή μεγαλύτερα θετικά βήματα, αλλά και με τα αρνητικά, τις ελλείψεις και τις αδυναμίες μας. Να επεξεργαστούμε παραπέρα τα καθήκοντά μας -τα οποία θα αποτυπωθούν στις τελικές Αποφάσεις του 20ού Συνεδρίου μας- σε σχέση πάντα με τις κοινωνικοπολιτικές εξελίξεις.

Τα αποτελέσματα από τις συνθήκες που διαμορφώθηκαν μετά τη νίκη της αντεπανάστασης και του ιστορικού πισωγυρίσματος της ανθρωπότητας, που ζούμε τα τελευταία 30 περίπου χρόνια, εξακολουθούν να είναι κυρίαρχα στην εργατική - λαϊκή συνείδηση, στην ίδια την εξέλιξη και πορεία του εργατικού και λαϊκού κινήματος, που βρίσκεται σε υποχώρηση, παρά τις προσπάθειες, τις επιμέρους αναλαμπές και τις εστίες αντίστασης που υπάρχουν κάτω από την παρέμβαση κυρίως του Κόμματος και άλλων επαναστατικών δυνάμεων διεθνώς.

Παραμένει ως βασικό ζητούμενο η ισχυροποίηση του Κόμματος, ώστε να γίνει ικανό, ως Κόμμα της κοινωνικής ανατροπής, να φέρει σε πέρας τον ιστορικό πρωτοπόρο ρόλο του, αξιοποιώντας και βαθαίνοντας με την ταξική πάλη τις αντιθέσεις και αντιφάσεις του καπιταλιστικού συστήματος.

Η προετοιμασία μας πρέπει να περιλαμβάνει την ολόπλευρη ιδεολογική - πολιτική θωράκιση και οργανωτική ανάπτυξη του Κόμματος και της ΚΝΕ. Αυτή η προετοιμασία θα ατσαλώνει δυνάμεις, θα τις προετοιμάζει για δύσκολες και αποφασιστικές μάχες, μακριά από τη μικροαστική ανυπομονησία, αλλά και από τη μακαριότητα που δημιουργεί η υποτίμηση της συνεχούς, χωρίς ταλαντεύσεις και καθυστερήσεις, πολιτικής δράσης, της καθημερινής ακούραστης δουλειάς, της συνεχούς δημιουργίας πολύτιμων εφεδρειών που θα αντικαθιστούν, θα ανανεώνουν, θα διευρύνουν τις δυνάμεις μας.

Από την ιδεολογική - πολιτική - οργανωτική ισχυροποίηση του Κόμματος και της ικανότητας δράσης του μέσα στο εργατικό κίνημα, μέσα στα κινήματα των αντικειμενικά σύμμαχων λαϊκών δυνάμεων, εξαρτάται και ο αντικαπιταλιστικός - αντιμονοπωλιακός προσανατολισμός τους, η πάλη κατά του ιμπεριαλιστικού πολέμου, των ιμπεριαλιστικών ενώσεων.

Η ισχυροποίηση, η κομμουνιστική λειτουργία των οργανώσεων, η οικοδόμηση του Κόμματος, η ανανέωση των δυνάμεων και δεσμών μέσα στην εργατική τάξη, στα λαϊκά στρώματα και κυρίως στις νέες παραγωγικές ηλικίες καθορίζονται από την αλληλεπίδραση των αντικειμενικών και υποκειμενικών παραγόντων. Δηλαδή από την αντικειμενική κατάσταση, έτσι όπως αυτή εξελίσσεται έξω από τη θέληση και τη δράση μας, αλλά ταυτόχρονα και από τη δράση του υποκειμενικού παράγοντα, της εργατικής τάξης, του κινήματός της και του Κόμματός της, από τη γραμμή της ταξικής πάλης για την αποσταθεροποίηση της καπιταλιστικής εξουσίας, για να υποστούν ρήγματα όσα σήμερα -με μια επιφανειακή ματιά- φαντάζουν σταθερά, μόνιμα, παγιωμένα και αμετάβλητα.

