Αστικά Επιτελεί: «Μόνιμη συνθήκη» ο πόλεμος, τα «χειρότερα σενάρια» είναι εδώ

Από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέχρι τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM), την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και μεγάλες επενδυτικές τράπεζες, οι προβλέψεις αναθεωρούνταν διαδοχικά προς το δυσμενέστερο. Τα «ακραία» και «δυσμενή» σενάρια έπαψαν σταδιακά να αντιμετωπίζονται ως πιθανές ή απίθανες εξελίξεις και άρχισαν να ενσωματώνονται στον σχεδιασμό της οικονομικής και ενεργειακής πολιτικής.

Η σταδιακή αυτή μετατόπιση των εκτιμήσεων μπορεί να αποτυπωθεί σχεδόν χρονολογικά, μέσα από τις δημόσιες παρεμβάσεις των σημαντικότερων διεθνών οικονομικών οργανισμών. Ηδη από τις 18 Απρίλη το ΔΝΤ, παρουσιάζοντας την κεντρική έκθεση «για τις Παγκόσμιες Οικονομικές Προοπτικές», περιέγραφε την παγκόσμια οικονομία ως μια οικονομία που κινείται «στη σκιά του πολέμου» και προειδοποιούσε ότι η όξυνση των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών δημιουργεί ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας για το εμπόριο, τις επενδύσεις και τις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες.

Το «δυσμενές σενάριο» της έκθεσης ανέφερε πως αν οι τιμές Ενέργειας αυξηθούν περισσότερο και πιο επίμονα απ' ό,τι υποθέτει η «βασική» πρόβλεψη, η παγκόσμια ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί περαιτέρω, στο 2,5% το 2026, ενώ ο πληθωρισμός θα εκτοξευτεί στο 5,4%. Για το 2027 προβλέπονται ανάπτυξη 3% και πληθωρισμός 3,9%. Στο «ακραίο σενάριο» περιγραφόταν μια κατάσταση όπου οι τιμές πετρελαίου αυξάνονται κατά 100% από το δεύτερο τρίμηνο του 2026, οι τιμές φυσικού αερίου για Ευρώπη και Ασία κατά 200% την ίδια περίοδο και οι τιμές βασικών ειδών διατροφής κατά 5% το 2026 και 10% το 2027. Με βάση το «ακραίο σενάριο» η παγκόσμια ανάπτυξη αναμένεται να μειωθεί κατά 1,3 ποσοστιαίες μονάδες το 2026, φλερτάροντας με την ύφεση (ανάπτυξη κάτω από 2%), κάτι που έχει συμβεί μόλις τέσσερις φορές από το 1980, με τις δύο τελευταίες να αφορούν την παγκόσμια καπιταλιστική κρίση και την πανδημία. Για το 2027 η παγκόσμια ανάπτυξη προβλέπεται στο 2,2%. Ο πληθωρισμός θα εκτιναχθεί στο 5,8% το 2026 και στο 6,1% την επόμενη χρονιά.

Λίγες μόλις εβδομάδες αργότερα, στις αρχές Μάη, οι τόνοι είχαν ήδη αλλάξει. Το ΔΝΤ άρχισε να απομακρύνεται από το «βασικό» του σενάριο, επισημαίνοντας ότι μια παρατεταμένη πολεμική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ή νέες διαταραχές στις ενεργειακές αγορές θα μπορούσαν να επιβαρύνουν σημαντικά την παγκόσμια ανάπτυξη και να αναζωπυρώσουν τον πληθωρισμό. Το ενδεχόμενο που μέχρι τότε παρουσιαζόταν ως κίνδυνος άρχισε να αντιμετωπίζεται ως όλο και πιο πιθανή εξέλιξη.

Στη συνέχεια οι προειδοποιήσεις έγιναν ακόμα πιο συγκεκριμένες. Στελέχη του Ταμείου και αναλυτές άρχισαν να επαναφέρουν στο προσκήνιο το σενάριο του στασιμοπληθωρισμού, δηλαδή της ταυτόχρονης επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας και της διατήρησης υψηλού πληθωρισμού, εξαιτίας των νέων αυξήσεων στις τιμές της Ενέργειας και των πρώτων υλών. Η ανησυχία δεν περιοριζόταν πλέον στις χρηματοπιστωτικές αγορές αλλά επεκτεινόταν στο σύνολο της οικονομίας.

Ανάλογες επισημάνσεις διατυπώθηκαν το ίδιο διάστημα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία στις εαρινές οικονομικές της προβλέψεις υπογράμμιζε ότι οι γεωπολιτικές εντάσεις αποτελούν τον σημαντικότερο παράγοντα αβεβαιότητας για την ευρωπαϊκή οικονομία, ενώ κάθε νέα αναταραχή στις αγορές Ενέργειας μπορεί να οδηγήσει σε νέα επιβράδυνση της ανάπτυξης και σε αναζωπύρωση των πληθωριστικών πιέσεων.

