Σαν ... τρεις σταγόνες νερό για την Παιδεία

Αν κάποιος διάβαζε αυτές τις φράσεις χωρίς λογότυπα και ονόματα, δύσκολα θα ξεχώριζε ποιος τις είπε. Η Νέα Δημοκρατία; Το ΠΑΣΟΚ; Το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα; Το ενδιαφέρον είναι ότι η δυσκολία αυτή δεν οφείλεται στην τύχη. Οφείλεται στο ότι, πίσω από τις διαφορετικές διατυπώσεις, οι τρεις προσεγγίσεις ξεκινούν από μια κοινή αφετηρία: Αντιμετωπίζουν την Εκπαίδευση πρωτίστως ως μηχανισμό προσαρμογής στις ανάγκες της καπιταλιστικής οικονομίας και όχι ως κοινωνικό δικαίωμα που πρέπει να ικανοποιείται για τις μορφωτικές ανάγκες των νέων της κοινωνικής πλειοψηφίας.

Είναι εύκολο να συμφωνήσει κανείς ότι το σημερινό Λύκειο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα. Η παραπαιδεία γιγαντώνεται. Το κόστος για τις λαϊκές οικογένειες είναι δυσβάσταχτο. Η Γ' Λυκείου λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό ως προθάλαμος φροντιστηρίων. Οι μαθητές πιέζονται από ένα ιδιαίτερα ανταγωνιστικό σύστημα εισαγωγής.

Το ερώτημα όμως είναι διαφορετικό: Πώς φτάσαμε εδώ;

Στις δημόσιες παρεμβάσεις τους, η ΝΔ, το ΠΑΣΟΚ και το κόμμα Τσίπρα περιγράφουν τα συμπτώματα, αλλά συγκαλύπτουν τις βαθύτερες αιτίες. Οι εκπαιδευτικές επιλογές όλων των κυβερνήσεων των τελευταίων δεκαετιών κινήθηκαν σε μια κοινή κατεύθυνση: Μεγαλύτερη σύνδεση της Εκπαίδευσης με τις ανάγκες της αγοράς, ενίσχυση της αξιολόγησης, έμφαση στις δεξιότητες, διαφοροποίηση των εκπαιδευτικών διαδρομών και σταδιακή διεύρυνση της ιδιωτικής συμμετοχής στην Εκπαίδευση.

Οι όποιες διαφορές ανάμεσα στα αστικά κόμματα αφορούν κυρίως τον τρόπο εφαρμογής αυτών των πολιτικών, όχι στη βασική τους κατεύθυνση.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα σύγκλισης των αστικών κομμάτων αποτελεί η συζήτηση που βρίσκεται σε εξέλιξη για το «Εθνικό Απολυτήριο».

Η ΝΔ το παρουσιάζει ως αναβάθμιση του Λυκείου. Το ΠΑΣΟΚ διεκδικεί ότι είχε προτείνει αντίστοιχες κατευθύνσεις ήδη από παλαιότερα. Το κόμμα Τσίπρα επαναφέρει ιδέες που παραπέμπουν σε προτάσεις της κυβερνητικής περιόδου επί Γαβρόγλου, όπως η «ελεύθερη πρόσβαση» σε όσα πανεπιστημιακά τμήματα ο αριθμός των αιτήσεων εισαγωγής ταυτίζεται με τις προσφερόμενες θέσεις και η επιλογή με βάση τον βαθμό του «Εθνικού Απολυτηρίου» στις περιζήτητες σχολές.

Η κοινή επωδός είναι: Να πάψει η πρόσβαση στην Ανώτατη Εκπαίδευση να εξαρτάται αποκλειστικά από μία εξέταση και να συνδεθεί περισσότερο με την πορεία του μαθητή στο Λύκειο.

