Η συζήτηση στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος επιβεβαιώνει μέχρι κεραίας τη θέση του ΚΚΕ ότι η συνταγματική αναθεώρηση στοχεύει σε ένα πιο ισχυρό και ευέλικτο κράτος για τα συμφέροντα του κεφαλαίου, επομένως πιο εχθρικό και επιθετικό απέναντι στον λαό. Τόσο οι προτάσεις της κυβερνητικής πλειοψηφίας όσο και η στάση των άλλων κομμ... Περισσότερα
Για τις εκλογές στην ελληνική Κεντροαριστερά
από Η Άλλη Άποψη
Γράφει ο Σίμος Ανδρονίδης,υποψήφιος διδάκτορας ΑΠΘ
Η πολιτική-εκλογική διαδικασία για την ανάδειξη του νέου ηγέτη της εν Ελλάδι Σοσιαλδημοκρατίας 'εγγίζει' το μεταίχμιο, της, ευρισκόμενη στο μέσον μεταξύ του πρώτου και του δεύτερου γύρου της ερχόμενης Κυριακής, ενός δεύτερου γύρου όπου θα διεκδικήσουν την ηγεσία η Φώφη Γεννηματά που κατέλαβε την πρώτη θέση στη διαδικασία της περασμένης Κυριακής, και ο Νίκος Ανδρουλάκης που υπερκέρασε τις υποψηφιότητες Καμίνη & Θεοδωράκη, με προσδιοριστικό ιδεολογικό άξονα αφενός μεν την δυνατότητα κυβερνησιμότητας του νέου φορέα, αφετέρου δε με άξονα-'παράγοντα' την ιδιαίτερη συνάρθρωση του κοινωνικού, θετικού 'φορτίου' του Μεταπολιτευτικού ΠΑΣΟΚ με την προσίδια ή τις προσίδιες πολιτικές-ιδεολογικές αναφορές σε αυτό που θα αποκαλούσαμε ως 'αγωνιούσα' λαϊκότητα.
Αναφορές που σχετίζονται με το λαϊκό-εργατικό πλήθος που πλήττεται από την πολιτική διαχείριση της κρίσης, δια-κρατεί μία ευρύτερη πολιτική σχεσιακότητα με τον χώρο & έχει ανάγκη πολιτικής εκπροσώπησης..
Η επενέργεια του 'νέου' στον πολιτικό-ιδεολογικό του λόγο νοηματοδοτείται από την ιστορική ευρύτητα της παράταξης, από τις εκφάνσεις της αύξησης της μεταναστευτικής καμπύλης την περίοδο της οικονομικής-κεφαλαιοκρατικής κρίσης, και, από την ίδια την αναγκαιότητα περί συγκρότησης του νέου Κεντροαριστερού-Σοσιαλδημοκρατικού φορέα πάνω στον 'σεσημασμένο' άξονα της πολιτικής αφαιρετικότητας ή της αφαίρεσης: Ένας φορέας, μία πολιτική παράταξη που θα είναι απαλλαγμένη από τις 'παθογένειες' του πρόσφατου και του απώτατου παρελθόντος, ήτοι από την διαφθορά, τις πελατειακές σχέσεις και τον διάστικτο λαϊκισμό.
Σε αυτήν την περίπτωση, η γλώσσα δεικνύει, διαμεσολαβεί εντάσεις, προσιδιάζει προς την συγκρότηση μίας ίδιας 'οικειότητας', δύναται να 'ενσαρκώσει' αυτό που αναφέρεται στο άμεσο μέλλον: νέα παράταξη..
Η προτίμηση στους δύο υποψήφιους που προέρχονται από τον χώρο του Πανελληνίου Σοσιαλιστικού Κινήματος (ΠΑΣΟΚ), δεν σχετίζεται μόνο με το ειδικό, πολιτικό & συναισθηματικό 'βάρος' του ΠΑΣΟΚ που οδήγησε πολλούς ψηφοφόρους στις κάλπες με επίδικο ακριβώς την διασφάλιση της παρουσίας του, της κυριαρχικής παρουσίας του στον υπό διαμόρφωση νέο φορέα..