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ

Ολοκληρώθηκε η προσυνεδριακή διαδικασία, κατά τη διάρκεια της οποίας εμπλουτίστηκαν παραπέρα οι Θέσεις της ΚΕ με την πολύτιμη πείρα και τις σκέψεις πρώτα απ’ όλα των δεκάδων χιλιάδων μελών του ΚΚΕ και της ΚΝΕ, αλλά και οπαδών και φίλων του Κόμματος σε όλη τη χώρα, παντού στον κόσμο, όπου ζουν, εργάζονται ή σπουδάζουν Έλληνες και Ελληνίδες που αγωνιούν για το μέλλον του τόπου, που παρακολουθούν τη δράση του ΚΚΕ και ενδιαφέρονται για την παραπέρα ενδυνάμωσή του.

Μετά τη δημοσίευση των Θέσεων της ΚΕ στον «Κυριακάτικο Ριζοσπάστη» της 18ης Δεκέμβρη του 2016, αναπτύχθηκε μια πλούσια εσωοργανωτική, αλλά και δημόσια συζήτηση. Όλα τα καθοδηγητικά όργανα του Κόμματος και της ΚΝΕ συνεδρίασαν και συζήτησαν τις Θέσεις της ΚΕ. Ακολούθησαν οι εκλογοαπολογιστικές διαδικασίες, η συζήτηση των Θέσεων με υπερψήφισή τους στις Κομματικές Οργανώσεις Βάσης και στη συνέχεια στις προσυνεδριακές συνδιασκέψεις των Τομεακών Οργανώσεων, της Περιφερειακής και όλων των Οργανώσεων Περιοχής της χώρας.

Θετική ψήφο στις Κομματικές Οργανώσεις Βάσης έδωσε το 99,3% των κομματικών μελών. Κατά ψήφισε το 0,2% των μελών και λευκό το 0,5%. Στις Συνδιασκέψεις των Τομεακών, της Περιφερειακής και των Οργανώσεων Περιοχής υπέρ ψήφισε το 99,9% των αντιπροσώπων, κατά το 0% και λευκό το 0,1%.

Συνεδρίασαν επίσης όλα τα καθοδηγητικά όργανα της ΚΝΕ και οι ΟΒ και τοποθετήθηκαν πάνω στις Θέσεις. Στο Κεντρικό Συμβούλιο, στα Συμβούλια Περιοχής και στα Τομεακά Συμβούλια ψηφίστηκαν οι Θέσεις ομόφωνα. Στις Οργανώσεις Βάσης της ΚΝΕ, υπέρ ψήφισε το 99,7% των μελών, κατά το 0,05% και λευκό το 0,25%.

Στον προσυνεδριακό διάλογο μέσα από τις στήλες του «Ριζοσπάστη» και της ΚΟΜΕΠ πήραν μέρος 262 μέλη και φίλοι του Κόμματος και της ΚΝΕ. Τις Θέσεις της ΚΕ πήραν 80.000 άνθρωποι. Έγιναν 850 ανοιχτές συγκεντρώσεις και συσκέψεις για τη συζήτηση των Θέσεων της ΚΕ, με τη συμμετοχή 23.000 φίλων του ΚΚΕ και της ΚΝΕ.

Η όλη προσυνεδριακή διαδικασία, η υπερψήφιση των Θέσεων της ΚΕ και η ουσιαστική και δημιουργική συζήτηση που έγινε αποτελούν ένα σημαντικό βήμα, παρακαταθήκη για τη συνέχεια. Εκφράζουν ταυτόχρονα και τη σημαντική δουλειά που έγινε όλα τα προηγούμενα χρόνια με το Πρόγραμμα και τις άλλες επεξεργασίες και Θέσεις του Κόμματος. Οι Θέσεις μελετήθηκαν, ενώ τα μέλη του Κόμματος και της ΚΝΕ ενθαρρύνθηκαν κατά τη διάρκεια της εσωκομματικής συζήτησης να θέσουν τα ερωτήματα και τους προβληματισμούς τους. Στις συνελεύσεις και τις Συνδιασκέψεις ήταν μεγάλο το ενδιαφέρον κομματικών μελών και αντιπροσώπων να τοποθετηθούν με ομιλίες και κατάθεση των απόψεών τους. Ο προβληματισμός συνδύαζε ικανοποιητικά προγραμματικά ζητήματα και θέματα στρατηγικής με την ατομική και συλλογική πείρα από την καθημερινή δράση, από την ίδια την πορεία της ταξικής πάλης, εστιάζοντας στα βήματα που μετράμε, αλλά και στις πλευρές της δουλειάς μας που είναι αδύνατες ή στις οποίες χρειάζεται να γίνουμε γρήγορα πιο ικανοί και αποτελεσματικοί το επόμενο διάστημα. Η συζήτηση έδειξε ότι η συντριπτικά μεγάλη πλειοψηφία των μελών και στελεχών του Κόμματος και της ΚΝΕ συμφώνησε ουσιαστικά με τις Θέσεις για το 20ό Συνέδριο.