Στη δημόσια συζήτηση συχνά το «Εθνικό Απολυτήριο» παρουσιάζεται ως κατάργηση των Πανελλαδικών. Στην πράξη, όμως, οι περισσότερες προτάσεις καταλήγουν σε διαφορετικές μορφές συνεχούς αξιολόγησης που εξακολουθούν να λειτουργούν ως φίλτρα για την πρόσβαση. Αν η πρόσβαση βασίζεται σε πανελλαδικού τύπου εξετάσεις στη Γ' ή και στη Β' και την Α' Λυκείου, για το «Εθνικό Απολυτήριο», σε κοινά θέματα, σε εξωτερική βαθμολόγηση ή σε έναν συνδυασμό εξετάσεων και ενδοσχολικής αξιολόγησης, τότε τελικά δεν καταργείται ο εξεταστικός ανταγωνισμός ούτε η ανάγκη για φροντιστήρια. Μάλλον μετατρέπεται σε εξεταστικό μαραθώνιο, με ένταση της ανάγκης για φροντιστήρια από πολύ νωρίτερα.

Τα παιδιά της εργατικής λαϊκής οικογένειας θα συνεχίσουν να ματώνουν στον αγώνα για μια θέση στα πανεπιστήμια, οι οικογένειές τους θα συνεχίσουν να αιμορραγούν οικονομικά για να τα στηρίξουν με φροντιστήρια, ενώ κάποια άλλα παιδιά, θα μπορούν με το «πορτοφόλι» να έχουν διασφαλισμένη μια θέση σε ένα ιδιωτικό ή «μη κρατικό μη κερδοσκοπικό», αλλά με δίδακτρα, πανεπιστήμιο. Και βέβαια, περισσότερα παιδιά, ιδιαίτερα φτωχών λαϊκών οικογενειών, θα αναγκαστούν να εγκαταλείψουν την προσπάθεια για σπουδές στην Ανώτατη Εκπαίδευση ή ακόμα και να εγκαταλείψουν το Λύκειο.

Είτε με την υπεράσπιση του νόμου Πιερρακάκη, για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια και αναθεώρηση του άρθρου 16 που προωθεί η ΝΔ, είτε με την πρόταση του ΠΑΣΟΚ για «απελευθέρωση» των πανεπιστημίων από το κρατικό «μονοπώλιο» με αναθεώρηση του άρθρου 16 και «μη κρατικά μη κερδοσκοπικά» πανεπιστήμια, είτε με του κόμματος Τσίπρα που δεν θα καταργήσει τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, καθώς σέβεται την απόφαση του ΣτΕ και στέκεται «με υπευθυνότητα απέναντι στην ασφάλεια δικαίου» των επιχειρηματιών της γνώσης, ΝΔ - Τσίπρας - ΠΑΣΟΚ απαντούν ότι η γνώση πρέπει να δίνεται ως εμπόρευμα, σε αντίθεση με χιλιάδες φοιτήτριες και φοιτητές που διαδήλωσαν ενάντια στον νόμο της κυβέρνησης για την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων.

Από τότε, είναι φανερό, όπως σωστά τοποθετήθηκε το ΚΚΕ, ότι η λειτουργία των ιδιωτικών «πανεπιστημίων» αφορά προφανώς την επέκταση της εμπορευματοποιημένης λειτουργίας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και την επίδρασή της στα δημόσια πανεπιστήμια. Αφορά τη διαμόρφωση μιας μεγάλης αγοράς Ανώτατης Εκπαίδευσης, όπου δημόσια και ιδιωτικά ανταγωνίζονται μεταξύ τους για την προσέλκυση φοιτητών - πελατών, επενδυτών, χρηματοδοτών, ερευνητικών προγραμμάτων. Αφορά την ακόμα πιο στενή σύνδεση των πανεπιστημίων με το κεφάλαιο για την ικανοποίηση των επιταγών του για προγράμματα σπουδών και έρευνα κομμένη και ραμμένη στα μέτρα του.

Με την αναθεώρηση του άρθρου 16, την οποία προωθεί η κυβέρνηση της ΝΔ και στην οποία συμφωνεί το ΠΑΣΟΚ (αλλά όχι τώρα ...μετά!) επιδιώκεται να σαρωθεί ό,τι έχει απομείνει από τα μορφωτικά δικαιώματα των παιδιών των λαϊκών οικογενειών, να κατεδαφιστεί και το τελευταίο εμπόδιο για πλήρη υποταγή της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης στους στόχους του κεφαλαίου, οικονομικούς και γεωπολιτικούς.