Η διαδικασία 'εδαφοποίησε' εκφάνσεις που αναφέρονται σε μία ιδιότυπη πολιτική διαμεσολάβηση-'σύγκρουση' θέσεων, στον προσδιορισμό του πολιτικά-ιδεολογικά και προγραμματικά προφανούς, στο πλαίσιο όπου οι υποψήφιοι κλήθηκαν να εγγράψουν τους όρους ή τα όρια της κομματικής λειτουργίας σε συνθήκες συγκυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ- 'Ανεξαρτήτων Ελλήνων'..
Μία λειτουργία που επι-φέρει τις διερωτήσεις: ποια δύναται να είναι η στάση του νέας παράταξης απέναντι στη ζώσα συγκυβέρνηση; Με ποίους όρους και πως εγγράφεται στο κομματικό-πολιτικό πεδίο η εννοιολόγηση της αυτονομίας ακόμη και σε συνθήκες κυβερνήσεων συνεργασίας; Με ποίους όρους η εν Ελλάδι Σοσιαλδημοκρατία θα αποκτήσει χαρακτηριστικά 'πυκνότητας' μάχης;..
Επρόκειτο για ένα ευρύτερο αμάλγαμα το οποίο εκθέτοντας το ΠΑΣΟΚ, την ίδια στιγμή εκθέτει τους ιδεολογικούς λόγους γύρω από αυτό, γύρω από το φάσμα, γύρω από τον άξονα της εκκίνησης της διαδικασίας 'Κεντροαριστεροποίησης': που εκκινεί και που τελειώνει η όλη διαδικασία; η στρατηγική 'επαναφόρτισης' της παράταξης με όρους αυτονομίας και εν δυνάμει κυριαρχίας; Υπό αυτό το πρίσμα, η Φώφη Γεννηματά, με το επίδικο του 'Τρίτου Πόλου', και ο Νίκος Ανδρουλάκης δεν κινητοποίησαν απλά και απλοϊκά μηχανισμούς αλλά δίκτυα υποστηρικτών που αναφέρονται και αναπαράγονται γύρω και εντός των επίδικων της όλης διαδικασίας..
Η εστίαση στα ποιοτικά χαρακτηριστικά της πολιτικής-εκλογικής 'μάχης' θέτει τις πλαισιώσεις ανάδυσης κάποιων σημαντικών παραμέτρων (πολιτική-θεωρητική παραμετροποίηση): 1: Η πλειοψηφία όσων προσήλθαν στις κάλπες ανήκει στην ηλικιακή κατηγορία άνω των 65 ετών. Η συγκεκριμένη κοινωνική-ηλικιακή κατηγορία, με τους συμβολισμούς και τις αναπαραστάσεις των Παπανδρεϊκών 'περήφανων' αλλά σήμερα πληττόμενων 'γηρατειών', διατηρώντας και ανασυγκροτώντας πολιτικούς δεσμούς με το κόμμα-'πρότυπο', το κόμμα-'ενσάρκωση' , με το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό κίνημα των άλλοτε διευρυμένων Μεταπολιτευτικών κοινωνικών συμμαχιών, προσήλθε στην κάλπη με κριτήριο την πολιτική 'γενεαλογία' του 'χθες' και του 'τώρα': με την δυνατότητα αναπλαισίωσης μίας ευρύτερης κομματικής-πολιτικής παράταξης υπό το πρίσμα της αξίωσης, της ανασύνθεσης-ανασυγκρότησης με ένα ιδιαίτερο ριζοσπαστικό πρόσημο, το οποίο, την ίδια στιγμή που εκβάλλει στο πεδίο της ίδιας και της 'άλλης' κομματικής 'Πολιτειότητας', την ίδια αυτή την στιγμή αναδύει στην πολιτική 'σκηνή' το είδος της αντιπολίτευσης που επιζητεί: δυναμική, μαχητική, ριζοσπαστική ενώπιον και απέναντι σε μία Αριστερή κυβέρνηση που με την περικοπή των συντάξεων αίρει δυνατότητες αξιοπρεπούς υλικότητας & κοινωνικής-υλικής διαβίωσης.. Στον δικό τους 'βιόκοσμο', τα Παπανδρεϊκά 'περήφανα γηρατειά' καθίστανται πληττόμενα γηρατειά.