Ακόμα πιο χαρακτηριστικές ήταν οι παρεμβάσεις του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), ο οποίος σταδιακά εγκατέλειπε τα περί «προσωρινής κρίσης» και αντιμετώπιζε πλέον τις γεωπολιτικές συγκρούσεις ως διαρθρωτικό παράγοντα που μεταβάλλει μόνιμα το οικονομικό περιβάλλον μέσα στο οποίο θα λειτουργούν τα κράτη και οι επιχειρήσεις της Ευρωζώνης.

Ετσι, από προειδοποίηση σε προειδοποίηση, τα βασικά αστικά επιτελεία αναθεωρούσαν συνεχώς τις προβλέψεις τους προς το δυσμενέστερο, προετοιμάζοντας το έδαφος για μια περίοδο παρατεταμένης αστάθειας και για να φορτώσουν στους λαούς και τα νέα βάρη. Σήμερα, μετά τη νέα πολεμική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, εκείνα τα «δυσμενή» και «ακραία» σενάρια εμφανίζονται όλο και λιγότερο υποθετικά.

Χαρακτηριστικές είναι και οι τοποθετήσεις των ίδιων των ενεργειακών ομίλων και των διαχειριστών κρίσιμων ενεργειακών υποδομών.

Π.χ. η πρόσφατη παρέμβαση του διευθύνοντος συμβούλου της ισπανικής «Enagas», ο οποίος δήλωσε ότι η γεωπολιτική αστάθεια «δεν είναι πλέον παροδική αλλά δομική». Οπως ανέφερε, «η γεωπολιτική τάξη γίνεται όλο και πιο εύθραυστη και οι κρίσεις επαναλαμβάνονται».

Ανάλογη είναι και η εικόνα που αποτυπώνεται στις αναλύσεις της ενεργειακής πλατφόρμας «Montel». Ενεργειακοί έμποροι και αναλυτές τους οποίους επικαλείται κάνουν λόγο για εγκατάλειψη της αισιοδοξίας που επικράτησε μετά το μνημόνιο κατανόησης ΗΠΑ - Ιράν. «Ηταν μια ψεύτικη ηρεμία. Η αγορά πίστεψε ότι όλα είχαν τελειώσει. Σήμερα αρχίζει να συνειδητοποιεί ότι η κατάσταση μπορεί να διαρκέσει και να επεκταθεί πολύ περισσότερο», σημειώνει χαρακτηριστικά ένας από αυτούς, ενώ προειδοποιεί ότι ο πόλεμος «μπορεί να πάει πάρα πολύ μακριά».

Η ίδια λογική διαπερνά και τους σχεδιασμούς που παρουσιάζουν οι διαχειριστές των ευρωπαϊκών ενεργειακών δικτύων. Σε πρόσφατο άρθρο της η διευθύνουσα σύμβουλος του ΔΕΣΦΑ, Μαρία Σφερούτσα, περιγράφει τη σημερινή περίοδο ως «καθοριστική για το ενεργειακό μέλλον της Ευρώπης», υποστηρίζοντας ότι η γεωπολιτική αστάθεια και οι διαταραχές στις αγορές Ενέργειας αποτελούν πλέον μόνιμα χαρακτηριστικά του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο σχεδιάζονται οι νέες ενεργειακές υποδομές.

Με διαφορετικές διατυπώσεις οι ενεργειακοί όμιλοι και οι διαχειριστές δικτύων καταλήγουν στην ίδια παραδοχή: Η αστάθεια δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως εξαίρεση, αλλά ως η νέα βάση του ενεργειακού σχεδιασμού.

Η σημαντικότερη ίσως εξέλιξη δεν βρίσκεται στις ίδιες τις προβλέψεις για την ανάπτυξη ή τον πληθωρισμό, αλλά στον τρόπο με τον οποίο τα ίδια τα αστικά επιτελεία περιγράφουν πλέον το διεθνές περιβάλλον. Κοινός παρονομαστής των τελευταίων εκθέσεων είναι η παραδοχή ότι οι πόλεμοι, οι ενεργειακές κρίσεις, οι γεωπολιτικοί ανταγωνισμοί και οι διαδοχικές διαταραχές στις αγορές δεν αποτελούν πλέον προσωρινές εξαιρέσεις, αλλά μόνιμο χαρακτηριστικό της λειτουργίας του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος.

Χαρακτηριστική είναι η προσέγγιση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, ο οποίος στις πρόσφατες παρεμβάσεις του περιγράφει ένα περιβάλλον διαδοχικών κρίσεων, όπου οι γεωπολιτικές συγκρούσεις, οι ενεργειακές αναταράξεις και η δημοσιονομική πίεση αλληλοτροφοδοτούνται, απαιτώντας διαρκή προσαρμογή των κρατών και των οικονομιών της Ευρωζώνης. Η έμφαση δεν δίνεται πλέον σε μια μελλοντική «επιστροφή στην κανονικότητα», αλλά στην ανάγκη οικοδόμησης μεγαλύτερης «ανθεκτικότητας» απέναντι σε κρίσεις που θεωρούνται δεδομένες.

Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγουν και αναλύσεις μεγάλων χρηματοπιστωτικών οργανισμών. Η «Deutsche Bank», για παράδειγμα, σε πρόσφατες εκθέσεις της περιγράφει τη γεωπολιτική αστάθεια ως «δομικό» χαρακτηριστικό του νέου διεθνούς περιβάλλοντος, υποστηρίζοντας ότι οι οικονομίες και οι αγορές πρέπει να προσαρμοστούν σε έναν κόσμο όπου οι πολεμικές συγκρούσεις, οι ενεργειακοί ανταγωνισμοί και οι διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού δεν θα αποτελούν παροδικές εξαιρέσεις αλλά μόνιμο στοιχείο του οικονομικού σχεδιασμού.

Η νέα αυτή θεώρηση έχει άμεσες συνέπειες και στις πολιτικές επιλογές που προωθούνται. Η έμφαση μετατοπίζεται από τη διαχείριση μιας πρόσκαιρης κρίσης στη μόνιμη προσαρμογή των οικονομιών στις απαιτήσεις ενός περιβάλλοντος συνεχών γεωπολιτικών αναταράξεων. Η «ανθεκτικότητα», η «ενεργειακή ασφάλεια», η δημοσιονομική πειθαρχία και η αναδιάταξη των ενεργειακών υποδομών προβάλλονται ως βασικοί άξονες αυτής της στρατηγικής, η οποία αποκτά ακόμα μεγαλύτερη βαρύτητα μετά τη νέα κλιμάκωση του ιμπεριαλιστικού πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Με δυο λόγια, τα αστικά επιτελεία προετοιμάζουν ολομέτωπη επίθεση και για τη θωράκιση των κερδών τους αλλά και για το κυνήγι νέων, αφού - όπως χαρακτηριστικά λέγεται σε μία από τις προαναφερθείσες εκθέσεις της DB - οι εξελίξεις αποτελούν «ούριο άνεμο» («tailwinds») «ανάπυξης» και «επενδυτικών ευκαιριών»: Οι πόλεμοι, οι ανταγωνισμοί για ενεργειακούς δρόμους και πρώτες ύλες και η ανασύνθεση των διεθνών αλυσίδων παραγωγής μετατρέπονται σε παράγοντες δημιουργίας νέων πεδίων κερδοφορίας.

Οι συνεχείς αναθεωρήσεις των προβλέψεων του ΔΝΤ, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του ESM, οι εκκλήσεις για δημοσιονομική πειθαρχία και οι σχεδιασμοί για νέες ενεργειακές και άλλες υποδομές αναδεικνύουν ότι η ίδια η καπιταλιστική ανάπτυξη προσαρμόζεται πλέον σε μια περίοδο διαρκούς όξυνσης των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών και συγκρούσεων, όπου η «ανθεκτικότητα» των οικονομιών σημαίνει στην πράξη διαρκή προσαρμογή των λαών στις απαιτήσεις της πολεμικής οικονομίας. Με αυτήν την πραγματικότητα, την οποία η κυβέρνηση και τα άλλα αστικά κόμματα του παρουσιάζουν ως «σταθερότητα», θα έχει να αναμετρηθεί ο λαός το επόμενο διάστημα, εξ ου και μονόδρομος γι' αυτόν είναι να δυναμώσει η αμφισβήτηση της κυρίαρχης πολιτικής, του εκμεταλλευτικού συστήματος, να ενισχυθεί η πάλη ενάντια στους στόχους του κεφαλαίου, να βαδίσουν ακόμα περισσότεροι τον δρόμο της ανατροπής. Μονόδρομος είναι η ενίσχυση του ΚΚΕ, που πρωτοστατεί σ' αυτόν τον αγώνα και δείχνει με την πρότασή του τη διέξοδο από το σύστημα όπου «μόνιμη συνθήκη» είναι ο πόλεμος και η εκμετάλλευση.

Σχόλια

• Δεν υπάρχουν σχόλια για αυτό το άρθρο.

Δεν σας επιτρέπεται η υποβολή σχολίων. Παρακαλούμε συνδεθείτε.

Προηγούμενο άρθρο

Ιμπεριαλιστικός πόλεμος στην Ουκρανία: Διευρύνονται οι στοχευμένες επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές

Επόμενο άρθρο

Δ. Όχθη: Νέο κύμα επιθέσεων εις βάρος των Παλαιστινίων, την ώρα που το Ισραήλ ετοιμάζεται να ξεκινήσει «εκτεταμένη» επιχείρηση