Αυτή η στρατηγική της περαιτέρω εμπορευματοποίησης της Ανώτατης Εκπαίδευσης οδηγεί σε ένα απλό «χαρτί» που αγοράζεται στη λογική του «ό,τι πληρώνεις, παίρνεις», οδηγώντας σε ένα ατελείωτο κυνήγι ακριβοπληρωμένων πιστοποιήσεων και μεταπτυχιακών για μια θέση εργασιακής γαλέρας. Είναι χαρακτηριστικό, εξάλλου, για την προσήλωση του κόμματος Τσίπρα στην προώθηση της μεγαλύτερης σύνδεσης της Εκπαίδευσης με τις επιχειρήσεις και τη μετατροπή των πανεπιστημίων σε σούπερ μάρκετ προγραμμάτων, ότι προτείνει τη δημιουργία διετών προγραμμάτων «τεχνικής επαγγελματικής εκπαίδευσης» στα πανεπιστήμια, με «υποχρεωτική συνέργεια με παραγωγικούς φορείς».

Το νήμα που ενώνει τις προτάσεις ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και κόμματος Τσίπρα είναι η συμφωνία τους στη σύνδεση της Εκπαίδευσης με την καπιταλιστική οικονομία, τις κάθε φορά ανάγκες της σε εργατικό δυναμικό και ανάπτυξη συγκεκριμένων τομέων, την κερδοφορία των λίγων. Κι αυτό δεν αλλάζει με το επιχείρημα τόσο του ΠΑΣΟΚ όσο και του κόμματος Τσίπρα ότι τάχα θα βάλουν «τάξη» στην αγορά πτυχίων. Μα ακριβώς επειδή πρόκειται για εμπόριο πτυχίων, θα έχει απ' όλα ο μπαξές. Ο, τι ακριβώς ισχύει δηλαδή και σε άλλα καπιταλιστικά κράτη.

Οι δήθεν εναλλακτικές προτάσεις κόμματος Τσίπρα και ΠΑΣΟΚ για την Εκπαίδευση όχι μόνο δεν τρομάζουν την κυβέρνηση της ΝΔ, αλλά αποτελούν το έδαφος συναίνεσης στην επίθεση που γίνεται στη νέα γενιά και τις μορφωτικές ανάγκες της. Ενδεχομένως, η σοσιαλδημοκρατία να χρησιμοποιεί - ορισμένες φορές - άλλες εκφράσεις και λέξεις ή να υπόσχεται πιο «γλυκιά» διαχείριση, περισσότερο «καρότο και λιγότερο μαστίγιο». Σε κάθε περίπτωση και επειδή τα γεγονότα είναι πεισματάρικα, να θυμίσουμε ότι τα ανοιγμένα κεφάλια του βουλευτή του ΚΚΕ, Γιάννη Δελλή, και του μέλους του ΔΣ της ΔΟΕ, Θεοδώρας Δριμάλα, τον Γενάρη του 2019 ήταν από την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, όταν ο κόσμος της εκπαίδευσης κινητοποιούνταν ενάντια στον νόμο Γαβρόγλου που απαξίωνε παραπέρα το πτυχίο του πανεπιστημίου και διαμόρφωνε μια μεγάλη αγορά προσόντων.

Η εκπαιδευτική πολιτική δεν ξεκινά από μηδενική βάση με κάθε υπουργό. Κάθε κυβέρνηση παραλαμβάνει ένα θεσμικό πλαίσιο και το εξελίσσει πάνω σε κατευθύνσεις που έχουν διαμορφωθεί διαχρονικά.

Εξάλλου, όλοι τους συγκλίνουν στα στοιχεία εκείνα που διαμορφώνουν την καθημερινότητα του κόσμου της εκπαίδευσης:

• Στην ενίσχυση της σύνδεσης της Εκπαίδευσης με τις ανάγκες των επιχειρήσεων.
• Στην αντίληψη της γνώσης ως εμπορεύματος και προσόντος που αγοράζεται και πιστοποιείται συνεχώς.
• Στη λογική της αντιδραστικής αξιολόγησης και της κατηγοριοποίησης.
• Στη διαφοροποίηση σχολείων και ιδρυμάτων.