Η άμεση ανάγκη για ολόπλευρο ατσάλωμα του Κόμματος και της ΚΝΕ στο επίκεντρο του προβληματισμού

Ομόθυμη είναι η διαπίστωση ότι θα κριθούμε στο πώς θα καταφέρουμε μέσα από τις εργασίες και τις Αποφάσεις του 20ού Συνεδρίου, αλλά κυρίως με τη δουλειά μας μετά το Συνέδριο, να δυναμώσουν τα καθοδηγητικά επιτελεία του Κόμματος, οι ίδιες οι ΚΟΒ και ΟΒ στους χώρους ευθύνης και να ενισχυθεί συνολικά το ΚΚΕ, η δράση του για δυνατό εργατικό κίνημα και για την κοινωνική συμμαχία, η πάλη για τη διεκδίκηση της εξουσίας. Πρόκειται για συνέχεια της προσπάθειας να αφομοιωθεί το νέο Πρόγραμμα στις γραμμές και στον περίγυρό μας, να μπουν στη ζωή και να διαδοθούν πλατιά μέσα στην εργατική τάξη οι σύγχρονες επεξεργασίες και αποφάσεις, η στρατηγική μας για το Σοσιαλισμό - Κομμουνισμό, να ανταποκριθούμε στο σύνθετο καθήκον ανάπτυξης της επαναστατικής θεωρίας και δράσης.

Το ολόπλευρο ατσάλωμα του Κόμματος και της Νεολαίας του είναι λοιπόν προϋπόθεση για να φέρουμε σε πέρας:

- Τα καθήκοντα της ανασύνταξης του εργατικού κινήματος και της οικοδόμησης της κοινωνικής συμμαχίας σε αντικαπιταλιστική - αντιμονοπωλιακή κατεύθυνση.

- Την πάλη κατά του ιμπεριαλιστικού πολέμου, κατά της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, των αμερικανοΝΑΤΟικών εγκαταστάσεων στην Ελλάδα, κατά των εξοπλιστικών ΝΑΤΟικών προγραμμάτων (που δεν έχουν καμιά σχέση με την άμυνα της χώρας), ενάντια στη συμμετοχή της χώρας στις ΝΑΤΟικές ασκήσεις, στον ευρωστρατό και τους άλλους μηχανισμούς καταστολής που χρησιμοποιούνται κατά του λαϊκού κινήματος με διάφορα προσχήματα.

- Τελικά, το στόχο της εργατικής εξουσίας.

Υπάρχουν ανεξάντλητες δυνατότητες να διεισδύουμε σε μάζες που μας ενδιαφέρουν από ταξική σκοπιά, που αγανακτούν από την όξυνση της εκμετάλλευσης και βγαίνουν -με τον έναν ή τον άλλο τρόπο- στην πάλη. Από τη δική μας ικανότητα εξαρτάται να τους προετοιμάσουμε για τα παραπάνω καθήκοντα. Σ’ αυτές τις συνθήκες χρειάζεται να αυξήσουμε την απαιτητικότητα από τους εαυτούς μας και από τους πρωτοπόρους που στέκονται δίπλα μας για ανέβασμα του πολιτικού - ιδεολογικού επιπέδου με όπλο τις Αποφάσεις αυτού αλλά και των προηγούμενων Συνεδρίων.