2: η χαμηλή προσέλευση στις κάλπες υποκειμένων που ανήκουν στις ηλικιακές κατηγορίες 18-24 και 25-34. Η διευρυνόμενη ηλικιακή απόσχιση επαναπροσδιορίζει και παράλληλα συναρθρώνεται και με την αδυναμία κοινωνικής-πολιτικής αναπαραγωγής του ΠΑΣΟΚ στις συγκεκριμένες ηλικιακές κατηγορίες, με τον τρόπο που εκφράστηκε στις διάφορες εκλογικές αναμετρήσεις που προηγήθηκαν, στην αλληλουχία μεταξύ 2012-2015..
Το συγκεκριμένο πλαίσιο καθίσταται σύνθετο, από την στιγμή που επι-φέρει την πολιτική αδυναμία του ΠΑΣΟΚ, να 'διεισδύσει' με μαζικούς όρους στις ως άνω κατηγορίες, κατηγορίες που επι-φέρουν την τομή της Σοσιαλδημοκρατικής 'ευθύνης': το κυβερνολογικό ΠΑΣΟΚ ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για την πολιτική-μνημονιακή διαχείριση του κρισιακού πρόσημου, για την εντεινόμενη άρση των προσδοκιών, για την επιδείνωση των κοινωνικών αξιώσεων και της εν γένει πολιτικής θέσης, για την ίδια την θέση: 'εμείς ζούμε χειρότερα από τη γενιά των γονέων μας'..
Η προσίδια τάση προσιδιάζει προς την συγκρότηση ενός ηλικιακού-διαγενεακού χάσματος-διάκενου στο εσωτερικού του υπό διαμόρφωση νέου φορέα, στις εκφάνσεις της εκλογικής διαδικασίας, για την δόμηση μίας αντίρροπης δυναμικής η οποία, ενέχει τις σημάνσεις της προσδοκίας, του κόμματος ως πολιτική 'εμπροσθοφυλακή', αλλά και της πολιτικής-ιδεολογικής αδυναμίας και απώλειας κοινωνικής-ηλικιακής πυκνότητας, την μη-στοίχιση σε ένα μεταβαλλόμενο κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον. 3: Η επικράτηση της Φώφης Γεννηματά στις λαϊκές περιοχές..
Η ανάδυση μίας ιδιαίτερης ταξικότητας της ψήφου υπέρ της Φώφης Γεννηματά ανακύπτει ως διακράτηση του 'μύθου'-ονόματος , της Μεταπολιτευτικής του 'κοινωνικοποίησης' & της συνύφανση του με τις κοινωνικές-προνοιακές της όψεις, με την πυκνότητα του 'ενιαίου' χώρου, με τις προσδοκίες αντιπολίτευσης & ταυτόχρονης συμβολής της στις προσπάθειες 'αναγέννησης' του χώρου..
Ο Χρύσανθος Τάσσης, (συγγραφέας του άρθρου «PASOK: From Protest to Hegemony»), αναφερόμενος στην πολιτική διαδικασία εκλογής, επισημαίνει: «Η εμμονή στην ανοιχτή διαδικασία χωρίς διάκριση μελών/φίλων χωρίς συγκεκριμένη οργανωτική δομή φαίνεται να προσιδιάζει στα κόμματα προυχόντων/ελίτ που κυριαρχούσαν στην προδικτατορική περίοδο. Το νέο κόμμα λοιπόν μοιάζει να έχει περισσότερα κοινά στοιχεία με την παράδοση της Ένωσης Κέντρου ή του Φιλελεύθερου Κόμματος, παρά με την οργανωτική και ιδεολογική παράδοση του ΠΑΣΟΚ».
Πέρα όμως από την επεξηγηματική θεωρητική οπτική που καταθέτει ο Χρύσανθος Τάσσης, δύναται να αναφέρουμε πως, με βάση την ίδια διαδικασία, το νέο κόμμα (όπως και τα κόμματα που συναπαρτίζουν το όλο εγχείρημα, και κύρια το ΠΑΣΟΚ), 'φιλτράρει' και διαμεσολαβεί ευρύτερες κοινωνικές εντάσεις και μετατοπίσεις, προσομοιάζει προς την ανισορροπία μεταξύ Κέντρου, κυβερνητικού Κέντρου και Σοσιαλδημοκρατικής Αριστεράς (με προτίμηση στους όρους Κέντρο/Κεντροαριστερά), απόσχει του παραδοσιακού ρόλου των συνδικάτων, (ιδιαίτερα σημαντική πτυχή για την ιστορική Σοσιαλδημοκρατία), λειτουργεί ως προπομπός συγκεντροποίησης πολιτικών δυνάμεων γύρω από το κόμμα-'προστάτη', στο πεδίο όπου διαπερνάται εγκάρσια από την τομή μεταξύ πολιτικών 'ειδικών'-πολιτικής τεχνογνωσίας & του προσερχόμενου πλήθους που παρακολουθεί τις διεργασίες, στηρίζοντας..
Η ιδιαίτερη διαιρετική τομή μεταξύ πολιτικού 'αλφαβητισμού/'αναλφηβητισμού' διατρέχει το νέο φορέα..
Στην ιστορική περίοδο της κοινωνικής-πολιτικής απίσχνασης του άλλοτε ηγεμονικού ΠΑΣΟΚ, ('Πασοκοποίηση'), μεταβολής των όψεων δράσης σημαντικών μερίδων της Ευρωπαϊκής Σοσιαλδημοκρατίας, του κοινωνικοπολιτικού & ιδεολογικού μετασχηματισμού τους που δύναται να προσλάβει διαφορετικά χαρακτηριστικά και συμπυκνώσεις, οι δύο υποψήφιοι της Κυριακής, αναμετρώνται όχι μόνο μεταξύ τους, αλλά και με αυτό που, σύμφωνα με τον Imannuel Wallerstein, προσδιορίζεται ως συγχρονική «Σοσιαλδημοκρατική ψευδαίσθηση».
Παραπέμποντας και την ίδια στιγμή 'μετασχηματίζοντας' τον λόγο του Imannuel Wallerstein, θα λέγαμε πως οι δύο υποψήφιοι αναμετρώνται με την διερώτηση: Αποτελεί η σύγχρονη, η προτεινόμενη ελληνική ''Σοσιαλδημοκρατική λύση'' μία «ψευδαίσθηση»;..
Σε αυτό το πλαίσιο, ο διάστικτος και ‘επάρατος’ Μεταπολιτευτικός λαϊκισμός, ανάγεται σε πολιτικό ‘μέτρο’ των αξιών, συνιστώντας μία πολιτική τυπολογία και μία απλουστευμένη προσέγγιση του κοινωνικού και πολιτικού γίγνεσθαι, προσέγγιση που παραγνωρίζει τις σύνθετες και πολλαπλές, ‘υπόγειες’ και ‘υπέργειες’ κοινωνικές-πολιτικές δυναμικές.. Η θεωρητική-πολιτική εννοιολόγηση του λαϊκισμού τον προσδιορίζει ως το ‘Ευαγγέλιο’ του πολιτικού συναισθηματισμού ή ‘ανορθολογισμού’, μείζονα όψη του Φροϋδικού ‘Unheimlich’, ήτοι της ‘ανοικειότητας’ του με την ίδιον τον καταστατικό ‘εαυτό’ του πολιτικού-ιδεολογικού ‘παιγνίου’.. Στην Ανδρουλάκεια θεώρηση, το νέο κόμμα, η νέα παράταξη, αποστρέφεται με όρους επίγνωσης, τον Πασοκικό και μη Μεταπολιτευτικό λαϊκισμό..
Βλέπε σχετικά, Τάσσης Χρύσανθος, ‘ΠΑΣΟΚ: ο μακρύς δρόμος της οργανωτικής και ιδεολογικής υποχώρησης’, left.gr, 14/11/2017, https://left.gr/news/pasok-o-makrys-dromos-tis-organotikis-kai-ideologikis-ypohorisis. Στο ίδιο κείμενο-ανάλυση του, επισημαίνει πως «η πολιτική ατζέντα των βασικών υποψηφίων δεν διαφοροποιείται από το κυρίαρχο νεοφιλελεύθερο ρεύμα ( ιδιωτικοποιήσεις, έμφαση στην αγορά, επιλεκτικότητα στις παροχές, νέο δημόσιο μάνατζμεντ) και απέχει από την παραδοσιακή ατζέντα της ευρωπαϊκής Σοσιαλδημοκρατίας ( κοινωνικό κράτος με καθολικά κοινωνικά δικαιώματα, δημόσια αγαθά).. Ένα θεωρητικό-πολιτικό ερώτημα που ανακύπτει σχετίζεται με το αν οι παραπάνω Σοσιαλδημοκρατικές αρχές διαπερνούν την πολιτική πρακτική ευρωπαϊκών Σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων.. Είναι θεωρητικά εσφαλμένη η αντίληψη της πολιτικής ‘μοναδικότητας’ της εν Ελλάδι Σοσιαλδημοκρατίας, του ίδιου του ΠΑΣΟΚ: θα πρέπει να εντάξουμε την διαδικασία κοινωνικής-πολιτικής συρρίκνωσης του κόμματος στο ευρύτερο πλαίσιο των εξελίξεων-διεργασιών που επιτελούνται στο χώρο της ευρωπαϊκής Σοσιαλδημοκρατίας, στις ευρύτερες πολιτικές-ιδεολογικές μεταβολές, αναδεικνύοντας τις τρέχουσες αντιφάσεις, και εξετάζοντας παράλληλα το εύρος του κυβερνητικού ‘κρατισμού’. Η διαδικασία της ‘Πασοκοποίησης’ εξόν του να θεωρηθεί ‘μοναδική’, δεν λειτουργεί ευθύγραμμα, άχρονα και στατικά, εξελισσόμενη, ευρωπαϊκά, με διαφορετικές δυναμικές και με διαφορετικά κοινωνικοπολιτικά χαρακτηριστικά. Σε μία συνεδριακή εισήγηση αναφέραμε: «Η ‘πασοκοποίηση’ ως αξιολογικός-αναλυτικός όρος προς χρήση δεν δύναται να στοιχηθεί με μία ενιαιοποίηση ή μία ενιαία έκφραση-εξέλιξη των ευρωπαϊκών Σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων. Αν παίξουμε επιστημολογικά με τον όρο, το ‘pasokification’ συνιστά κρίση μίας δυνατότητας ευρύτερης κοινωνικής αναπαραγωγής».
Ή, για να το θέσουμε διαφορετικά, επέρχεται αυτό που ο Mannheim ορίζει ως «freischwebendeintelligenz», ήτοι το «διανοητικό μονοπώλιο των ελίτ απέναντι στις μάζες». Αναφέρεται στο: Πουλαντζάς Νίκος, ‘Πολιτική Εξουσία και Κοινωνικές Τάξεις’, Μετάφραση: Χατζηπροδρομίδης Λ., τόμος β’, γ’ έκδοση, Εκδόσεις Θεμέλιο, Αθήνα, 1982, σελ. 203.
Στην περίπτωση του Πανελληνίου Σοσιαλιστικού Κινήματος, ο Πουλαντζικός ‘προσδιοριστικός παράγοντας’ υπήρξε η κρισιακή εμβάθυνση, ή η πολιτική συμπύκνωση της διαδικασίας μετασχηματισμού που εκκίνησε νωρίτερα και επιτελέστηκε, διαμεσολαβήθηκε και εκδηλώθηκε την περίοδο της κρίσης του ελληνικού κοινωνικοοικονομικού σχηματισμού.. Έλαβε χώρα στην περίπτωση του, αυτό που ο Νίκος Πουλαντζάς αναφέρει ως «πτώση του οργανωτικού ρόλου των κομμάτων που αντανακλάται επίσης πάνω στην πολιτική σκηνή». Πτώση μίας ευρύτερης πολιτικής διαμεσολάβησης-συνάρθρωσης διευρυμένων κοινωνικών συμφερόντων, «πτώση του οργανωτικού ρόλου», του ρόλου του ως ‘συσσωρευτή’ αναφορών και ισχύος που ‘φιλτράρει’ κοινωνικές αναφορές, ‘ρίχνοντας’ τες πάνω στην πολιτική σκηνή. Βλέπε σχετικά, Πουλαντζάς Νίκος, ‘Πολιτική Εξουσία και Κοινωνικές Τάξεις…ό.π., σελ. 201.