Αρμενία: Εκλογές στη δίνη σφοδρού γεωπολιτικού ανταγωνισμού

Στο στόχαστρο σφοδρού γεωπολιτικού ανταγωνισμού βρίσκεται η Αρμενία, κάτι που αποτυπώνεται και στην προεκλογική περίοδο ενόψει των εκλογών που θα γίνουν στις 7 Ιούνη. 

Το κόμμα «Πολιτικό Συμβόλαιο» του πρωθυπουργού, Νικόλ Πασινιάν, το οποίο επιδιώκει στενότερες σχέσεις με τους ευρωατλαντικούς, αντιπαρατίθεται με σειρά αντιπολιτευόμενων «φιλορωσικών» κομμάτων. Στο «τραπέζι» των διεργασιών βρίσκεται η προώθηση της ένταξης της Αρμενίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και οι μπίζνες με τις ΗΠΑ ή η επιστροφή στα παζάρια με τη Ρωσία. 

Το Διεθνές Ρεπουμπλικανικό Ινστιτούτο (IRI) με έδρα την Ουάσινγκτον διεξήγαγε μια έρευνα σχετικά με τις Αρμένικες εκλογές, με βάση την οποία  κατατάσσει το «Πολιτικό Συμβόλαιο» στην πρώτη θέση με 32%. Περίπου το 7% δήλωσε ότι θα υποστήριζε το κόμμα «Ισχυρή Αρμενία» του Ρώσου δισεκατομμυριούχου αρμενικής καταγωγής Σαμβέλ Καραπετιάν, ο οποίος βρίσκεται σε κατ' οίκον περιορισμό στο Ερεβάν με την κατηγορία της υποκίνησης σε βίαιη κατάληψη της εξουσίας. Άλλα «φιλορωσικά» κόμματα όπως του επιχειρηματία Γκαγκίκ Τσαρουκιάν, συγκεντρώνουν χαμηλότερα ποσοστά. 

Το ΙRI εκτιμά πάντως ότι επίκειται μεγάλο ποσοστό αποχής από τις εκλογές, καθώς μόνο το 16% των ερωτηθέντων συμφώνησαν να συμμετάσχουν στην δημοσκόπηση. Άλλες δημοσκοπήσεις έδωσαν στο κόμμα του Πασινιάν περίπου το 1/3 των ψήφων. 

Σταυροδρόμι ιμπεριαλιστικών συμφερόντων 

Η ΕΕ προσπαθεί να εκμεταλλευτεί τη συγκυρία της ιμπεριαλιστικής σύγκρουσης στην Ουκρανία και να μειώσει την επιρροή της Ρωσίας στο Νότιο Καύκασο. Τον προηγούμενο μήνα ΕΕ και Αρμενία είχαν την πρώτη τους Σύνοδο Κορυφής στο Ερεβάν, όπου και πραγματοποιήθηκε και η σύνοδος της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας, με δεκάδες Ευρωπαίους ηγέτες να στέλνουν μήνυμα ότι θα «βοηθήσουν» την Αρμενία να απομακρυνθεί από τη Ρωσία. 

Η περιοχή «μπορεί να γίνει σταυροδρόμι μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Μέσης Ανατολής», είπε τότε χαρακτηριστικά ο Γάλλος Πρόεδρος, Εμμανουέλ Μακρόν.

Σε ένα τέτοιο φόντο αποφασίστηκε η ΕΕ να στείλει στην Αρμενία μια ομάδα εμπειρογνωμόνων «εξειδικευμένων στην καταπολέμηση της ρωσικής προπαγάνδας και παρέμβασης», σε μια τεταμένη πολιτική περίοδο στο εσωτερικό της Αρμενίας, με τμήματα του κεφαλαίου να υποστηρίζουν την «στροφή» προς τη «Δύση», και άλλα να είναι συνδεδεμένα με τη Ρωσία. Στην Αρμενία, δρα ήδη μια άλλη αποστολή της ΕΕ, η EUMA που ιδρύθηκε το 2023 και έχει ως αντικείμενο την παρατήρηση και την υποβολή εκθέσεων σχετικά με την κατάσταση επιτόπου κοντά στα σύνορα και αλλού, σε περιοχές που πλήττονται από συγκρούσεις.

Η σύνοδος κορυφής χαρακτηρίστηκε «κρίσιμο βήμα στον σταδιακό επαναπροσανατολισμό της Αρμενίας προς τη Δύση» και ευκαιρία να ενισχυθούν οι «θέσεις» της ΕΕ και των ευρωπαϊκών μονοπωλίων στην περιοχή σε κρίσιμους, στρατηγικούς τομείς για τον παγκόσμιο ανταγωνισμό: Μεταφορικές συνδέσεις, Ενέργεια και ενεργειακή μετάβαση, ψηφιοποίηση κ.ά.