Οπότε έχει σημασία πώς θα καταφέρουμε να συνδέουμε, αξιοποιώντας τις εξελίξεις, κάθε αγώνα με την πάλη για την εξουσία, πώς θα δίνουμε καθημερινά στους χώρους τη μάχη με τον οπορτουνισμό, τις θεωρίες διαχείρισης του συστήματος, τις κοινοβουλευτικές αυταπάτες, την απογοήτευση που έφερε η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ. Η παρέμβαση του Κόμματος απαιτεί καλύτερη ερμηνεία των τρεχουσών οικονομικών και πολιτικών εξελίξεων, βαθύτερη κατανόηση των νομοτελειών του καπιταλισμού, αποκάλυψη των αντιδραστικών θεωριών και πιο αποδεικτική προβολή της αναγκαιότητας για οργάνωση και ανάπτυξη της παραγωγής σε σοσιαλιστική βάση, καθώς και του ίδιου του χαρακτήρα της σοσιαλιστικής παραγωγής.

Επειδή δρούμε σε συνθήκες αντεπανάστασης, θα πρέπει να ανέβει η προσπάθεια να μη χάνουμε το κύριο: Την κομματική οικοδόμηση, την ολόπλευρη παρέμβαση για να ισχυροποιηθεί το ρεύμα των κομμουνιστικών ιδεών στους χώρους δουλειάς. Είναι ανάγκη να γίνει στέρεη πεποίθηση σε όλο το Κόμμα ότι η οικονομική πάλη δεν οδηγεί αυτόματα σε πάλη επαναστατική.

Η συζήτηση με βάση τις Θέσεις για το 20ό Συνέδριο του Κόμματος ανέδειξε ως ένα από τα κύρια ζητήματα που χρειάζεται να μετρήσουμε άμεσα βήματα αυτό της πιο πλατιάς, ολοκληρωμένης, ολόπλευρης ιδεολογικής - πολιτικής παρέμβασης του Κόμματος. Υπάρχει συμφωνία ότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα τα τελευταία χρόνια. Χρειάζεται όμως σε όλη την κλίμακα του Κόμματος να γκρεμιστεί συθέμελα η αντίληψη ότι η ιδεολογική πάλη είναι κάτι «θεωρητικό», αποσπασμένο από τη δράση ή διαδραματίζεται κάποιες στιγμές μόνο, όταν εμείς τις επιλέγουμε. Να χωνευτεί καλά ότι στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν στεγανά. Δεν διαδραματίζεται μόνο όταν εμείς το επιδιώκουμε ή το προγραμματίζουμε, αλλά είναι μέρος μιας αδιάλειπτης διαδικασίας, αφού χωρίς σταματημό είναι και η κοινωνική εξέλιξη, η ίδια η ταξική πάλη. Δεν υπάρχει ιδεολογική διαπάλη με "ωράρια", "ειδικούς χώρους", "ειδικές" κουβέντες. Δεν μπορεί να διαχωρίζουμε την ιδεολογικοπολιτική παρέμβαση του Κόμματος από τη δράση μέσα στο εργατικό κίνημα ή να την ανάγουμε σε κάτι επιπλέον - έξω από την καθημερινή ενασχόληση.

Αντίστοιχα, σ’ αυτόν τον άξονα είναι σοβαρή παρακαταθήκη να κατανοηθεί ότι το κριτήριο συμφωνίας δεν είναι γενικό και αόριστο. Αποτυπώνεται στο επίπεδο συμφωνίας με το ίδιο το Πρόγραμμα που ψήφισε το 19ο Συνέδριο, όπως και με τις Αποφάσεις του 18ου Συνεδρίου για το σοσιαλισμό και τη σοσιαλιστική οικοδόμηση με βάση την πείρα του 20ού αιώνα. Πολλές φορές πέφτουμε σε εκπτώσεις, εφησυχάζουμε, δεν προχωράμε τη συζήτηση ολοκληρωμένα, έως το τέλος. Μερικές φορές έχουμε τη στρεβλή άποψη ότι "μέχρι εκεί φτάνει, μην το ζορίσουμε".

Όλα τα καθοδηγητικά όργανα έχουν ευθύνη για τη βελτίωση της μελέτης από το σύνολο του δυναμικού μας και της ικανότητας προβολής της στρατηγικής μας. Οι διαλέξεις στις ΚΟΒ βοηθάνε, αλλά χρειάζεται να επαναφέρουμε πλευρές στην καθημερινή δραστηριότητα ώστε να μην αποσπάται ο καθημερινός αγώνας από το κύριο επαναστατικό καθήκον. Με καλύτερους όρους οι δυνάμεις μας μελέτησαν τις Θέσεις εκεί που αξιοποιήθηκε ταυτόχρονα, για παράδειγμα, η βιβλιογραφία και η αρθρογραφία για τον πόλεμο.

Έχει σημασία να κατανοήσουμε και να διαπεράσει την καθοδηγητική μας δουλειά ότι η ωριμότητα του υποκειμενικού παράγοντα σε επαναστατικές συνθήκες κρίνεται από τη δουλειά προετοιμασίας στο σήμερα και πάνω εδώ χτίζεται και η αντοχή όλων μας. Η αντοχή που πρέπει να καλλιεργηθεί αφορά το δυναμικό μας και τον περίγυρο και έχουμε θετικά παραδείγματα: Μέλη της ΚΝΕ που τα στηρίξαμε στην πρώτη τους εργασιακή εμπειρία, όταν πρωτόπιασαν δουλειά, σε δύσκολες καμπές της ζωής τους, που δεν έκαναν πίσω και στη συνέχεια έγιναν μέλη του ΚΚΕ. Συντρόφισσες μωρομάνες ή με μικρά παιδιά που ανέλαβαν καθήκοντα και αντεπεξήλθαν παρά τις δυσκολίες. Στα παραπάνω έπαιξε ρόλο η θωράκιση που είχαν από πριν. Αυτή τους βοήθησε να συνδέσουν το προσωπικό πρόβλημα που βίωναν με το ίδιο το βάρβαρο σύστημα που ζούμε σήμερα και θέλουμε να ανατρέψουμε. Άρα καθοριστικό ρόλο παίζει η προετοιμασία ιδιαίτερα των νέων πριν βγουν στον εργασιακό χώρο και γι’ αυτό είναι αναγκαίο να εξασφαλίσουμε και την αυτοτελή παρέμβαση των Κομματικών Οργανώσεων στις αντίστοιχες Σχολές Κατάρτισης, στα σχολεία, στα Πανεπιστήμια και τα Ανώτερα Τεχνολογικά Ιδρύματα.

Εκατοντάδες μέλη του Κόμματος και της ΚΝΕ, αξιοποιώντας τις ιστορικές παρακαταθήκες του Κόμματός μας, όλα αυτά τα χρόνια, μέσα σε πολύ δύσκολες συνθήκες έδωσαν πρωτοπόρα τη μάχη στους τόπους δουλειάς, απέναντι σε μια αδιάλλακτη και σκληρή εργοδοσία που πολλές φορές τους οδηγούσε σε απόλυση, απέναντι σε κατασταλτικούς μηχανισμούς και διώξεις συνδικαλιστών, εργατών, αγροτών, της σπουδάζουσας και μαθητικής νεολαίας. Συνεχίζουμε στο δρόμο των αλύγιστων της ταξικής πάλης.

Στο σύγχρονο προβληματισμό ξεχωρίζουν ζητήματα της ιδεολογικοπολιτικής διαπάλης που σχετίζονται με εξελίξεις και αλλαγές και απαιτούν την ολόπλευρη ισχυροποίηση του Κόμματος και της ΚΝΕ, όπως:

- Η όξυνση των αντιθέσεων και το ενδεχόμενο εκδήλωσης μιας νέας οικονομικής κρίσης διεθνώς, η διεθνής κατάσταση και ο ρόλος του διεθνούς κομμουνιστικού και εργατικού κινήματος σε συνθήκες αρνητικού συσχετισμού και αντεπανάστασης.

- Ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος, η ένταση των συγκρούσεων, οι ιμπεριαλιστικές συμμαχίες και η στάση των κομμουνιστών απέναντι στον κίνδυνο πιο άμεσης εμπλοκής της Ελλάδας, αλλά και απέναντι στον ίδιο τον πόλεμο, είτε πρόκειται για επιθετικό είτε εμφανίζεται ως αμυντικός, είτε είναι πιο γενικευμένος είτε τοπικός ή περιφερειακός.

- Η πορεία της διακρατικής καπιταλιστικής ένωσης στην οποία συμμετέχει η χώρα μας, της ΕΕ και ειδικότερα της Ευρωζώνης, το ενδεχόμενο εξόδου από αυτήν και η στάση του ΚΚΕ, γενικότερα η στάση του εργατικού κινήματος.

- Οι λειτουργίες του αστικού κράτους και οι αναδιαρθρώσεις των πολυπλόκαμων μηχανισμών του, η πορεία αναμόρφωσης του αστικού πολιτικού συστήματος σε συνθήκες παρατεταμένης οικονομικής κρίσης, η πολιτική στάση του ΚΚΕ σε αυτές τις εξελίξεις.

- Ο ηγετικός ρόλος της εργατικής τάξης, η αναγκαιότητα ανασύνταξης του εργατικού συνδικαλιστικού κινήματος και η συμμαχία του εργατικού κινήματος με εκείνο των αυτοαπασχολούμενων ΕΒΕ, επιστημόνων και αγροτών, ο ρόλος των κομμουνιστών σε αυτή τη διαδικασία.

- Η προώθηση της κομματικής οικοδόμησης σε κλάδους στρατηγικής σημασίας, η ανανέωση των γραμμών του Κόμματος, η αποφασιστική ενίσχυση της ΚΝΕ, η όλο και μεγαλύτερη ισχυροποίηση του κατακτημένου εδώ και δεκαετίες πλέον Κόμματος Νέου Τύπου, η ανταπόκρισή του στα σημερινά και αυριανά -ακόμα πιο σύνθετα- καθήκοντα της επαναστατικής πάλης, η επιβεβαίωση ότι μπορεί να γίνει "Κόμμα Παντός Καιρού", μεταφορικά και κυριολεκτικά.

Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Παρά την παγκόσμια κυριαρχία του και τη φαινομενική απρόσκοπτη νίκη του τα τελευταία 30 χρόνια μετά την αντεπανάσταση, ο καπιταλισμός διατρέχεται από οξύτατες αντιθέσεις και ανειρήνευτους ανταγωνισμούς μεταξύ των επιμέρους καπιταλιστικών κρατών, των στρατιωτικών - πολιτικών και οικονομικών - πολιτικών συμμαχιών τους, ανταγωνισμούς που έχουν οδηγήσει σε πολέμους και ανακατατάξεις.

Οι τάσεις που διαμορφώθηκαν είναι οι εξής:

Τα περισσότερα από τα παλιά ισχυρά καπιταλιστικά κράτη -μεταξύ αυτών η ακόμα πρώτη καπιταλιστική δύναμη, οι ΗΠΑ- συνεχίζουν να χάνουν θέσεις στην παγκόσμια καπιταλιστική αγορά προς όφελος της Κίνας -που είναι ήδη δεύτερη δύναμη- αλλά και της Ινδίας, της Βραζιλίας και άλλων ανερχόμενων κρατών.

Αυτή η απώλεια θέσεων έγινε μέσα από μια αντιφατική διαδικασία. Η διεύρυνση των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων (ΑΞΕ) από τα πρώτα προς τα δεύτερα κράτη -που έγινε με στόχο την αξιοποίηση της φτηνότερης εργατικής δύναμης που διέθεταν- οδήγησε σε αύξηση της κερδοφορίας, αλλά και συγκυριακή διέξοδο στο υπερσυσσωρευμένο -στα όρια της εσωτερικής του αγοράς- κεφάλαιο. Στη συνέχεια επέφερε καπιταλιστική ισχυροποίηση των δεύτερων, ενώ στα πρώτα διογκώθηκε η ανεργία, έπεσε η αξία της εργατικής δύναμης, ακολουθήθηκαν πολιτικές αύξησης της εκμετάλλευσης, μεταξύ άλλων με τη μείωση του εργατικού - λαϊκού εισοδήματος.