Γι' αυτό και κάθε κυβέρνηση αφήνει την «κληρονομιά» της στην επόμενη.

Και στο έδαφος αυτής της συνέχειας το κόστος το πληρώνει ο λαός:

Το πληρώνουν οι μαθητές που βλέπουν το σχολείο να γίνεται όλο και πιο αγχωτικό. Το πληρώνουν οι γονείς που αναγκάζονται να καλύπτουν από την τσέπη τους ανάγκες που θα έπρεπε να καλύπτει το κράτος. Το πληρώνουν οι εκπαιδευτικοί που εργάζονται με ελλείψεις, αναπληρώσεις και συνεχείς πιέσεις. Το πληρώνουν οι φοιτητές που βλέπουν τα πτυχία τους να αποσυνδέονται από το επάγγελμα και να αντικαθίστανται από έναν διαρκή αγώνα συγκέντρωσης πιστοποιήσεων.

Η εικόνα αυτή δεν είναι αποτέλεσμα κάποιου «λάθους σχεδιασμού». Είναι αποτέλεσμα μιας πολιτικής που θεωρεί την Εκπαίδευση κόστος όταν αφορά τις ανάγκες του λαού, αλλά επένδυση όταν υπηρετεί τις ανάγκες της επιχειρηματικότητας. Γι' αυτό και ο δρόμος της διεκδίκησης των σύγχρονων μορφωτικών αναγκών της νεολαίας περνάει από την αμφισβήτηση της στρατηγικής του κεφαλαίου και της ΕΕ για Παιδεία - εμπόρευμα που όλα τα κόμματα πίνουν νερό στο όνομά της, εκτός από το ΚΚΕ.

Η σύγχρονη εποχή, η ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας, οι δυνατότητες που υπάρχουν σήμερα απαιτούν μια διαφορετική εκπαίδευση.

Ενα σχολείο που θα μορφώνει όλα τα παιδιά και δεν θα τα χωρίζει από μικρή ηλικία σε «ικανότερα» και «λιγότερο ικανά».

Ενα σχολείο με μόνιμους εκπαιδευτικούς, σύγχρονες υποδομές και δωρεάν στήριξη για κάθε μαθητή.

Ενα πανεπιστήμιο που θα υπηρετεί την επιστήμη και τις κοινωνικές ανάγκες, όχι την επιχειρηματική λειτουργία.

Μια επαγγελματική εκπαίδευση που θα δίνει πραγματικές γνώσεις και δικαιώματα, όχι φθηνό εργατικό δυναμικό.

Οι κατακτήσεις στην Εκπαίδευση ποτέ δεν χαρίστηκαν. Ηρθαν μέσα από τους αγώνες μαθητών, εκπαιδευτικών, φοιτητών και γονιών.

Σήμερα το κρίσιμο ερώτημα παραμένει:

Θα συνεχίσουμε σε μια εκπαιδευτική πολιτική που αφήνει αποκαΐδια στα δικαιώματα των παιδιών μας ή θα παλέψουμε για μια Παιδεία που θα υπηρετεί τις σύγχρονες ανάγκες της κοινωνίας;

Η απάντηση βρίσκεται στον αγώνα, ώστε η μόρφωση να πάψει να είναι εμπόρευμα και να γίνει πραγματικό δικαίωμα για όλους. Στην πρόταση εξουσίας του ΚΚΕ που δεν είναι συνταγή διαχείρισης του άδικου εκμεταλλευτικού συστήματος αλλά σύγχρονη απάντηση στις ανάγκες των πολλών. Αυτών που όλα τα δημιουργούν και όλα πρέπει να τα χαίρονται!

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.

Επόμενο άρθρο

Μήνυμα του Δημάρχου Βέροιας για τα αποτελέσματα εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση