Του Αλέκου Χατζηκώστα *Ο Στέλιος Καζαντζίδης είχε τραγουδήσει προφητικά: «Το σύστημα είναι ένοχο/Και οι συνθήκες της ζωής/Το σύστημα είναι ένοχο/Μα δεν το δίκασε κανείς»Στις μέρες όπου τα σκάνδαλα και η σχετική συζήτηση έχει ανέβει στα ύψη και δημιουργεί πολιτικές εξελίξεις, χρειάζεται να δούμε κάποια ζητήματα βαθύτερα.Η αιτία τους βρί... Περισσότερα
Εκδήλωση για «Τα Νέα Θρησκευτικά στο Σχολείο» στο Χώρο Τεχνών
από Η Άλλη Άποψη
Η Ιερά Μητρόπολη Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας, σε συνεργασία με την Ένωση Γονέων και Κηδεμόνων Α/θμιας Εκπαίδευσης Βέροιας, διοργανώνουν εκδήλωση με θέμα «Τα Νέα Θρησκευτικά στο Σχολείο». Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 14 Ιανουαρίου 2018 και ώρα 18:00, στο Χώρο Τεχνών. Ομιλητές θα είναι ο Ηρακλής Ρεράκης, Καθηγητής Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ, Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας, Πρόεδρος της ΠΕΘ και ο Θεόδωρος Κουτσιώρας, Θεολόγος Μέσης Εκπαίδευσης Λάρισας. Ο κ. Ρεράκης θα αναπτύξει το θέμα «Η θεολογικοπνευματική διάσταση των αλλαγών της πολιτείας στην παιδεία και στην κοινωνία», ενώ ο κ. Κουτσιώρας το θέμα «Φάκελοι Θρησκευτικών Δημοτικού - Γυμνασίου - Λυκείου. Τι δε γνωρίζουμε».
ΣΧΟΛΙΟ: Πρόκειται για μία σαφώς ιδεολογική παρέμβαση από μέρους της Μητρόπολης και φορέων της περιοχής. Φυσικά και έχουν τέτοιο δικαίωμα. Όμως αυτό τελικά είναι το σοβαρότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν τα σχολεία μας σήμερα;
Η άποψη μας έχει διατυπωθεί και παλιότερα. Η διδασκαλία του μαθήματος των θρησκευτικών στα σχολεία της χώρας μας ήταν πάντα ένα ζήτημα πάλης ανάμεσα στην πρόοδο και την αντίδραση. Στη χώρα μας η διδασκαλία αυτή αποσκοπεί αποκλειστικά και ουσιαστικά στην «κατήχηση» και τον προσηλυτισμό της νεολαίας στο ορθόδοξο χριστιανικό δόγμα. Το μάθημα των θρησκευτικών με τα παραπάνω χαρακτηριστικά μπήκε στα σχολεία από την ίδρυση του ελληνικού κράτους, σε αντίθεση με τα τότε ιστορικά δημιουργημένα κράτη στην υπόλοιπη καπιταλιστική Ευρώπη στα οποία η άνοδος στην εξουσία της αστικής τάξης συνοδεύτηκε και από μια μεγάλη πάλη ενάντια στον κληρικαλισμό που εξέφραζε τότε ιδεολογικά και πολιτικά τη φεουδαρχία. Η ιστορική πορεία της συγκρότησης του ελληνικού κράτους καθόρισε και την εισαγωγή της διδασκαλίας των θρησκευτικών στα σχολεία. Να σημειώσουμε τα όσα χαρακτηριστικά αναφέρει το Σύνταγμα: Άρθρο 3: «Επικρατούσα θρησκεία στην Ελλάδα είναι η θρησκεία της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας του Χριστού», καθώς και το άρθρο 16, 2 «Η παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του Κράτους και έχει σκοπό την ηθική, πνευματική, επαγγελματική και φυσική αγωγή των Ελλήνων, την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης και τη διάπλασή τους σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες.». Η διοίκηση, η δικαιοσύνη και ένα μικρό μέρος της θεωρίας ερμήνευαν την διάταξη αυτή, υπό το πρίσμα της «επικρατούσας θρησκείας» του άρθρου 3 , αναγνωρίζοντας ότι συμβατή με το Σύνταγμα είναι μόνο η επιβολή μιας κατηχητικής-μονοφωνικής εκπαίδευσης του ορθόδοξου δόγματος. Είναι χαρακτηριστικό το απόσπασμα από απόφαση διοικητικού δικαστηρίου «…δεν νοείται η θρησκειολογική συνείδηση ώστε ο μαθητής να γίνεται κοινωνός όλων των θρησκευτικών ρευμάτων και μελλοντικά να επιλέξει μια θρησκεία μεταξύ πολλών, γιατί κάτι τέτοιο θα ήταν πέρα από την θέληση του νομοθέτη, αφού ο σκοπός της διάταξης αυτής (του άρθρου 16 παρ.2) είναι η διατήρηση του ορθόδοξου χριστιανικού δόγματος που ασπάζεται η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων πολιτών». Επίσης, σύμφωνα με την κοινή νομοθεσία, σκοπός του μαθήματος είναι να καταστήσει τους μαθητές «κοινωνούς των αληθειών της Ορθόδοξης Χριστιανικής πίστης». Οι αρχές αυτές αποτυπώνονται στον τρόπο με τον οποίο είναι διαμορφωμένο το μάθημα των θρησκευτικών στα διδακτικά βιβλία, όπου ως βασικό προαπαιτούμενο τίθεται ότι ο Έλληνας πολίτης είναι ταυτόχρονα χριστιανός-ορθόδοξος.
Το όλο ζήτημα έχει άμεση σχέση με αυτό του ολοκληρωτικού διαχωρισμού κράτους και εκκλησίας: Χρόνια τώρα το προοδευτικό κίνημα παλεύει γι’αυτό και που στον τομέα της εκπαίδευσης περιλαμβάνει τα παρακάτω αιτήματα: Να υπάρξει πλήρης αναθεώρηση του μαθήματος των θρησκευτικών, από μάθημα κατηχητικού χαρακτήρα σε μάθημα με τα χαρακτηριστικά που περιγράψαμε παραπάνω – αξιοποιώντας σχετικές προτάσεις-, που θα διδάσκεται με επιστημονικές μεθόδους και κριτήρια, όπως συμβαίνει στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης. Με στόχο την εισαγωγή των μαθητών στην προβληματική των θρησκειών, με πνεύμα ισοτιμίας ως στοιχεία της ανθρώπινης ιστορίας, της εξέλιξης των κοινωνιών, της φιλοσοφικής θεώρησης και του ανθρώπινου πολιτισμού. Στο πλαίσιο της δημοκρατικής αναθεώρησης των σχολικών εγχειριδίων και των Αναλυτικών Προγραμμάτων όλη η εκπαίδευση πρέπει να απαλλαγεί από κάθε τι ανορθολογικό, μεταφυσικό, ρατσιστικό. Κατάργηση των κάθε λογής συμβόλων (εικόνες –σταυροί) θρησκευτικού χαρακτήρα μέσα στο σχολείο. Κατάργηση των παρεμβάσεων της εκκλησίας στον σχολικό μηχανισμό. Εκκλησιασμοί, προσευχές, αγιασμοί, κατηχητικά και εξομολογήσεις στις σχολικές αίθουσες, όρκοι, δεν πρέπει να έχουν θέση σε ένα σύγχρονο δημοκρατικό σχολείο που από την άλλη θα σέβεται πλήρως τις θρησκευτικές πεποιθήσεις εκπαιδευτικών και μαθητών.