Από τη σχεδόν συγχρονισμένη κρίση που εκδηλώθηκε στα χρόνια 2008-2009 ελάχιστες καπιταλιστικές οικονομίες πέρασαν σε επίπεδα ανάπτυξης μεγαλύτερα από εκείνα προ κρίσης.

Στην Κίνα, αν και δεν έχει εκδηλωθεί ακόμα κρίση στο σύνολο της οικονομίας της, έχουν επιβραδυνθεί οι ακόμα υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης. Το γεγονός αυτό προκαλεί αντιφατικές προσδοκίες στους άμεσους ανταγωνιστές της: Αφ' ενός τους δημιουργεί την προσδοκία της υποχώρησης των μεριδίων της Κίνας στην παγκόσμια καπιταλιστική αγορά, αφ' ετέρου τους προκαλεί φόβο για ενδεχόμενη περιστολή της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας λόγω του μεγάλου βαθμού διασύνδεσής της με την οικονομία της Κίνας (μέσω της αγοράς ενεργειακών υλών, τηλεπικοινωνιών, μεταφορών, όχι μόνο ΑΞΕ αλλά και έμμεσων επενδύσεων ομολόγων και άλλων χρεογράφων).

Αυτή η αντιφατικότητα εκφράζεται στο ιδεολογικό και πολιτικό επίπεδο με την ισχυροποίηση τάσεων προστατευτισμού της εγχώριας παραγωγής και οικονομίας. Τέτοιες τάσεις διαφαίνονται π.χ. στην εκλογή Τραμπ στις ΗΠΑ, στην επικράτηση του Brexit στη Βρετανία, στις άλλες αποσχιστικές τάσεις στην Ευρωζώνη. Ωστόσο, αυτές οι τάσεις δεν έχουν κυριαρχήσει απόλυτα ούτε στις ΗΠΑ, αλλά ούτε και στη Βρετανία που ενδιαφέρεται για μια πιο ειδική και χαλαρή σχέση με την ΕΕ, διατηρώντας βέβαια το δικό της νόμισμα.

Πιο περίπλοκη παρουσιάζεται αυτή η αντιφατικότητα στη συνοχή της Ευρωζώνης. Από τη μια μεριά είναι η ίδια η ανισόμετρη ανάπτυξη των κρατών-μελών της, η διαφορετική φάση στον κύκλο της καπιταλιστικής οικονομικής κρίσης που βρίσκονται, τα διαφορετικά δημοσιονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν και βέβαια ο διαφορετικός βαθμός ωφέλειάς τους από το κοινό νόμισμα με βάση τους συμφωνημένους όρους νομισματικής και δημοσιονομικής σταθερότητας. Από την άλλη, είναι τα υπαρκτά οφέλη που έχουν τα κράτη-μέλη από τη διευρυμένη ευρωενωσιακή αγορά στον ανταγωνισμό τους με άλλες μεγάλες -εθνοκρατικά συγκροτημένες- οικονομίες, όπως οι ΗΠΑ, η Κίνα, η Ινδία, στο πλαίσιο της παγκόσμιας καπιταλιστικής αγοράς.

Αυτές οι αντιφάσεις, καθώς και οι πολιτικές εξελίξεις και αποφάσεις που τροφοδοτούν, αν και δεν έρχονται πάντα στην επιφάνεια ως καπιταλιστικές (συνήθως εμφανίζονται με τρόπο που αθωώνουν το σύστημα, ως ζητήματα που συνδέονται με τη μία ή την άλλη μορφή διαχείρισης ή με τις ιδεοληψίες κάποιων πολιτικών ηγεσιών), είναι σύμφυτες με τον καπιταλισμό και οξύνονται σε εποχή σήψης, παρασιτισμού, πολύπλευρης και πολυποίκιλης καταστροφής των παραγωγικών δυνάμεων. Πρόκειται για συνέπειες που δεν αποτυπώνονται στους δείκτες της αστικής στατιστικής, αλλά σχετίζονται κυρίως με τη διεύρυνση του χάσματος ανάμεσα στις παραγωγικές δυνατότητες της εποχής μας και στο βαθμό ικανοποίησης των σύγχρονων κοινωνικών αναγκών.