Το Γερεβάν και οι Βρυξέλλες εξέδωσαν κοινή δήλωση, όπου μεταξύ άλλων αναφέρεται: Περαιτέρω ενσωμάτωση της Αρμενίας σε περιφερειακά δίκτυα μεταφορών, όπως ο Trans-Caspian corridor (Διεθνής Διαδρομή Μεταφορών της Κασπίας - TITR) και η υποστήριξη της ενεργειακής της «ανεξαρτησίας», της διαφοροποίησης του εφοδιασμού και των δυνατοτήτων αποθήκευσης μέσω ασφαλών, βιώσιμων τεχνολογιών χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Ο Trans-Caspian (ή Μεσαίος Διάδρομος) είναι μια εμπορική διαδρομή 7.000 χλμ. που συνδέει την Κίνα με την Ευρώπη μέσω του Καζακστάν, της Κασπίας Θάλασσας, του Αζερμπαϊτζάν, της Γεωργίας και της Τουρκίας και υποστηρίζει την κινεζική πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ενας Δρόμος». Η διαδρομή περιλαμβάνει σιδηροδρομικές και θαλάσσιες μεταφορές, με σημαντικές, συνεχιζόμενες επενδύσεις από την ΕΕ και άλλους εταίρους για τη βελτίωση της χωρητικότητας, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής «αυτονομίας» μέσω και της «διαφοροποίησης των αλυσίδων εφοδιασμού».

Άλλο ένα πεδίο σύγκρουσης ΗΠΑ - Κίνας 

Την προηγούμενη εβδομάδα, ο Μ. Ρούμπιο, με γνώμονα τις επικείμενες εκλογές, επισκέφτηκε την Αρμενία για να προωθήσει μια σειρά deals που «τρέχουν». Μεταξύ άλλων, υπέγραψε με τον Αρμένιο ομόλογό του, συμφωνία στρατηγικής σύμπραξης, συμφωνία-πλαίσιο για κρίσιμα ορυκτά και άλλη μια για συνεργασία στον συμφωνημένο «Διάδρομο Τραμπ», μήκους 43 χλμ., που θα διέρχεται από τη νότια Αρμενία και θα συνδέει απευθείας το Αζερμπαϊτζάν με τον αζέρικο θύλακα Ναχιτσεβάν και με την Τουρκία.

Ο «Διάδρομος Τραμπ» ή ο περιβόητος «Ζανγκεζούρ» αποτελεί το «αντίπαλο δέος» του Trans - Caspian και συμφωνήθηκε ότι οι ΗΠΑ ουσιαστικά θα έχουν τον «έλεγχο» και την «ανάπτυξη» του μέρους του διαδρόμου που περνά από το έδαφος της Αρμενίας για 99 χρόνια.

Μάλιστα, η εν λόγω συμφωνία «έκλεισε» κατά την υπογραφή «συμφωνίας ειρήνης» μεταξύ της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν με τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ. Ωστόσο, θυμίζουμε ότι το ίδιο έτος, κάποιους μήνες νωρίτερα, το Αζερμπαϊτζάν προειδοποιούσε την Αρμενία ότι δεν πρέπει να ενεργεί ως «γεωγραφικό φράγμα» ανάμεσα σε εκείνο και την Τουρκία και εξαπέλυσε «πυρά» σε Γαλλία και ΕΕ ότι κινούνται απέναντί του. 

Υπενθυμίζεται, ότι η σιδηροδρομική σύνδεση Αζερμπαϊτζάν - Τουρκίας (Trans - Caspian) είχε μπλοκαριστεί από την αρμένικη στρατιωτική παρουσία στο πέρασμα του Ζανγκεζούρ, που ήταν ένας από τους παράγοντες που οδήγησε στη σύγκρουση του Ναγκόρνο Καραμπάχ, όπου το Αζερμπαϊτζάν είχε τη στήριξη της Τουρκίας αλλά και του Ισραήλ.

Οι προειδοποιήσεις της Ρωσίας

Μια μέρα πριν την επίσκεψη Ρούμπιο στο Ερεβάν, το Κρεμλίνο με δηλώσεις του Ντμ. Πεσκόφ, είχε επαναλάβει τις «προειδοποιήσεις» προς την Αρμενία, ότι κινδυνεύει να χάσει την «πολύ ελκυστική τιμή» που πληρώνει για το ρωσικό αέριο, αν απομακρυνθεί από την ενσωμάτωση με τη Ρωσία. Τον περασμένο μήνα, αντίστοιχα, ο Ρώσος πρόεδρος, Βλ. Πούτιν, έθεσε το ζήτημα σε συνάντηση με τον Πασινιάν.

Χθες, η Ρωσία απαγόρευσε τις εισαγωγές αρμενικών φρούτων, με τον Πασινιάν να υπόσχεται αποζημίωση των αγροτών της περιοχής. Νωρίτερα, η Ρωσία είχε απαγορεύσει άλλα αγροτικά προϊόντα, επικαλούμενη υγειονομικές παραβιάσεις. 

Επίσης, η Αρμενία όλο και περισσότερο απομακρύνεται από «συμμαχίες» που πρωτοκαθεδρεύει η Ρωσία, όπως είναι ο ΟΣΣΑ.