Σε αυτές τις συνθήκες, οι ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις οξύνονται και "η κοινωνία μοιάζει να επιστρέφει στη βαρβαρότητα". Η ένταση της ταξικής εκμετάλλευσης αδυνατεί να εξασφαλίσει από μόνη της μια αυξανόμενη κερδοφορία του κεφαλαίου και ο πόλεμος μοιάζει ως ο μόνος πυρετός που θα μπορούσε να σκοτώσει το μικρόβιο της κρίσης του γερασμένου καπιταλιστικού κοινωνικού - οικονομικού σχηματισμού.

Όλα τα καπιταλιστικά κράτη, με πρώτο τις ΗΠΑ, εκσυγχρονίζουν το στρατιωτικό εξοπλισμό τους, ενώ τα ισχυρότερα επιδιώκουν να έχουν πλεονέκτημα στα πιο σύγχρονα πολεμικά μέσα.

Οι ΗΠΑ διατηρούν από άποψη συνολικής οικονομικής, πολιτικής και στρατιωτικής ισχύος την πρώτη θέση στην πυραμίδα του διεθνούς ιμπεριαλιστικού συστήματος.

Αναμφίβολα υποβόσκει νέα, πιο συγχρονισμένη οικονομική κρίση, όξυνση της διαπάλης για τον έλεγχο αγορών, ενεργειακών πηγών και δρόμων μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου. Αυτό υποδηλώνουν οι υπάρχουσες πολεμικές εστίες στη Μέση Ανατολή, στην Ουκρανία, οι εντάσεις στην Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη σε σχέση με τη Ρωσία, στην Αρκτική και στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας. Όλες αυτές οι εστίες αυξάνουν τον κίνδυνο μιας ευρύτερης γενίκευσης του ιμπεριαλιστικού πολέμου.

Οξύνεται η βασική αντίθεση ανάμεσα στο κεφάλαιο και την εργασία, ενισχύεται η τάση για απόλυτη και σχετική εξαθλίωση της εργατικής τάξης, αυξάνεται το ποσοστό της μόνιμης, μακροχρόνιας ανεργίας, αυξάνεται ο βαθμός εκμετάλλευσης της εργατικής τάξης και στις πιο αναπτυγμένες καπιταλιστικές οικονομίες, οξύνονται όλες οι κοινωνικές αντιθέσεις.

Η όξυνση των αντιθέσεων στην ΕΕ και στην Ευρωζώνη ενισχύει τις αποσχιστικές τάσεις, οι οποίες με τη σειρά τους τροφοδοτούν τον αστικό "ευρωσκεπτικισμό". Πρόκειται για ένα ρεύμα εξίσου αντιδραστικό - αντιλαϊκό που στηρίζεται από λόμπι δισεκατομμυριούχων, από φασιστικές δυνάμεις. Παράλληλα, διευρύνονται τα οφέλη υπέρ της Γερμανίας και κατά της Γαλλίας, της Ιταλίας και άλλων κρατών. Εκτιμάμε ότι στο μέλλον θα οξυνθούν τα προβλήματα συνοχής στην ΕΕ και θα επέλθουν αλλαγές στη δομή της, επομένως και στο αστικό πολιτικό σύστημα μέσα στην ΕΕ, στις χώρες της Ευρωζώνης.

Αν και παραμένει πρωταρχικό το εθνικό πεδίο της ταξικής πάλης, ταυτόχρονα ο συντονισμός της σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο έχει μεγάλη σημασία. Το κύριο πρόβλημα είναι ότι στο διεθνές πεδίο δεν παρατηρείται ανάταση του κομμουνιστικού κινήματος, που θα αποτελούσε πραγματικό φάρο ελπίδας. Αντίθετα, πολλά από τα λεγόμενα κομμουνιστικά κόμματα έχουν ενσωματωθεί στην καπιταλιστική διαχείριση και επιλέγουν στρατόπεδο ανάμεσα στις ιμπεριαλιστικές συμμαχίες.

Εν κατακλείδι, αν και ο παλιός κόσμος αργοπεθαίνει, ο καινούργιος δεν μπορεί ακόμα να γεννηθεί.

Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ - ΛΑΪΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΟ ΦΟΝΤΟ ΤΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